Boksyt na morskich szlakach. Chiny dyktują warunki po stronie podaży i popytu

Aluminium od lat jest strategicznym produktem, a boksyt należy do jednego z najważniejszych suchych towarów masowych przewożonych transportem morskim i kolejowym. Główni producenci aluminium kreują rynek i sterują podażą na ten strategiczny surowiec.  Boksyty stanowiły 4,5% całego handlu morskiego suchymi ładunkami masowymi w 2025 r. Całkowity eksport morski boksytu wzrósł w okresie styczeń-grudzień 2025 r. o 21,6% w ujęciu rok do roku, osiągając rekordowy poziom 245,9 mln ton – wynika z danych AXS Marine. 

Popyt na masowce zajmujące się transportem boksytów wciąż rośnie od wielu lat. Wysoki wzrost przewozów w 2025 r., był kolejnym, po przyroście  o 14,7% r/r odnotowanym w 2024 r. i wzroście o 3,3% r/r w 2023 r. Największym eksporterem boksytów  jest zdecydowanie Gwinea, która wyprzedziła Australię, ponieważ odpowiadała za 73,5% światowej podaży boksytu w 2025 r. 

Zwiększony popyt na boksyty spowodowany jest rosnącym zapotrzebowaniem na aluminium zarówno przez rynki przemysłowe jak i konsumpcyjne. To z kolei napędza popyt na przeładunki w terminalach masowych i transport morski ładunków suchych. 

Boksyt dla krajów UE jest istotny, bo „Sam europejski przemysł wykorzystujący aluminium jest dużym eksporterem, a pięć największych rynków zbytu dla produktów aluminiowych – Wielka Brytania, Stany Zjednoczone, Szwajcaria, Turcja i Indie – generuje eksport o wartości ponad 10 miliardów euro. Nasze 44 umowy preferencyjne z 76 krajami są kluczem do sukcesu handlowego Europy, obejmując 46% naszego handlu – mówił do uczestników European Aluminium Summit 2025 komisarz Maroš Šefčovič, ds. Bezpieczeństwa handlowego i gospodarczego. 

Trzecim rynkiem, kreującym popyt na boksyt są Indie z udziałem na poziomie 2,1%. W ubr. przemysł Indii potrzebował jedynie 4,9 mln t boksytu. Zjednoczone Emiraty Arabskie są czwartym rynkiem z popytem na  4,1 mln ton w 2025 r. To stanowiło tylko 1,7% udziału w światowym imporcie.

Gwinea na boksytowym topie

Po boksyt, masowce dobijały w okresie styczeń-grudzień 2025 r najczęściej do portów w Gwinei. Tutaj  wzrosły do 182,8 mln ton wynika z oficjalnych danych agencji Reuters, co umocniło jej dominującą pozycję w dostawach rudy aluminium – relacjonuje Maxwell Akalaare Adombila, korespondent Rutersa w Dakarze. Było to o 25,5% r/r, ponieważ w okresie styczeń-grudzień 2024 r. w Gwinei załadowano na statki  144,1 mln t boksytu. W 2025 r. eksport boksytu  z Gwinei był prawie dwukrotnie wyższy niż 101,2 mln ton eksportowanych w 2022 r. – obliczyli analitycy Banchoero Costa Research. 

Gwinea wyprzedziła Australię i stała się największym eksporterem boksytu na świecie w 2023 r. – wynika z danych firmy badającej rynki surowców strategicznych BMI, która działa w grupie Fitch Solutions. Kopalnie Gwinei od pewnego czasu stale odnotowują dwucyfrowy wzrost produkcji. Dane ministerstwa górnictwa Gwinei wykazały, że 23 firmy zajmują się eksportem boksyt w 2025 roku. 

Chińskie Chalco (601600.SS) przewodzi rankingowi eksporterów z 22,1 mln t załadowanego na statki. Następnie CBG – firma w większości należąca do konsorcjum obejmującego firmy górnicze Rio Tinto (RIO.L) i Alcoa (AA.N) – wyeksportowała   17,4 mln t. SMB (pierwszy prywatny eksporter boksytu) oraz w dużym stopniu należące do Gwinei wspólne przedsięwzięcie AGB2A/SDM wysłały po 17 mln t – informuje korespondent Reutersa.

Simandou – góra z żelaza i boksytu

Eksport boksytu spowolnił w drugiej połowie roku, ale w sumie i tak wzrósł o 16% do 84 mln t. Chiny pozostają głównym beneficjentem gwinejskiego boomu górniczego. Operatorzy z ChRL kontrolują ponad 60% gigantycznej inwestycji w kopalnię rudy żelaza Simandou. Inwestycja o wartości ponad 20 mld dolarów uruchomiła największą inwestycję w górnictwie światowym.  Po latach opóźnień kopalnia rozpoczęła eksploatację w grudniu 2025 r. – informował International Services Shanghai. 

To największa inwestycja górnicza na świecie, obejmująca kopalnię o wysokiej zawartości żelaza (ponad 65%) oraz całą logistyką od kopalni do terminali załadunkowych. Logistyka obejmuje 600-kilometrową linię kolejową i port – informuje  Semafor. Brytyjsko-australijski gigant górniczy Rio Tinto i chińska firma Baowu Steel należą do firm, które nawiązały współpracę z rządem Gwinei w ramach wartego 15 miliardów dolarów projektu.

Operator chiński rozpoczął eksploatację kopalni w zeszłym roku. Posiada również udziały w projektach wydobycia i przerobu złota i litu. Z notatki Citi wynika, że do listopada 2025 r. Gwinea wysłała Chinom 150 mln t boksytu – ponad 80% surowca potrzebnego Pekinowi do produkcji 45 mln t aluminium w krajowych hutach – informuje Reuters.

Na drugim miejscu dostawców znalazła się Australia, która odpowiadała za 18,6% światowej podaży boksytu w 2025 r. W okresie styczeń-grudzień ubr. eksport boksytu z Australii wzrósł o 3,2%. r/r do 45,8 mln ton. Nastąpiło to po dobrym 2024 r. i wzroście eksportu Australii o 12,8% r/r.  Daleko na trzecim miejscu dostawców znajduje się Brazylia, z zaledwie 2,6% udziałem w światowym rynku. Eksport z Brazylii wzrósł o 37% r/r w 2025 r. do 6,4 mln ton.

Ruda żelaza z gór i złóż Simandou jest eksportowana z Gwinei przez nowy port głębokowodny Morebaya. Ruda jest transportowana z gór Simandou na odległość ponad 600 km koleją transgwinejską. Australia eksportuje surowiec głównie z wykorzystując potencjał załadunkowy  terminali masowych portów w Queensland i Terytorium Północnym. Eksport, głównie do Chin, realizowany jest taśmociągami poprzez dedykowane terminale eksportowe w Gove Port (NT), Weipa (QLD) i Gladstone (QLD).