Polska w ogonie innowatorów. Implikacje dla przemysłów morskich

Wyniki innowacji w Europie stale się poprawiają, a ogólny wynik UE wzrósł o 11,6 punktu procentowego od 2019 r. – wynika z opublikowanego niedawno przez Komisję Europejską raportu „2026 European Innovation Scoreboard” (EIS). W krajach Unii Europejskiej przez ostatnią dekadę rejestrowano okres stałego wzrostu wskaźników. Chiny, Korea Płd. i Australia wyprzedziły kraje UE tempem kompleksowej „produkcji” innowacji. 

Postęp w rozwoju innowacji w wiodących krajach nie przełożył się jednak na poprawę konkurencyjności gospodarek Unii Europejskiej, co stwierdzono w „EU Competitiveness Compass” opublikowanym w 2025 r. W latach 2025–2026 wyniki innowacji w UE poprawiły się o 1,7%, po umiarkowanym wzroście o 0,5% w roku poprzednim. Chociaż wszystkie państwa członkowskie UE odnotowały postęp, wyniki te znacznie różnią się w zależności od kraju – stwierdza się w komunikacie.

Istotne jest stwierdzenie Stéphane Séjourné. Wiceprzewodniczący wykonawczy ds. Dobrobytu i Strategii Przemysłowej stwierdza słusznie, że „Wydajność innowacji ma kluczowe znaczenie dla konkurencyjności Europy, bazując na skali i sile naszego jednolitego rynku”. 

Wbrew realiom Jekaterina Zachariewa, Komisarz ds. Startupów, Badań Naukowych i Innowacji, twierdzi, że „Europejski motor innowacji okazał się odporny. Każde państwo członkowskie poprawiło swoje wyniki od 2019 r., a tegoroczny ranking pokazuje, że wzrost gospodarczy ponownie przyspiesza”.

Unia w cieniu Chin, Kanady i Australii

Natomiast w raporcie stwierdza się, że „Korea Południowa pozostaje liderem innowacji w 2026 r., podczas gdy Chiny nieznacznie wyprzedzają Kanadę i Australię. Australia wyprzedza Stany Zjednoczone”. Korea Południowa jest obecnie najbardziej innowacyjnym globalnym konkurentem w 2026 r., przewyższając średnią UE o 21,9% w 2026 r. Chiny, Kanada, Australia i Stany Zjednoczone również wyprzedzają UE.

Z badań porównawczych wynika, że „w latach 2019–2026 wszyscy konkurenci poprawili swoje wyniki w zakresie innowacji, ale Chiny, Korea Południowa i Australia powiększyły swoją przewagę nad UE”. W 2025 roku UE uzyskała niewielką przewagę nad Stanami Zjednoczonymi i Kanadą. 

Szczegółowe wyniki według wskaźników wskazują na znacznie wyższy wzrost od 2019 r. wsparcia rządowego dla badań i rozwoju przedsiębiorstw w Chinach, Stanach Zjednoczonych i Kanadzie oraz wydatków przedsiębiorstw na badania i rozwój w USA, Chinach, Japonii i Korei Południowej niż w UE.

– Jednak globalny wyścig jest coraz trudniejszy i nie możemy sobie pozwolić na spowolnienie. Strategia Startupów i Scaleupów, EU Inc. oraz wprowadzany Europejski Akt Innowacyjności to nasza odpowiedź, budująca warunki, dzięki którym Europa będzie liderem w dziedzinie innowacji przez kolejne dekady – przekonuje Jekaterina Zachariewa, Komisarz ds. Startupów, Badań Naukowych i Innowacji.

Innowatorzy w grupach

Państwa członkowskie podzielono na cztery grupy pod względem wyników. „Liderzy innowacji” osiągają wyniki o 125% powyżej średniej UE; „silni innowatorzy” to przedział 100–125% średniej UE; „umiarkowani innowatorzy” osiągają 70–100% średniej UE; a „wschodzący innowatorzy” sytuują się poniżej 70% średniej UE.

Szwecja, Dania i Holandia ponownie przewodzą w rankingu, przewyższając średnią UE i zachowując status „liderów innowacji”. Finlandia utrzymuje mocną, stabilną czwartą pozycję, podczas gdy Malta poczyniła znaczne postępy, przekraczając średnią unijną i jest obecnie „silnym innowatorem” (osiągając 100–125% średniej UE). 

Słowenia, Litwa, Czechy, Grecja i Węgry to „umiarkowani innowatorzy”, których wyniki są poniżej średniej UE. Chorwacja, Polska, Słowacja, Łotwa, Bułgaria i Rumunia to kraje „wschodzący innowatorzy”, których wyniki są znacznie poniżej średniej UE (poniżej 70% średniej UE). Ci „wschodzący innowatorzy” wschodzą praktycznie tak od początku prowadzenia badań i publikacji raportu. Raport obnaża opóźnienie wymienionych krajów i utrzymującą się lukę innowacyjną. 

W tegorocznym zestawieniu po raz pierwszy ujęto Gruzję. To, zdaniem autorów raportu, „odzwierciedla rozszerzenie zasięgu Horyzontu Europa, flagowego programu UE w zakresie badań i innowacji”.

Siła 32 wskaźników

Analiza poziomów innowacyjności to coroczna ocena wyników w zakresie tworzenia innowacji w państwach członkowskich UE, krajach sąsiadujących i u kluczowych globalnych konkurentów. Ocena opiera się na 32 wskaźnikach obejmujących takie obszary, jak warunki podstawowe (a mianowicie edukację lub infrastrukturę cyfrową), publiczne i prywatne inwestycje w badania i rozwój, działalność innowacyjną (w tym patenty i startupy) oraz wpływ na gospodarkę, środowisko i społeczeństwo.

Autorzy podkreślają, że „Raport EIS” opiera się na najnowszych i najbardziej wiarygodnych danych oraz solidnej metodyce opracowanej i zweryfikowanej przez Wspólne Centrum Badawcze Komisji”. 

Co istotne, „Raport EIS” jest bazą do kreowania polityki innowacyjnej UE. Tworzony jest między innymi po to, by „monitorować postępy Europy w niwelowaniu luki innowacyjnej względem globalnych konkurentów”. Dla decydentów jest więc istotnym źródłem informacji, na którego podstawie podejmuje się szereg „ważnych inicjatyw, w tym [projektowania – MG] strategii dla startupów i scaleupów, EU Inc., a także dla nadchodzącego Europejskiego Aktu Innowacyjnego i Ustawy o Europejskiej Przestrzeni Badawczej”. 

Ta informacja oznacza wprost, na jakie działania będą kierowane fundusze w ramach programów wspierających „produkcję” innowacji i ich komercjalizację. Okazuje się, że najlepiej i najskuteczniej korzystają z tych funduszy kraje znajdujące się w czołówce „Raportu EIS”. 

Tam klastry innowacji i huby innowacji piszą skuteczne projekty i „pożerają” lwią część funduszy przeznaczonych w UE na rozwój i komercjalizację innowacji. Umiarkowani i wschodzący innowatorzy, kupując te innowacje, dodatkowo ze swoich budżetów wzmacniają pozycję klastrów innowacji działających w państwach w grupie „silni innowatorzy”.  

Komisja Europejska się stara

Komisja Europejska stara się wzmocnić pozycję konkurencyjną gospodarek Unii Europejskiej, wprowadzając finansowanie aktywności przedsiębiorstw w projektowaniu i wdrażaniu innowacji. Działa się też na rzecz internacjonalizacji inicjatyw w Unii Europejskiej tak, by wywołać efekty synergii wynikające z potencjału kadrowego i technologicznego kilku krajów. 

– Aby pomóc przedsiębiorstwom w podejmowaniu decyzji, które napędzają innowacje i wzmacniają naszą odporność, Komisja wprowadziła ustawę o akceleratorze przemysłowym i pracuje nad zapewnieniem dalszego wsparcia za pośrednictwem Europejskiego Funduszu na rzecz Konkurencyjności, aby położyć podwaliny pod nasz przyszły dobrobyt – podkreśla Stéphane Séjourné, wiceprzewodniczący wykonawczy ds. Dobrobytu i Strategii Przemysłowej.

Nauki dla przemysłów morskich

Dla przemysłów morskich wyniki, które zawiera „Raport EIS”, są niezwykle istotne. Ponieważ transport morski, porty morskie i przemysł stoczniowy, a także produkcja jachtów, przemysły offshore oraz produkcja żywności z morza, a także turystyka, rozwijają się w otoczeniu innowacji tworzonych w innych przemysłach.

 Istotne znaczenie ma nie tylko rozwój technologii i wdrażanie w przemysłach morskich AI, big data oraz technologii kosmicznych, VR, IoT, automatyzacji i robotyzacji. Istotne znaczenie ma tworzenie warunków do rozwoju synergii między nowymi technologiami, człowiekiem, przemysłem i jakością życia. A to wymaga kompetencji polityków i menedżerów oraz wysiłku organizacyjnego. 

Państwa z regionu APAC wdrażają bowiem na szeroką skalę innowacje organizacyjne, usprawnienia w zakresie prawa i administracji. Te społeczności budują przewagę przemysłową i technologiczną, tworząc globalne sieci logistyki produkcji. Zaczynają się one od pozyskiwania surowców do logistyki produkcji wyrobów finalnych, smartfonów i suwnic do terminali, statków i okrętów, pociągów szybkiej prędkości i rakiet. Ale przede wszystkim robotów i automatów, komputerów o wysokich mocach obliczeniowych i komputerów kwantowych. 

Chiny nie tylko budują komputery kwantowe, ale są obecnie jednym z globalnych liderów w tej dziedzinie, inwestując ogromne środki w badania i rozwój infrastruktury. Nie zaawansowana technologicznie firma ani politechnika, tylko startup CAS Cold Atom Technology zbudował 200-kubitowy komputer kwantowy bazujący na atomach neutralnych, wyróżniający się innowacyjną architekturą dwurdzeniową. 

Dodać należy, że chiński „Origin Wukong”, klaster nadprzewodzących komputerów kwantowych, przekroczył granicę miliona wykonanych zadań obliczeniowych. Anhui Provincial Key Laboratory of Quantum Computing Chips oraz Anhui Quantum Computing Engineering Research Center podały tę informację w „Global Times” 15 czerwca br.

Może ktoś spytać, co ma wspólnego komputer kwantowy czy przemysł kosmiczny z innowacjami w przemysłach morskich? Tam, gdzie powstają komputery kwantowe i rozwija się przemysł kosmiczny, tam jest środowisko do tworzenia innowacji w przemysłach morskich.

Tam, gdzie działają klastry przemysłowo-finansowe i huby innowacji, tam powstają nowoczesne statki i okręty, roboty i automaty. Tam powstają turbiny wiatrowe, zaawansowane generatory i skrzydła, elementy układów sterowniczych i transformatory dla morskiej energetyki wiatrowej. Tam powstaje przewaga konkurencyjna. Wszystkie te instytucje tworzą ludzie. Jeśli działają w środowisku innowacyjnym, tworzą innowacje i przewagę konkurencyjną. Jeśli tak nie jest, to kopiują lub płacą za innowacje innym i zostają poddostawcami. Taki jest wniosek z raportu „2026 European Innovation Scoreboard”.