Węgiel w portach i na morskich szlakach w latach 2024-2027. Indonezja czołowym dostawcą, Chiny importerem

ChRL utrzyma w najbliższym okresie pozycję wiodącego importera, a Indonezja decydującego dostawcy węgla na rynku transportu morskiego. W 2024 r. globalna podaż węgla w transporcie morskim wzrosła o 2,4% r/r do 1 371,8 mln ton (bez kabotażu), na podstawie danych śledzenia statków z AXS Marine – informuje Banchero Costa Research. Statki z węglem miały w ubr. mniej pracy na szlakach oceanicznych. W 2023 r. operatorzy przetransportowali między portami o 5,8% więcej węgla niż rok wcześniej. Wtedy też w polskich portach zarejestrowano rekordowe przeładunki węgla w terminalach masowych. W 2023 r. w portach polskich przeładowano ponad 19,1 mln ton węgla, a w 2024 roku przez polskie terminale masowe  przemieszczono około 10,5 mln ton węgla. 

Amerykańska agencja IEA oszacowała natomiast, że w 2024 r. globalny handel węglem osiągnął rekord wszech czasów wynoszący 1 545 mln ton. Szacuje się, że handel węglem energetycznym wzrósł o 27 mln ton do łącznej wielkości 1 178 mln ton. Zakłada się, że handel węglem metanowym ma wzrosnąć o 18 mln ton, osiągając 368 mln ton. 

Popyt na węgiel w 2024 r. generowała gospodarka Chin, której przemysł ożywił się po krótkotrwałym zwolnieniu w I kwartale ubr. Import węgla drogą morską ChRL wzrósł o 15,9% r/r do 427,1 mln ton w okresie styczeń-grudzień 2024 r. Import Indii spadł o 1,8% r/r do 236,5 mln ton. W Japonii porty przeładowały w imporcie 157,1 mln ton i było to mniej o 2,1% r/r. Również gospodarka Republiki Korei potrzebowała mniej węgla o 6,2% r/r. Porty Wietnamu przeładowały 56,5 mln ton węgla, więcej o 19,1% r/r. Gospodarki UE importowały w okresie styczeń-grudzień 2024 r., aż o 27,2% r/r w stosunku do 2023 r. W efekcie w terminalach masowych importowano 25,3 mln ton węgla. Tak drastyczny spadek miał również miejsce w polskich portach. 

Chiny i Indonezja na topie 

Całkowity import węgla drogą morską do Chin w 2023 r. osiągnął 368,4 mln ton, zgodnie z danymi śledzenia statków Refinitiv, powołuje się Banchero Costa Research. Był to wzrost o 48,6% r/r w porównaniu z 248 mln ton w 2022 r. i w porównaniu z 298,2 mln ton w 2021 r.  więcej o 23,5% r/r), a także o 50,7% w 2020 r. (osiągając 244,5 mln ton). W 2024 r. większość węgla (z prawie 430 mln ton) przewoziły do Chin statki typu Panamax (50,9%). Ze statków typu Supramax i Ultramax rozładowano 24,2% węgla, a 6,8% ze statków typu Post-Panamax. Statki typu Capesize dowiozły do Chin 15% węgla. Największymi portami rozładunkowymi węgla do Chin w 2024 r. były: Machong (20,3 mln ton węgla w ciągu pierwszych 10 miesięcy 2024 r.) oraz Fangcheng (19,3 mln ton). Na kolejnym miejscu są terminale węglowe w Qinzhou (16,3 mln ton), Gaolan (14,9 mln ton), Caofeidian (14 mln ton), Meizhou (14 mln ton) W Szanghaju rozładowano 11,6 mln ton węgla, a w Nankin 9,3 mln ton. DO portu Ningbo statkami dostarczono z importu 8,6 mln ton węgla, do Haimen - 8,3 mln ton, do Guangzhou - 8,3 mln ton). W terminalach masowych Dongwu rozładowano 7,6 mln ton, a w Xiamen 7,6 mln ton węgla.

Najwięcej pracy z węglem miały porty Indonezji. W okresie styczeń-grudzień 2024 r. eksport z tego kraju na rynek światowy wyniósł 433,17 mln ton. W tym samym okresie w Australii załadowano na statki 356,1 mln ton, o 3,5% węgla więcej r/r. Eksport z Rosji zmalał o 12,2% r/r do 162,1 mln ton – podaje Banchero Costa Research i uzupełnia: „Stany Zjednoczone również postanowiły zwiększyć podaż węgla o 4,6% r/r do 90,6 mln ton. Z portów RPA na rynek światowy wywieziono 62,1 mln ton, o 2,2% węgla więcej r/r. Dostawy z Kolumbii zmalały o 0,8% r/r do 55,9 mln ton w okresie styczeń-grudzień 2024 r. Z Kanady zmniejszono eksport węgla morzem o 1,5% r/r do 49,2 mln ton. Z kopalni Mozambiku na rynek międzynarodowy dotarło 21,3 mln ton, o 10,5% mniej węgla r/r”. 

Indonezja wydobyła 830,96 mln ton węgla w 2024 r. Było to więcej niż rok wcześniej kiedy produkcja osiągnęła 770,9 mln ton – wynika z danych Ministerstwa Energii i Zasobów Mineralnych Indonezji. Sprzedaż indonezyjskiego czarnego złota osiągnęła 811,01 mln ton w 2024 r., przy czym 433,17 mln ton wyeksportowano. 377,85 mln ton sprzedano na rynku krajowym. Ubiegłoroczna produkcja węgla przekroczyła rządowy cel 710 mln ton o 17%.

Indonezja, to obecnie największy eksporter węgla energetycznego na świecie. Dzięki inwestycjom w górnictwo, system transportowy i porty, kraj ten prześcignął produkcję Australii w 2018 r. Obecnie jest kluczowym graczem w światowym handlu węglem. Głównymi importerami są Indie i Japonia.

Zdecydowana większość indonezyjskiego eksportu węgla jest ładowana we wschodnim Kalimantanie i południowym Kalimantanie (na wyspie Borneo). Część eksportu jest ładowane na statki w portach południowej Sumatry. Główne terminale eksportowe węgla w Indonezji to: Taboneo/Banjarmasin, z którego wywieziono 66,5 mln ton węgla w okresie styczeń-sierpień 2024. Natomiast w terminalach Tanjung Bara załadowano 28,3 mln ton, w Muara Banyuasin - 25,5 mln ton, w Muara Berau - 24,8 mln ton). Przez port Balikpapan Indozja wyeksportowała 24,8 mln ton, Muara Pantai - 24,3 mln ton, a Samarinda - 21,0 mln ton. Węgiel eksportuje się również przez porty: Bunati (19,6 mln ton), Adang Bay (13,3 mln ton), Senipah Terminal (13,3 mln ton), Tanjung Pemancingan (11,5 mln ton), Muara Satui (9,1 mln ton), Sangkulirang (9,0 mln ton) ). Większość (49%) wolumenu węgla z Indonezji w 2023 r. załadowano na statki typu Panamax, 31% na statki typu Supramax, 11% na statki typu PostPanamax i zaledwie 8% na statki typu Capesize.

Australia odzyskała Chiny

Australia jest drugim co do wielkości eksporterem węgla na świecie, z 26% udziałem w globalnym eksporcie węgla szlakami morskimi w okresie styczeń-grudzień 2024 r. W tym samym okresie udział Indonezji w światowym rynku przekraczał 35%. Eksport węgla z Australii przeżył trudny okres, kiedy w latach 2021-2022 ChRL zablokował import węgla z Australii z powodów politycznych. W 2022 r. australijski eksport węgla spadł gwałtownie o 7,8% r/r do 329,1 mln ton z 356,9 mln ton w 2021 r. – wynika z danych AXS Marine, na które powołuje się Banchero Costa.

Australijscy eksporterzy znaleźli w 2022 r. nowe rynki, które zastąpiły zmniejszony popyt Chin. Kiedy rząd chiński zniósł zakaz na początku 2023 r. na statki załadowano w portach Australii 344,1 mln ton. Było to o 4,6% r/r. W 2024 r. dostawy wzrosły o kolejne 3,5% r/r do 356,1 mln ton. Głównymi terminalami eksportowymi węgla w Australii jest port Newcastle, z którego statkami wywieziono 143,4 mln ton węgla w okresie styczeń-grudzień 2024 r. 

Źródło: Banchero Costa Research

W terminalach węglowych Gladstone załadowano 67 mln ton węgla, a w DalrympleBay 61,2 mln ton. W portach Hay Point załadowano 38,5 mln ton węgla, w Abbot Point było 35,3 mln ton, w PortKembla - 6,4 mln ton, a w Brisbane 4 mln ton.  Większość ( bo 61%) wolumenu węgla wysłanego z Australii w okresie styczeń-grudzień 2024 r. została załadowana na statki typu Panamax lub Post-Panamax. Natomiast statkami typu Capesize wywieziono z Antypodów  36% wyeksportowanego węgla, a 3% statkami typu Handy lub Supra. 

Źródło: Banchero Costa Research, 2025

Po zniesieniu ograniczeń, eksport węgla z Australii do Chin kontynentalnych wzrósł o 51,4% r/r w okresie styczeń-grudzień 2024 r. do 84,8 mln ton z 56,0 mln ton w 2023 r. W 2022 r., z powodu blokady importu, Australia wysłała do Chin zaledwie 300 tys. ton węgla. Chiny generują obecnie około 24% popytu na australijski eksport węgla. Jednak głównym rynkiem docelowym jest nadal Japonia, w której portach rozładowano w 2024 r.  105,3 mln ton węgla. 

W ubr. odnotowano wzrost importu z Australii o 2,3% r/r. Japonia importuje drogą morską 29,6% australijskiego węgla. W 2024 r. Australia wyeksportowała do Indii 40,3 mln ton węgla. Są one na trzecim miejscu wśród importerów, z 11,3% udziałem. Indie zmniejszyły import węgla z Australii o 18,5% r/r. Najwięcej węgla z Australii do Indii dotarło na statkach w 2021 r. Wtedy rozładowano w portach 70,1 mln ton. Tajwan to czwarty importer australijskiego węgla. W okresie styczeń-grudzień 2024 r. dostarczono do tego wyspiarskiego kraju 26,8 mln ton, mniej o u wolumeny spadły o -7,0% r/r Do UE wolumeny wzrosły o +2,3% r/r do 18,1 mln ton. Do Wietnamu wolumeny spadły o -14,2% r/r do 17,1 mln ton.

Do 2027 r. trend sią odwróci 

Eksperci IEA zapowiadają, że „do 2027 r. globalny handel węglem odwróci trend zapoczątkowany przez Chiny i Indie. W przypadku Chin płaski popyt na węgiel przy zdrowej produkcji krajowej ma obniżyć popyt na import. W Indiach oczekuje się, że trwający nacisk na krajową produkcję węgla energetycznego przewyższy wzrost popytu”. Natomiast szacuje się, że inne kraje Azji Południowo-Wschodniej odnotują wzrost popytu na import węgla energetycznego. Jednocześnie spadać będzie popyt na węgiel w UE. To skutek stopniowego wycofywania elektrowni węglowych z zasilania sieci energetycznych w wielu krajach zachodnich. Tak więc podaż z popytem na morskim rynku transportu węgla powinien zostać zrównoważony. 

Fot. Depositphotos