Spór o chiński port w Peru. USA ostrzegają przed utratą suwerenności

Administracja Donalda Trumpa skrytykowała orzeczenie peruwiańskiego sądu, które znacząco ogranicza nadzór państwowy nad zarządzanym przez Chiny megaportem w Chancay. W ostrym komunikacie Departament Stanu USA ostrzega, że „tanie chińskie pieniądze kosztują suwerenność” i że Peru może stać się bezsilne wobec kontroli nad jednym ze swoich najważniejszych portów.

Megaport Chancay to głębokowodny obiekt portowy położony około 80 km na północ od Limy, oddany do użytku w 2024 roku. Projekt o wartości 1,3 miliarda dolarów został zainaugurowany osobiście przez prezydenta Chin Xi Jinpinga i jest flagowym przykładem chińskiej inicjatywy Pasa i Szlaku w Ameryce Łacińskiej.

Port jest w ponad 60% kontrolowany przez chiński państwowy gigant logistyczny i żeglugowy COSCO Shipping Ports (poprzez spółkę zależną COSCO Shipping Ports Chancay Perú S.A.). Pozostałe około 40% należy do peruwiańskiej firmy górniczej Volcan Compañía Minera. COSCO de facto zarządza operacjami portowymi, w tym wyłącznym prawem do świadczenia usług portowych (exclusivity) na okres do 30 lat.

Głównym celem inwestycji jest skrócenie czasu transportu towarów z Ameryki Południowej (przede wszystkim miedzi, rud żelaza, soi, owoców i ryb) do Chin o około tydzień w porównaniu z tradycyjnymi trasami przez Kanał Panamski. Port ma obsługiwać statki o zanurzeniu do 18 metrów i pojemności ponad 18 000 TEU, co czyni go jednym z najnowocześniejszych obiektów na zachodnim wybrzeżu Ameryki Południowej.

Po wyroku sądu peruwiański regulator infrastruktury transportowej Ositran został zobowiązany do powstrzymania się od wykonywania większości kompetencji regulacyjnych, nadzorczych, kontrolnych i sankcyjnych wobec operacji w Chancay (z wyjątkiem ograniczonych kwestii taryfowych). COSCO argumentowało, że port jest prywatną infrastrukturą zbudowaną w całości ze środków prywatnych a nie inwestycją publiczną, dlatego nie powinien podlegać takiemu samemu reżimowi nadzorczemu jak pozostałe główne porty Peru.

Rząd peruwiański zapowiedział apelację od wyroku, podkreślając, że brak nadzoru Ositranu naraża użytkowników portu na brak ochrony. Administracja Trumpa wykorzystała sprawę do bezpośredniego ataku na chińską ekspansję w regionie, wskazując Chancay jako przestrogę dla całej Ameryki Łacińskiej.

Spór wokół Chancay stał się kolejnym polem konfrontacji USA–Chiny w Ameryce Łacińskiej, gdzie Pekin od ponad dekady jest największym partnerem handlowym Peru.