Siły morskie i firmy państw UE w ramach PESCO 4E rozwijają technologie przyszłych okrętów bojowych

Pod kierownictwem hiszpańskiej marynarki wojennej i Europejskiej Agencji Obrony (EDA), w dniach 28–30 kwietnia w Ferrol w Hiszpanii odbyły się VI Międzynarodowe Warsztaty Projektu PESCO „Essential Elements of European Escort” (4E), przy wsparciu firmy Navantia, w ośrodku COEX.

Podczas warsztatów podkreślono silne zaangażowanie obu ministerstw obrony i partnerów przemysłowych na rzecz rozwoju przyszłości marynarki wojennej Europy poprzez zacieśnioną współpracę i innowacje. Omówiono także wymagania dotyczące pięciu kluczowych systemów, które mają zostać wyposażone w nową generację europejskich okrętów wojennych: obrony przeciw bezzałogowym pojazdom, pozycjonowania niezależnego od satelitów, autonomicznej nawigacji, broni energetyczno-sterowanej oraz wielozadaniowych bezzałogowych systemów nawodnych. W wydarzeniu wzięło udział 59 uczestników z 24 firm, a także przedstawiciele Europejskiej Agencji Obrony (EDA), hiszpańskiej marynarki wojennej oraz ministerstw obrony Portugalii, Włoch, Grecji, Holandii, Niemiec, Szwecji i Hiszpanii.

Projekt PESCO 4E, opracowany w ramach unijnej stałej współpracy strukturalnej (PESCO), jest zarządzany jako program kategorii B EDA, mechanizm umożliwiający grupom państw członkowskich wspólne, dobrowolne rozwijanie zdolności wojskowych. W założeniu kładzie podwaliny pod przyszłe inteligentne okręty wojenne Europy: zintegrowane cyfrowo, połączone w ramach prawdziwego „systemu systemów” i zaprojektowane w celu zmniejszenia fragmentacji w europejskim krajobrazie zdolności morskich, przy jednoczesnym wzmocnieniu autonomii strategicznej oraz europejskiej bazy technologicznej i przemysłowej w dziedzinie obronności.

W inicjatywie uczestniczą Hiszpania, Grecja, Włochy, Holandia, Portugalia i Szwecja, a Niemcy uczestniczą w niej jako obserwator. Ma też na celu wzmocnienie europejskich zdolności morskich poprzez rozwój interoperacyjnych, modułowych i odpornych systemów dla przyszłych okrętów wojennych, a także wykorzystuje programy Europejskiego Funduszu Obronnego (EDF) do wspierania powiązanych działań badawczo-rozwojowych w przemyśle.

Formą współpracy ma być rozwijanie też uniwersalnych platform bojowych, czego przykładem jest choćby projekt modułowej korwety wielozadaniowej (MMPC), określanej też jako „Europejska Korweta Patrolowa”. Celem jest stworzenie takich rozwiązań okrętowych, które pozwolą na wykorzystywanie ich, rozwijanie i transferowanie technologii w formule międzynarodowej. W zamierzeniu pozwoli to, by szereg krajów posiadał podobne okręty, które mimo regularnych różnic będą posiadały podobne elementy wyposażenia, co pozwoli na ich serwisowanie i zaangażowanie podmiotów z państw zaangażowanych w ich rozwój. 

Tu należy dodać, że projekt nie rozwija się łatwo, jako że w 2024 roku dopiero wchodził w II fazą projektową. Ponadto, mimo zaangażowania dużych koncernów jak włoski Finantieri, francuski Naval Group i hiszpańska Navantia, pytaniem jest, na ile nie zwycięży potrzeba konkurowania i rywalizacji między tymi firmami, które dążą raczej do tworzenia własnych rozwiązań, już mając oferowane na rynek międzynarodowy projekty korwet, niźli dzielenia kompetencji. Przykładem takiego "rozwoju" jest choćby koncept "europejskiej fregaty" (FREMM), rozwijany początkowo przez Naval Group i Fincantieri. Ostatecznie pierwszy koncern ruszył z rozwojem i eksportem okrętów serii FDI, podczas gdy drugi już na własną rękę kontynuuje projekt.