Czas wielkich inwestycji na morzu. Strategiczne dla gospodarki morskiej [Kongres Polskie Porty 2030]

Inwestycje w portach morskich i na ich zapleczu mają kluczowy wpływ na konkurencyjność portów i rosnące przeładunki. W Polsce zarówno inwestycje od strony morza, jak i na zapleczu portów tworzą spójny system stanowiący dźwignię rozwoju dla całej gospodarki morskiej. 

Wymienianie wszystkich inwestycji nad Bałtykiem jest praktycznie niemożliwe, jest ich tak dużo. Przypomnijmy kilka najważniejszych. 

Długa lista wielkich inwestycji

Przekop Mierzei Wiślanej to strategiczna inwestycja hydrotechniczna, której celem było utworzenie bezpośredniego połączenia Zalewu Wiślanego z Zatoką Gdańską poprzez nowy kanał żeglugowy. Dzięki realizacji projektu statki mogą docierać do portów położonych nad Zalewem Wiślanym bez konieczności korzystania z Cieśniny Pilawskiej znajdującej się na terytorium Rosji. Inwestycja zwiększa niezależność transportową Polski, poprawia dostępność portu w Elblągu oraz stwarza nowe możliwości rozwoju gospodarczego, turystycznego i logistycznego regionu. Widać jednak potrzebę dokończenia prac nad drogą wodną na samym Zalewie czy na zapleczu portu.

Terminal LNG w Świnoujściu jest jednym z kluczowych elementów polskiego systemu bezpieczeństwa energetycznego. Obiekt umożliwia odbiór skroplonego gazu ziemnego transportowanego drogą morską z różnych kierunków świata, jego magazynowanie oraz regazyfikację przed wprowadzeniem do krajowej sieci przesyłowej. Rozbudowa terminalu w ostatnich latach znacząco zwiększyła jego zdolności importowe, wspierając dywersyfikację dostaw gazu do Polski oraz wzmacniając bezpieczeństwo energetyczne całego regionu Europy Środkowo-Wschodniej.

Z kolei tunel pod Świną w Świnoujściu stanowi przełomową inwestycję komunikacyjną, która po raz pierwszy zapewniła stałe połączenie drogowe między wyspami Uznam i Wolin. Obiekt zastąpił dotychczasową zależność od przepraw promowych, znacząco skracając czas przejazdu oraz poprawiając komfort i bezpieczeństwo mieszkańców, turystów oraz przedsiębiorców. Tunel usprawnił funkcjonowanie miasta, zwiększył atrakcyjność inwestycyjną regionu oraz poprawił dostęp do strategicznej infrastruktury portowej i energetycznej.

Powstające w polskich portach bazy serwisowe dla morskich farm wiatrowych stanowią niezbędne zaplecze operacyjne dla dynamicznie rozwijającego się sektora offshore wind na Morzu Bałtyckim. Inwestycje realizowane m.in. w Gdańsku, Gdyni, Ustce, Łebie i Świnoujściu obejmują budowę nabrzeży, magazynów, centrów logistycznych oraz infrastruktury dla jednostek obsługujących farmy wiatrowe. Bazy te będą odpowiadały za bieżące utrzymanie, serwisowanie i wsparcie eksploatacji turbin przez cały okres ich funkcjonowania, przyczyniając się do rozwoju lokalnych gospodarek, tworzenia wyspecjalizowanych miejsc pracy oraz budowy krajowych kompetencji w sektorze odnawialnych źródeł energii. W ramach prac przygotowawczych do realizacji projektów offshore powstają wielkie terminale offshore - gotowy już w Świnoujściu oraz budowany T5 w Gdańsku.

Dziesiątki milionów złotych wydawano na projekty związane z pogłębianiem podejść do polskich portów, budowę obrotnicy w Gdyni czy nowe falochrony. Nie próżnowano też na drogach - właśnie możemy korzystać z możliwości przejazdu niemal całą S6 łączącą Trójmiasto ze Szczecinem. Na zapleczu portów wyremontowano infrastrukturę kolejową, czekamy jednak nadal na udrożnienie ciągu kolejowego (201) Bydgoszcz-Trójmiasto.

Infrastruktura musi być spójna

Profesor Marek Grzybowski, publicysta, prezes Bałtyckiego Klastra Morskiego i Kosmicznego, podkreśla, że inwestycje w infrastrukturę morską i lądową muszą być spójne i wzajemnie się uzupełniać i tak się dzieje w Polsce. Trzeba ten trend kontynuować. - Na konieczność rozbudowy infrastruktury dostępowej i sprawnego zarządzania całymi sieciami logistycznymi otaczającymi porty zwraca uwagę Bank Światowy. Choć dotyczy on ruchu kontenerowego, to wielu operatorów logistycznych przy planowaniu siatek połączeń bierze pod uwagę indeks przepustowości portów CPPI, który opracowany został przez Bank Światowy i S&P Global Inc. - wyjaśnia prof. Grzybowski. 

CPPI stał się uznanym indeksem pozwalającym na porównywanie sprawności operacyjnej portów działających w różnych układach gospodarczych. Dlatego wnioski z jego analizy powinni brać zarówno logistycy, jak i menedżerowie portów i terminali. A w tym przypadku nie wystarczy zbudować kanał do Elbląga, ale trzeba zapewnić dobrą infrastrukturę dostępową do nabrzeży od strony wody i lądu. 

W przypadku Świnoujścia uruchomienie połączenia intermodalnego stwarza szansę na odciążenie dróg i zmniejszenie konfliktów ruchu towarowego z ruchem samochodów osobowych, które uzyskały dostęp do miasta przez tunel pod Świną. Dla Szczecina nowym impulsem rozwojowym może być udrożnienie szlaku wodnego poprzez budowę „mijanki”, co zapowiedział podsekretarz stanu Arkadiusz Marchewka w czasie Międzynarodowego Kongresu Morskiego w Szczecinie - ocenia Grzybowski.

Porty muszą być bezpieczne 

Rola portów i infrastruktury powstającej wokół nich musi być dwojaka. Po pierwsze służyć celom transportowo-logistycznym, ale też budować odporność i bezpieczeństwo państwa. 

- Porty morskie i usytuowana w nich infrastruktura przemysłowa i logistyczna muszą być bezpieczne, na co zwrócił uwagę w czasie Kongresu w Szczecinie minister spraw zagranicznych Radosław Sikorski. Tymczasem Bałtyk i jego infrastruktura znalazły się w epicentrum polikryzysu. A ten dziś przejawia się rosyjską aktywnością wymierzoną w morską infrastrukturę krytyczną i zakłóceniami sygnału GPS. Dla polskich portów i morskich połączeń transportowych istotnym zagrożeniem są rejsy floty cieni na Morzu Bałtyckim. To także zagrożenie dla platform wydobywczych i infrastruktury morskiej energetyki wiatrowej, w tym portów instalacyjnych i serwisowych - podkreśla prof. Marek Grzybowski. - Wyłączanie systemów identyfikacyjnych statków i zakłócenia systemów GPS, to destabilizacja infrastruktury informacyjnej, bez której statki, transport kolejowy i samochody nie mogą sprawnie funkcjonować. Dezorganizacja transportu to element systemu operacji dezinformacyjnej, która dotyczy również portów i działającej na ich terenie infrastruktury przemysłowej, energetycznej, logistycznej i magazynowej. 

Na Kongresie o infrastrukturze

Kongres Polskie Porty 2030, który odbędzie się w dniach 23–24 czerwca, będzie jednym z kluczowych wydarzeń branżowych poświęconych przyszłości sektora portowego w Polsce. W centrum uwagi znajdzie się transformacja portów morskich z tradycyjnych węzłów przeładunkowych w złożone, strategiczne ekosystemy gospodarki, integrujące logistykę, energetykę i nowoczesne technologie. Szczególnym punktem programu będzie prezentacja pt. „Polskie porty 2030+. Od inwestycji do strategicznego ekosystemu gospodarki”, przygotowana przez Mateusza Kowalewskiego i Macieja Matczaka.

Bezpośrednio po prezentacji zaplanowano debatę - w formule „Wave Chat”, która zgromadzi najważniejszych decydentów zarządzających polskimi portami morskimi. W dyskusji udział wezmą prezesi trzech największych portów: Dorota Pyć (Port Gdańsk), Piotr Gorzeński (Port Gdynia) oraz Jarosław Siergiej (Zarząd Morskich Portów Szczecin i Świnoujście). Moderatorem rozmowy będzie Mateusz Kowalewski, wydawca GospodarkaMorska.pl. Skład uczestników panelu gwarantuje wysoki poziom merytoryczny i aktualność poruszanych tematów związanych z infrastrukturą.

Panel będzie okazją do omówienia kluczowych kierunków rozwoju infrastruktury portowej, wyzwań inwestycyjnych oraz roli portów w budowaniu odporności i konkurencyjności polskiej gospodarki. Dyskusja skupi się także na integracji portów z zapleczem logistycznym oraz ich rosnącym znaczeniu w kontekście transformacji energetycznej i zmieniających się łańcuchów dostaw w regionie Morza Bałtyckiego.