10 rocznica pierwszej dostawy gazu do terminala LNG w Świnoujściu

11 grudnia br. mija 10 lat od pierwszej dostawy skroplonego gazu ziemnego LNG do Terminala w Świnoujściu – obiektu będącego symbolem niezależności energetycznej kraju. Od tego czasu do Polski trafiło już 31 mln ton LNG, co po regazyfikacji daje ponad 40 mld m sześc. gazu, a liczba obsłużonych dostaw przekroczyła 400 zawinięć. Miniona dekada stworzyła solidne fundamenty pod dalszy rozwój rynku LNG w Polsce oraz budowę regionalnego hubu gazowego.

Terminal LNG w Świnoujściu to nie tylko historia minionej dekady, lecz przede wszystkim zapowiedź przyszłości. Wspólnie z FSRU i nowymi połączeniami przesyłowymi tworzy on elastyczny i nowoczesny system energetyczny, który pozwoli Polsce pewnie wkroczyć w kolejne lata transformacji, rozwoju i regionalnej współpracy.

Kiedy do Świnoujścia zawinął pierwszy zbiornikowiec ze skroplonym gazem ziemnym, dywersyfikacja kierunków i źródeł dostaw gazu ziemnego do Polski stała się faktem. Wybudowanie i uruchomienie Terminala LNG w Świnoujściu było jedną z najważniejszych inwestycji infrastrukturalnych w historii kraju i regionu państw nadbałtyckich. Dziś GAZ-SYSTEM wychodząc naprzeciw oczekiwaniom rynku buduje drugi Terminal LNG tj. FSRU w Zatoce Gdańskiej, który zostanie uruchomiony w I połowie  2028 r. 

Fundament bezpieczeństwo energetycznego

– Gazoport w Świnoujściu to fundament naszego bezpieczeństwa energetycznego. Decyzja o jego budowie i uruchomieniu stała się jedną z najważniejszych w najnowszej historii Polski. Dzięki terminalowi LNG zyskaliśmy całkowitą niezależność energetyczną, która ma ogromne znaczenie dla naszej przyszłości. Rok temu zakończyliśmy rozbudowę terminala, by zwiększyć jego możliwości. Dziś budujemy już drugą tego typu instalację – pływający terminal FSRU w Zatoce Gdańskiej, o strategicznym znaczeniu dla naszego bezpieczeństwa. To inwestycje, które wzmocnią naszą gospodarkę i umocnią Polskę na pozycji lidera Europy Środkowo-Wschodniej na kolejne dekady – mówi Miłosz Motyka, Minister Energii. 

– 10 lat Terminala LNG to symboliczne wydarzenie, pokazujące, że możemy mierzyć wysoko i realizować ambitne projekty. Dziś Terminal LNG w Świnoujściu to nie tylko kluczowy element krajowego systemu przesyłowego, który zapewnia dywersyfikację kierunków i źródeł gazu do Polski. To motywacja do dalszego działania, jakim jest zwiększanie mocy regazyfikacyjnych w Polsce poprzez budowę pływającego terminala FSRU w Zatoce Gdańskiej. To inspiracja do realizacji śmiałych zamierzeń i budowania mocnej pozycji gazowej Polski w regionie, czyli utworzenia hubu gazowego. W spółce intensywnie pracujemy przy tych projektach tak, abyśmy mogli kolejny raz z dumą pokazywać Europie i światu osiągnięcia naszych projektantów i inżynierów. Takie projekty zwiększają naszą niezależność, zapewniają stabilność zasilania w energię i ciepło oraz budują konkurencyjność naszej gospodarki  – podkreśla Adam Bryszewski, Wiceprezes Zarządu GAZ-SYSTEM.

Rola w systemie dostaw gazu 

Terminal LNG w Świnoujściu odegrał znaczącą rolę w systemie dostaw gazu do Polski i krajów Europy środkowo-wschodniej. Jest jednym z głównych punktów wejścia gazu do krajowego systemu przesyłowego. Może przyjmować dostawy gazu LNG z wielu kierunków alternatywnych (USA, Katar, Norwegia, Afryka i inne kraje dostarczające LNG na rynek światowy).

Gazoport może pochwalić się również bardzo wysoką elastycznością pracy instalacji – możliwość wejścia na poziom maksymalnej regazyfikacji w ciągu ok. 4 godzin od stanu zatrzymania, co może mieć istotne znaczenie regulacyjne w zapewnieniu stabilnych dostaw gazu do sieci przesyłowej.

Dodatkowo jest największym dostawcą usługi załadunku skroplonego gazu na autocysterny w kraju (ponad 95% dostaw na teren Polski) oraz dostawcą usługi załadunku autocystern LNG do Niemiec, Czech i Słowacji oraz sporadycznie także do innych krajów. 

Terminal LNG w Świnoujściu to przykład obiektu, który łączy strategiczne znaczenie energetyczne z lokalnymi korzyściami społecznymi i gospodarczymi. Dzięki niemu Polska wzmacnia swoją pozycję w obszarze bezpieczeństwa surowcowego, a Świnoujście i region ma dostęp do nowych źródeł przychodów, miejsc pracy oraz inwestycji w infrastrukturę i rozwój gospodarczy.

Nowe perspektywy

Obecna przepustowość Terminala LNG w Świnoujściu – 8,3 mld m³ rocznie – oraz planowane uruchomienie pływającego terminala FSRU w 2028 r., który doda kolejne 6,1 mld m³, otwierają zupełnie nowy rozdział dla polskiego rynku gazu. 

Dzięki temu liczba dostaw LNG może wzrosnąć z dzisiejszych około 80 aż do nawet 140 rocznie, część ładunków będzie mogła być kierowana także do państw regionu, co wzmocni pozycję Polski jako kluczowego gwaranta bezpieczeństwa energetycznego w Europie Środkowej. Takie moce przerobowe sprawiają, że Polska staje się jednym z najważniejszych punktów na gazowej mapie regionu.

Nowy etap: FSRU i rola Polski jako północnej bramy gazowej

Powstający w Zatoce Gdańskiej FSRU – pływający terminal LNG znacząco zwiększy możliwości importowe i elastyczność pracy krajowego systemu.

Planowane możliwości FSRU:

• zdolność regazyfikacji: 6,1 mld m³ gazu rocznie, 

• dodatkowa przestrzeń dla dostaw spotowych i kontraktowych,

• możliwość obsługi zimowego „szczytu” zapotrzebowania w krajach regionu.

Dzięki rozbudowie sieci przesyłowej oraz systemowym połączeniom dwukierunkowym  z sąsiadami Polska staje się również naturalnym hubem gazowym Europy Środkowo-Wschodniej, umożliwiając przesył gazu do Czech, Słowacji, Litwy, Ukrainy i Niemiec.

Jak to się zaczęło?

11 grudnia 2015 r. do terminala LNG w Świnoujściu dotarła pierwsza dostawa skroplonego gazu LNG. Nie była to dostawa komercyjna, na rynek, tylko tzw. gaz techniczny, konieczny do napełnienia instalacji, by ona mogła zacząć normalnie działać. Gaz ten zakupił ówczesny operator terminala, Polskie LNG - spółka zależna polskiego operatora systemu gazu, Gaz-Systemu, a przywiózł go z Kataru do Świnoujścia metanowiec „Al-Nuaman”. Proces schładzania instalacji i rozładunku odbył się bez większych zakłóceń, statek wypłynął z gazportu 19 grudnia.

Wcześniej, 12 października 20215 r., niecałe dwa tygodnie przed wyborami parlamentarnymi ówczesny rząd Ewy Kopacz zorganizował oficjalną ceremonię zakończenia budowy terminala. Przez kolejne dwa miesiąca cała instalacja miała być przygotowywana do napełnienia gazem technicznym. Ładunek tego gazu Polskie LNG zamówiło jeszcze we wrześniu 2015 r.

Pierwsza komercyjna dostawa LNG do terminala dotarła pół roku później po dostawie gazu technicznego. 17 czerwca 2016 r. metanowiec „Al-Nuaman” przywiózł z Kataru, a potem bez problemu rozładował, 206 tys. m sześć. skroplonego gazu. Następnego dnia w obecności prezydenta Andrzeja Dudy, premier Beaty Szydło, licznych ministrów oraz prezesa PiS Jarosława Kaczyńskiego, odbyła się uroczystość nadania gazoportowi imienia prezydenta Lecha Kaczyńskiego.

Koncepcja budowy gazoportu została przedstawiona 22 maja 2006 r. przez prezydenta Lecha Kaczyńskiego podczas obrad Rady Bezpieczeństwa Narodowego. Decyzję o budowie instalacji rząd Kazimierza Marcinkiewicza podjął 22 maja 2006 r., a w połowie 2009 r. PGNiG podpisało z katarską spółką Qatargas kontrakt na 20-letnie dostawy gazu. Rok później Polskie LNG - spółka Gaz Systemu - odpowiedzialna za budowę i eksploatację terminala - zawarło umowę na jego budowę z konsorcjum, na czele którego stał włoski Saipem. Kamień węgielny wmurowano w marcu 2011 r.

Początkowo zakładano, że terminal będzie gotowy w połowie 2014, potem termin przesunięto na koniec 2014 r.; było to związane im. in. z bankructwami kilku podwykonawców, brakowało rąk do pracy, a generalny wykonawca nie realizował kolejnych etapów budowy na czas. Było to przyczyną sporu między inwestorem a wykonawcą terminala - konsorcjum kierowanym przez Saipem. Na początku grudnia 2014 r. PGNiG aneksowało kontrakt z Qatargasem, ustalając, że jeśli spółka nie będzie mogła odebrać zakontraktowanego gazu w terminie, to Qatargas sprzeda go na wolnym rynku, a PGNiG wyrówna Katarczykom różnicę w cenie w stosunku do kontraktu z 2009 r.

Od połowy 2016 r. do pierwszych dni grudnia 2025 r. do terminala przypłynęło 406 komercyjnych ładunków LNG, przede wszystkim z Kataru i USA, ale także z Norwegii czy z takich egzotycznych kierunków jak Nigeria czy Trynidad. W sumie to ponad 40 mld m sześć. gazu. Jedynym użytkownikiem terminala jest Orlen (wcześniej PGNiG), który ma zarezerwowane 100 proc. jego zdolności. Orlen odbiera obecnie gaz zakontratowany w ramach umowy z Qatargasem, z szeregiem eksportów z USA oraz surowiec kupowany na rynku spot.

Rozbudowa terminala

Kilka lat po uruchomieniu zapadły decyzje o rozbudowie terminala. Dzięki budowie dodatkowych regazyfikatorów od początku 2022 r., jego zdolności importowe wzrosły z 5 do 6,2 mld m sześc. gazu rocznie. Dzięki budowie trzeciego zbiornika na LNG terminal osiągnął zdolność regazyfikacji na poziomie 8,3 mld m sześc. rocznie. Powstało też drugie nabrzeże, gdzie można rozładowywać albo załadowywać LNG na jednostki pływające. Pierwsza operacja załadunku skroplonego gazu na bunkierkę odbyła się w listopadzie 2025 r.

Terminal oferuje również możliwość załadunku LNG do autocystern, ISO-kontenerów i cystern kolejowych. Jesienią 2025 r. załadowano LNG 50-cio tysiączną cysternę. Łącznie od czasu uruchomienia tych usług z instalacji wyjechało w cysternach prawie 900 tys. ton LNG, co odpowiada ponad 1,2 mld m sześc. gazu.