Na masowcach marynarze pracują bezpieczniej. Statki jednak wciąż toną i są przedmiotem zbrojnych ataków

Dziesięcioletnie badania INTERCARGO wskazują, że praca oficerów i marynarzy jest coraz bezpieczniejsza. W latach 2016-2025 na całym świecie zatonęło 17 masowców o nośności 10 tys. ton lub większej. W czasie tych katastrof zginęło 71 marynarzy.

W tym samym okresie globalna flota masowców powiększyła się do 13 669 statków do końca 2025 r. – informuje w najnowszym raporcie International Association of Dry Cargo Shipowners pt. „Bulk Carrier Casualty Report. Years 2016 to 2025 and trends 2026”. 

INTERCARGO wylicza, że w 2024 roku trzy masowce zostały utracone na Morzu Czerwonym i w Zatoce Adeńskiej, a w 2025 roku dwa kolejne statki zostały utracone. Stratą dotknęły 8 marynarzy, a dla wielu członków załóg ataki rakietowe lub dronów spowodowały obrażenia. Jako głównych sprawców strat wskazuje Huti, którzy wykorzystują rakiety, drony i łodzie bezzałogowe. 

Pamiętamy też atak terrorystyczny na statek wykonany przy użyciu śmigłowców. W raporcie „Bulk Carrier Casualty Report. Years 2016 to 2025 and trends 2026„ INTERCARGO „stanowczo potępia wszelkie ataki na masowce w regionie Morza Czerwonego i Zatoki Adeńskiej (GOA), które bezpośrednio naruszają podstawową zasadę swobody żeglugi”.

Na początku 2026 roku branża masowców była zasmucona utratą masowca Devon Bay o nośności 56 000 DWT, zbudowanego w 2013 roku (nr IMO 9622849). Dwóch marynarzy straciło życie, a czterech marynarzy nadal uważa się za zaginionych. W chwili zdarzenia statek przewoził ładunek rudy niklu – przypominają autorzy raportu. Dziś zagrożenie wojenne nadają dodatkowego wymiaru w ocenie bezpieczeństwa statków przewożących ładunki masowe. Do niebezpiecznych sytuacji na Morzu Czarnym, doszły zagrożenia atakami w Zatoce Perskiej i Cieśninie Ormuz.

Dodać należy, że masowce pokonują w wielu przypadkach coraz dłuższe trasy, a statki wykonują większą pracę przewozową w tonomilach. Zagrożenia atakami na podejściach do Kanału Sueskiego i okresowe ograniczenia w przejściach przez Kanał Panamski wydłużają drogę statków między portami. Zwiększa to uciążliwość pracy dla załóg, nie tylko pracujących na masowcach.

Wypadki śmiertelne na masowcach

– Przechodzenie w stan płynny ładunków nadal powoduje najgroźniejsze zagrożenie, odpowiadając za 37 z 71 ofiar śmiertelnych – informuje INTERCARGO. Jest to ponad połowa wszystkich ofiar śmiertelnych w okresie objętym statystykami. Straty były wysokie, chociaż utracono tylko cztery statki o pojemności 50 000-59 999 ton. 

Wypadki te spowodowały 37 ofiar śmiertelnych, co w dużej mierze odzwierciedla zagrożenia związane z rudą niklu i innymi ładunkami które mogą przechodzić w stan płynny. Chodzi o to, że w trakcie przejścia morzem, dochodzi w niesprzyjających okolicznościach do przechodzenia w stan płynny rudy niklu. 

Jest to proces, w którym pozornie suchy ładunek sypki przechodzi w stan płynny i przyjmuje często formę płynnego błota. W niekorzystnych warunkach (np. sztormu, bocznego wiatru) następuje przesunięcie ładunku. Kiedy statek straci stateczność może dojść do jego zatonięcia. 

Wejście na mieliznę jest jedną z głównych przyczyną strat statków. W analizowanym okresie zanotowano siedem z 17 wszystkich strat masowców. Zalanie ładowni masowca było powodem tragedii, w których czterech marynarzy utraciło życie.

Ważne jest szkolenie i egzekwowanie przepisów

We wnioskach ujętych w raporcie, Intercargo podkreślają konieczność pełnego wdrożenia Międzynarodowego Kodeksu Transportu Stałych Ładunków Masowych (IMSBC). Ornizacja wzywa do dalszych usprawnień w zakresie sprawdzania składu i deklarowania ładunków. Po raz kolejny podkreśla się konieczność skutecznego egzekwowania przepisów przez państwa bandery i portu. 

Nacisk kładzie się na konieczność poprawy szkolenia załóg statków oraz pracowników portów i firm odpowiedzialnych za dostarczany ładunek. Po zaistnieniu zdarzenia niezbędne jest prowadzenie szybszych i bardziej przejrzystych dochodzeń w sprawie wypadków. Raport analizuje zmiany jakie zachodzą w pojawianiu się nowych zagrożeń dla transportu morskiego. 

Niebezpieczeństwa dla marynarzy pojawiają się teraz nie tylko w związku z wykonywaniem czynności obsługowych na statku. Silnie zaznacza się w raporcie zagrożenia ze strony terrorystów lub działań wojennych.

Wysiłki branży na rzecz bezpieczeństwa 

– Stała redukcja strat na masowcach w ciągu ostatnich dekad odzwierciedla nieustanne wysiłki branży na rzecz poprawy bezpieczeństwa – powiedział John Xylas, przewodniczący INTERCARGO w trakcie prezentacji raportu – cytuje portal gCaptain.com. Xylas podkreśla, że „Za tymi liczbami kryją się prawdziwe historie, a każdy incydent podkreśla wagę uczenia się i wspólnego działania”.

„Środowisko ryzyka nie jest już definiowane wyłącznie przez tradycyjne wyzwania operacyjne” – zaznacza Xylas i podkreśla: „INTERCARGO będzie nadal współpracować ze swoimi członkami i partnerami, aby przekuwać wiedzę w działania, tak aby przyspieszyć poprawę bezpieczeństwa”.

W związku z ciągłym wzrostem globalnego handlu suchymi ładunkami masowymi, INTERCARGO stwierdziło, że utrzymanie spadkowego trendu liczby wypadków będzie wymagało dalszej współpracy między armatorami, czarterującymi, załadowcami, portami, organami regulacyjnymi i innymi zainteresowanymi stronami. Wnioski z raportu pomogą w ukierunkowaniu bieżących prac technicznych stowarzyszenia, w tym niedawno opublikowanych Wytycznych dotyczących transferu między statkami dla masowców.

W raporcie Międzynarodowego Stowarzyszenia Armatorów Ładunków Suchych 2026 r. stwierdzono, że INTERCARGO przypisuje poprawę bezpieczeństwa na masowcach postępowi w projektowaniu statków, wykonywaniu prac w ściślejszej zgodności z przepisami, lepszemu szkoleniu załóg, doświadczeniu operacyjnemu i upowszechnieniem na statkach nowych technologii. Raport ostrzega jednak, że największe wyzwania branży w zakresie bezpieczeństwa pozostają nierozwiązane.

Fot.: Depositphotos.com