Rosyjskie porty morskie. Kurs na inwestycje i rozwój korytarzy transportowych na rynki azjatyckie [RAPORT]

Porty morskie Rosji wybrały kurs na Azję i pod tym kątem rozwijają usługi i infrastrukturę. Wzmacniane są połączenia z Chinami, Indiami, państwami arabskimi oraz innymi państwami azjatyckimi. 

W czerwcu 2026 r. Vladmorrybport z Władywostoku uruchomił nową regularną linię kontenerową Pacific Bridge Shipping Line. Serwis łączy Władywostok z chińskim portem Rizhao we wschodniej prowincji Szantung. Jest to odpowiedź na utrzymującą się aktywność wymiany handlowej Rosji z wiodącymi partnerami z Azji. 

Rząd rosyjski zatwierdził kompleksowy plan rozwoju infrastruktury, który przewiduje budowę 17 nowych terminali morskich do 2036 roku. Rozporządzenie zatwierdzające plan zostało podpisane 29 sierpnia 2025 roku i opublikowane 8 września 2025 roku – informuje Gabriele Iuvinale na łamach ExtreMaratioNews.com. 

Nowe terminale, które powstaną w różnych portach w całym kraju, będą miały łączną zdolność przeładunkową ponad 200 milionów ton rocznie. Największa liczba terminali – cztery w 2027 roku i pięć w 2028 roku – zostanie oddana do użytku w latach 2027-2028. W szczególności regiony Dalekiego Wschodu otrzymają największą liczbę nowych mocy przeładunkowych w portach. 

Inwestycje szybko zwracają się dzięki handlowi z Chinami, Indiami oraz krajami Unii Europejskiej. UE wydała 7,2 mld euro na rosyjski LNG w 2025 r., maksymalizując import przed wprowadzeniem zakazu w 2027 r. Tylko z inwestycji w północnej części kraju, Rosja zarobi 160 mld dolarów z podatków na Północnej Drodze Morskiej do 2035 r. Region Arktyczny odpowiada za 7,5% PKB – ustalił Malte Humpert z High North News. 

Rosyjskie przeładunki

Przeładunki rosyjskich portów morskich osiągnęły 288,6 miliona ton w styczniu–kwietniu 2026 roku. Oznacza to wzrost o 2,6% rok do roku. Podaż ładunków suchych wzrosła o 6% do 142,5 mln ton. Dostawy ładunków płynnych nieco spadły o 0,6% do 146 mln ton. 

A mimo to, tylko w kwietniu 2026 r. rosyjskie przychody z eksportu paliw kopalnych wzrosły o 4% w ujęciu miesięcznym, osiągając 733 mln EUR dziennie – ustalili analitycy Luke Wickenden i Isaac Levi z Panda Rushwood, informuje w najnowszym raporcie Centre for Research on Energy and Clean Air (CREA).

Valerij Popov podaje, że w 2026 r. Rosja gwałtownie zwiększyła eksport produktów rolnych do Chin. W ciągu pierwszych 4 miesięcy 2026 roku Rosja wyeksportowała do Chin prawie 4 miliony ton produktów rolnych o wartości około 3,5 miliarda dolarów. W porównaniu z analogicznym okresem ubiegłego roku wolumen eksportu wzrósł o 38%, a wartość eksportu wzrosła o 46%.

Największe dochody zapewniały ryby mrożone — 27% udziału w sprzedaży (wzrost o 75%), olej rzepakowy — 17% udziału (+48%) oraz skorupiaki — 14% udziału (+28%). Suszone i solone ryby sprzedano za 3,5 mln USD, a eksport pszenicy zapewnił wzrost przychodów z 405 tys. USD do 2,5 mln USD. Rosja przekroczyła również swój poprzedni rekord przychodów z eksportu do Chin z okresu styczeń-kwiecień, ustanowiony w 2023 (2,6 mld USD).

Energetyczne eldorado

Federacja Rosyjska w kwietniu 2026 r. osiągnęła najwyższy poziom przychodów ze sprzedaży surowców energetycznych od dwóch i pół roku. Wzrost przychodów nastąpił pomimo 7% spadku wolumenu eksportu. Przychody z eksportu rosyjskiej ropy naftowej w kwietniu były ograniczone, spadając o 9% w ujęciu miesięcznym. 

Mimo że zanotowano spadek eksportu w porównaniu z osiągniętymi dochodami z wysokich przychodów w marcu, to kwietniowe wpływy ze sprzedaży ropy naftowej były nadal o 68% wyższe niż w lutym 2026 r. Były także o 44% wyższe niż w kwietniu ubiegłego roku. Spadek przychodów wynikał głównie z 24% spadku załadunków ropy na zbiornikowce. Eksport dostaw drogą morską zmalał po atakach dronów wykonanych przez siły ukraińskie na rosyjską infrastrukturę terminali eksportowych.

Ropa to jednak nie wszystkie segmenty rynku portowego. Kluczowe segmenty decydujące o strategicznym znaczeniu portów rosyjskich dla gospodarki rosyjskiej to węgiel, którego załadunki w ciągu 4 miesięcy br. wzrosły o 4,4% do 63,7 mln ton. Rósł również eksport zbóż. Na statki załadowano go ponad 53,7% więcej niż w analogicznym okresie poprzedniego roku, osiągając 18,8 mln ton. 

Rosła również wymiana towarów w kontenerach, i to zarówno w eksporcie, jak i imporcie. Mimo że przeładunki kontenerów zmniejszyły się jedynie o 1% do 1,8 mln TEU, to w pojemnikach przeładowano 18,6 mln ton towarów. Ładunków w kontenerach było więcej o 1,8% r/r. Eksport wyniósł łącznie 227,9 mln ton i był wyższy o 2,8% r/r. Przewozy kabotażowe zmalały o 21,3%.

LNG poza sankcjami

Zwiększył się również o 15,6% eksport LNG. Na zbiornikowce transportujące skroplony gaz załadowano przez 4 miesiące br. 15 mln ton. Francja i Chiny były w marcu największymi importerami rosyjskiego LNG, odpowiadając łącznie za 42% całkowitego wolumenu. W przypadku tankowców spoza UE/G7 głównymi odbiorcami były również Francja (35%) i Chiny (24%). Terminale Zeebrugge (Belgia) i Montoir (Francja) przyjęły 46% ładunków z Jamału, podczas gdy terminale Tongyeong (Korea Południowa) i Rudong LNG (PetroChina, Chiny) odpowiadały za 34% eksportu Sachalin-2 – podaje Kijowska Szkoła Ekonomiczna w „Russian LNG Tracker”. 

FRANCE 24 ujawnił już ponad rok temu, jak zbiornikowce LNG w sposób ukryty pobierały skroplony gaz z instalacji Portowaja. Ładunek skroplonego gazu ziemnego (LNG) z rosyjskiej instalacji został dostarczony do terminalu w Beihai w Chinach. Była to dostawa zrealizowana po objęciu obiektu sankcjami USA w 2025 roku. 

FRANCE 24 zwraca uwagę na „pogłębiające się chińsko-rosyjskie więzi energetyczne, ponieważ Moskwa dąży do zwiększenia eksportu LNG i zabezpieczenia dochodów na finansowanie wojny na Ukrainie”.  

Anne-Sophie Corbeau, analityczka z Centrum Globalnej Polityki Energetycznej na Uniwersytecie Columbia, wyjaśniła: „Teraz mamy nowego prezydenta, który wydaje się być bardziej przyjazny wobec Władimira Putina. Do niedawna, kiedy pojawiły się pewne działania przeciwko firmom naftowym, nie otrzymywaliśmy wielu sygnałów grożących Rosji. W związku z tym Rosja i Chiny w zasadzie powiedziały: »Spróbujemy«” – cytuje Lise Kiennemann z FRANCE 24 Observers.

Polityka tolerancji unikania sankcji i dziurawych restrykcji sprawiła, że przeładunki w rosyjskich portach morskich w 2025 r. osiągnęły 884,5 mln ton. Według danych opublikowanych na stronie internetowej Assocjacji Morskich Torgowych Portów (AMTP) „Obroty ładunkowe w rosyjskich portach morskich w ciągu 12 miesięcy 2025 r. zmalały o 0,4% w porównaniu z analogicznym okresem ubiegłego roku, osiągając 884,5 mln ton” – informował TASS na początku 2026 r.

Kurs na Azję

 AMTP podało, że nastąpił spadek podaży o 0,2% r/r ładunków suchych i wyniósł 441,7 mln ton. Zmalały również o 0,5% załadunki na zbiornikowce ropy naftowej i gazu. W efekcie w terminalach paliwowych i gazowych załadowano 442,8 mln ton. W 2025 roku rosyjskie porty obsłużyły 696,6 mln ton ładunków eksportowych. Było to mniej o 0,6%. Podaż towarów importowanych zmalała o 3,9% do 41,2 mln ton. W 2025 r. wzrósł wolumen ładunków tranzytowych o 10,0%. Na statki załadowano 71,5 mln ton. Zmalał przewóz towarów w kabotażu o 5,0% do 75,2 mln ton. 

W ujęciu geograficznym odsetek całkowitych ładunków przeładowywanych w Rosji przypada po około 30% na porty Morza Azowskiego/Czarnego, Bałtyckie oraz porty Dalekiego Wschodu. Na porty Arktyczne przypada około 10% towarów i ładunków płynnych. Marginalny jest udział morskich obrotów w regionie Morza Kaspijskiego. 

Zakłada się, że udział portów Morza Kaspijskiego w przeładunkach wzrośnie, kiedy uaktywniony zostanie Międzynarodowy Korytarz Transportowy Północ-Południe (INSTC). Jest to multimodalny korytarz złożony z tras morskich, kolejowych i drogowych o długości 7 200 kilometrów. Połączy on regiony przemysłowe St. Petersburga i Moskwę w Rosji z regionami przemysłowymi w Indiach. 

Korytarz będzie przebiegał przez Iran, Azerbejdżan i Azję Środkową. Skróci on czas tranzytu do 14–30 dni i obniży koszty transportu między Rosją i Indiami o 30%. Przewiduje się, że przewozy na tym szlaku wzrosną w ciągu najbliższych pięciu lat. Będzie to możliwe po budowie infrastruktury i suprastruktury drogowej, kolejowej i portowej. 

Inwestycje w odporność i serwisy

Przewiduje się, że mimo ataków ukraińskich na porty rosyjskie ich aktywność będzie rosła. Wspomniana inwestycja operatora rosyjskiego zakłada, że serwis ma po raz pierwszy przybyć do Władywostoku 9 czerwca br. Vladmorrybport będzie teraz zarządzał 15 serwisami morskimi, w tym dwoma rejsami kabotażowymi. Główne linie prowadzą do portów Chin, Korei Południowej, Japonii, Tajlandii i Wietnamu - informuje portal „Russia’s Pivot to Asia”. 

Firma zarządza uniwersalnym kompleksem przeładunkowym. W 2025 roku przeładowano 340 tys. ton produktów rybnych i 317 tys. kontenerów TEU. Grupa Vladmorrybport ma firmę przeładunkową oraz chłodnie we Władywostoku, Nachodce i Elektrougli w obwodzie moskiewskim. Morski Port Rybacki we Władywostoku jest jednym z największych operatorów przeładunkowych na Dalekim Wschodzie. 

Terminale specjalizują się w przeładunkach produktów rybnych, ładunków chłodzonych i kontenerów – wylicza - informuje portal „Russia’s Pivot to Asia”. Port tylko z nazwy jest rybacki. Wykonuje wszelkie funkcje logistyczne portu handlowego. Dysponuje bowiem nowoczesną infrastrukturą postojową i chłodniczą, zapewniającą pełny cykl obsługi ładunków w handlu zagranicznym.

Chiny handlują i inwestują

Dodatkowe środki wpłynęły do kasy Federacji Rosyjskiej w 2026 r. Kryzysowa sytuacja w Zatoce Perskiej i okresowe zniesienie sankcji na surowce energetyczne oraz wzrost cen sprawiły, że w kwietniu import rosyjskiego LNG przez Chiny (379 mln EUR) i Japonię (163 mln EUR) gwałtownie wzrósł, odpowiednio o 32% i 57% w ujęciu miesięcznym – podaje CREA w najnowszym raporcie. 

Zwiększona wymiana handlowa z Chinami i rozwój transportu morskiego sprawiły, że wzrosło zainteresowanie inwestorów chińskich rozwojem infrastruktury portowej w Rosji. - Chińska firma NewNew Shipping Line może zainwestować w projekt budowy głębokowodnego portu morskiego w Archangielsku – informował portal People’s Daily na portalu społecznościowym. 

Natomiast gubernator obwodu archangielskiego Aleksandr Cybulski podczas spotkania z prezydentem Władimirem Putinem powiedział: „Chińska firma NewNew Shipping Line wykazuje zainteresowanie projektem. Są gotowi zainwestować 2,52 mld USD w ten projekt za 30% udziałów w porcie. Obecnie pracujemy z nimi nad kwestiami technicznymi, ale za zgodą rządu jesteśmy gotowi kontynuować te prace i podpisać memorandum dotyczące głównych obszarów, które jesteśmy gotowi wykorzystać w tym porcie”.

Archangielsk – północny węzeł portowy

Koszt budowy portu głębokowodnego w Archangielsku szacuje się na 375 miliardów rubli (4,72 miliarda dolarów). Projekt, którego ukończenie planowane jest na 2032 rok, umożliwiłby portowi przyjmowanie statków towarowych o zanurzeniu do 14,5 metra. Władze regionu przesłały deklarację inwestycyjną w sprawie projektu do Federalnej Agencji Transportu Morskiego i Rzecznego Rosji.

Rząd rosyjski zatwierdził jesienią 2023 roku kompleksowy plan rozwoju węzła transportowego w Archangielsku do 2035 roku. W zarządzeniu rządu stwierdzono, że głównymi założeniami planu są utworzenie strefy głębokowodnej w porcie oraz budowa nowego terminalu o przepustowości około 25 milionów ton rocznie do 2040 roku. 

Jako lokalizację projektu wskazano Zatokę Dźwina nad Morzem Białym. Obwód Archangielski, Sbierbank i Grupa Eurosib podpisały na Międzynarodowym Forum Ekonomicznym w Sankt Petersburgu w 2024 roku umowę o współpracy przy projekcie budowy terminalu głębokowodnego. 

Chińska linia żeglugowa NewNew Shipping Line uruchomiła w lipcu 2024 roku nowy szlak handlowy o nazwie Arctic Express No. 1, biegnący przez Północny Szlak Morski, łączący główne porty Chin – Szanghaj i Ningbo – z Archangielskiem. W 2025 roku spodziewanych jest do 20 zawinięć statków z Chin, co stanowi dwukrotność wolumenu z 2024 roku.

Wojna nie zahamowała aktywności inwestycyjnej Federacji Rosyjskiej w porty morskie i ich połączenia. Inwestuje się zarówno w infrastrukturę, jak i centra logistyczne. Rozwija się suprastrukturę oraz jej drogowe i kolejowe powiązania komunikacyjne. Rosja szczególnie silnie kieruje swoje aktywności w kierunku zwiększenia przepustowości portów morskich łączących Rosję z rynkami azjatyckimi. Jak widać, w rozwój tej infrastruktury włączają się inwestorzy zagraniczni.