Pierwsza umowa na Zachodnie Obejście Szczecina podpisana. Co dalej?

16 stycznia 2025 podpisano umowę na realizację pierwszego odcinka Zachodniego Obejścia Szczecina (ZOS), który obejmuje budowę drogi ekspresowej S6 na odcinku Kołbaskowo-Dołuje. Tym samym realizacja projektu wkracza w decydującą fazę. 

Jesteśmy świadkami inwestycji dekady, która ma kolosalne znaczenie dla rozwoju infrastruktury w regionie. Tak duża i złożona budowa nie obejdzie się bez zaangażowania podwykonawców, czyli mniejszych firm, które choć nie stoją na czołowej pozycji projektu, odgrywają równie istotną rolę w jego realizacji, dostarczając specjalistyczne usługi, dostawy i roboty budowlane.

Z perspektywy podwykonawców, współpraca przy takim przedsięwzięciu to duża szansa, ale również wyzwanie. Ważne jest, by odpowiednio zabezpieczyć się prawnie, unikając ryzyk związanych z niekorzystnymi i nieprecyzyjnymi zapisami umownymi czy brakiem zgłoszeń. Tort jest duży i wciąż można się nim podzielić, ale tylko wtedy, gdy odpowiednio zadbamy o swoje interesy. 

Prawidłowe zawarcie i zgłoszenie umowy, precyzyjne określenie zasad współpracy, a także zgłaszanie przeszkód i roszczeń to fundamenty, które pozwolą uniknąć problemów finansowych i zapewnią stabilność w trakcie realizacji inwestycji. W tym artykule przedstawimy, jak z perspektywy prawnej zabezpieczyć swoje interesy jako podwykonawca w tak dużej inwestycji. Zastanowimy się również co czeka zamawiającego, jak i wykonawcę. Rozpatrzymy też czy istnieją możliwości zastosowania local content, o którym ostatnio tyle się mówi.

Umowa

Umowa zawarta pomiędzy Generalnym Dyrektorem Dróg Krajowych i Autostrad (Zamawiający)  a PORR S. A. (Wykonawca) opiera się na wzorcu zgodnym z międzynarodowymi standardami FIDIC w systemie „projektuj i buduj” (tzw. Żółty FIDIC). W tym systemie Wykonawca projektuje i wykonuje roboty  budowlane zgodnie z wymaganiami Zamawiającego zawartymi m.in. w programie funkcjonalno-użytkowym. Umowy FIDIC składają się z wielu wzajemnie uzupełniających się dokumentów o ustalonej hierarchii ważności.

W przypadku tej inwestycji najważniejsze z nich to:

• Akt Umowy  - zawiera podstawowe postanowienia dotyczące stron umowy oraz zakresu realizacji inwestycji.

• Warunki Szczególne Kontraktu  – Część B - postanowienia szczególne dotyczące m.in. realizacji robót, odpowiedzialności stron, wprowadzania zmian, składania i rozpatrywania roszczeń i podwykonawstwa – są dostosowane do polskiego prawa i potrzeb Zamawiającego. 

• Warunki Ogólne  - ogólne zasady kontraktowe oparte na międzynarodowych standardach FIDIC.

• Wypełnione Dane Kontraktowe- Część A – Warunków Szczególnych  - zawierają szczegółowe informacje dotyczące m.in. terminów, kwot, wymogów dot. ubezpieczeń.

• Program Funkcjonalno-Użytkowy - opisuje przedmiot zamówienia w systemie „projektuj i buduj”.

Kiedy pojedziemy nową drogą? 

Umowa przewiduje 32 miesiące na realizację całej inwestycji licząc od podpisania umowy. Projektowanie potrwa przez pierwsze 10 miesięcy. Ważnym aspektem jest włączenie do okresu projektowania okresów zimowych, które nie będą z kolei wliczane do etapu realizacji robót. Oczywiście istnieje możliwość zmiany założonych pierwotnie terminów w przypadkach przewidzianych przez ustawę prawo zamówień publicznych.

Ile to będzie kosztowało? 

Umowa została zawarta na kwotę 776 762 544,72 zł brutto, która będzie waloryzowana. Ponadto, przewidziano możliwość przyznania zaliczki. Szczegółowy plan płatności zostanie uzgodniony pomiędzy Wykonawcą, Zamawiającym a Inżynierem Kontraktu. Wszelkie zmiany w harmonogramie  lub zakresie mogą wiązać się z odpowiednimi korektami umowy i budżetu. Wykonawca będzie zobowiązany do regularnego raportowania postępu robót oraz uzyskiwania zatwierdzenia przez Inżyniera Kontraktu na każdym etapie realizacji.

Kolejne działania Wykonawcy i Zamawiającego

Po podpisaniu umowy Zamawiający przekaże wykonawcy plac budowy ( w terminie 30 dni od podpisania umowy – choć z pewnymi wyjątkami). Wiąże się to z  koniecznością dochowania przez obie strony formalności wymaganych ustawą prawo budowlane. 

Wykonawca powinien przystąpić do projektowania oraz występowania o konieczne decyzje (za wyjątkiem decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej i decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach – pierwsza z nich została już uzyskana, a druga leży po stronie Zamawiającego). Wykonawca powinien też rozpocząć budowę  - następuje to z chwilą podjęcia prac przygotowawczych. Oprócz tych prac i klasycznych robót drogowych przewidziano również m.in. roboty mostowe  i obiekty ekologiczne. Postępy prac powinny być odpowiednio raportowanie i rozliczane. Działania Zamawiającego i Wykonawcy muszą być skorelowane z aktywnością Inżyniera Kontraktu działającego na podstawie odrębnej umowy. 

W trakcie realizacji tego typu inwestycji z reguły część prac jest powierzania podwykonawcom. Wykonawca i podwykonawcy mogą składać roszczenia. W związku z tymi roszczeniami lub niezależnie od nich może zaistnieć potrzeba zmiany umowy. 

Wykonawca będzie miał również obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie. 

Podwykonawcy

Zgodnie z Klauzulą 4.4 Warunków Szczególnych Kontraktu  - Część B,  podwykonawcy mogą uczestniczyć w realizacji inwestycji, ale ich zaangażowanie musi być zgodne z określonymi zasadami. W szczególności, podwykonawcy powinni zadbać o:

• zawieranie umów zgodnych z wymaganiami umowy głównej,

• zgłaszanie projektów i podpisanych umów Zamawiającemu (może to zrobić również Wykonawca - warto się upewnić czy zrobił to prawidłowo), 

• zmianę projektów i podpisanych umów w przypadku zastrzeżeń albo sprzeciwu Zamawiającego, 

• przestrzeganie określonych w umowie głównej reguł zatrudniania na umowę o pracę, 

• realizację robót zgodnie z określonym zakresem i terminami,

• zastosowanie się do wymogów jakościowych i technicznych, 

• przestrzeganie zasad bezpieczeństwa pracy, ochrony środowiska i ochrony zdrowia zgodnie z obowiązującymi przepisami i umową główną.

Niedochowanie tych wymogów może doprowadzić do braku akceptacji umów, a w konsekwencji uniemożliwić domaganie się wynagrodzenie bezpośrednio od Zamawiającego (niezwykle ważne w przypadku braku zapłaty przez Wykonawcę). 

Dodatkowo warto zadbać o: 

• profesjonalne wsparcie w negocjacjach, • precyzję umów podwykonawczych, 

• dokładne dokumentowanie napotkanych przeszkód, 

• sprawne zgłaszanie i dokumentowanie roszczeń, 

• prawidłowe zgłaszanie aneksów Zamawiającemu.

Koniecznie należy zachować formę pisemną zgłoszeń. W razie sporów warto zastosować alternatywne (względem drogi sądowej) sposoby ich rozwiązywania.