Bezpieczeństwo na morzu. Liczba statków rośnie, ale jest bezpieczniej

DNV zaprezentowało niedawno rozbudowany raport dotyczący bezpieczeństwa na morzu. Wynika z niego, że pomimo iż liczba statków rośnie, to bezpieczeństwo na morzu się poprawia. Nawet wśród starczych jednostek sytuacja jest całkiem dobra. W czasie inspekcji, zatrzymywane są w dużej mierze statki pod banderą Panamy i Liberii.

Raport opracowano na danych Lloyd's List Intelligence z dekady obejmującej lata 2012-2021 do połowy roku 2021. – Korzystając z unikalnych baz danych, dokonaliśmy przeglądu 866 tys. inspekcji statków, 26 tys. zatrzymań, 22 tys. wypadków i 1 tys. strat – informuje Chris Pålsson, Head of Consulting, Lloyd’s List Intelligence.

Straty maleją

W latach 2012-2021 liczba utraconych statków spadła ze 132 do 58 w 2020 roku. W konsekwencji zmniejszyła się również liczba ofiar z 1900 w 2012 do 1500 w 2020 r. Dzieje się tak pomimo stałego wzrostu liczby statków. I choć wciąż w transporcie morskim zdarzają się wypadki, to liczba ofiar w światowej flocie maleje.

– Spadek liczby wypadków i strat statków w ciągu ostatniej dekady świadczy o wysiłkach przemysłu morskiego na rzecz poprawy normy bezpieczeństwa w kierunku nadrzędnego celu, jakim jest ochrona życia, mienia i środowiska – zauważa Knut Ørbeck-Nilssen, CEO Maritime, DNV i zauważa: – W DNV zidentyfikowaliśmy wyłaniającą się „lukę bezpieczeństwa” między istniejącym podejściem do ryzyka bezpieczeństwa żeglugi a ambicjami większej cyfryzacji i przyjęcia alternatywnych, bardziej przyjaznych dla środowiska paliw. Im dłużej będziemy czekać na ich zidentyfikowanie i rozwiązanie, tym bardziej luka będzie się powiększać.

– Na początku lat 90. globalna flota morska traciła statki w tempie 200-300 każdego roku. Obecny wskaźnik strat kształtuje się pomiędzy 50 do 100 jednostek rocznie. Jest to tym bardziej niezwykłe, że globalna flota liczy prawie 130 tys. statków powyżej 100 GT w porównaniu z zaledwie 80 tys. statków około 30 lat temu – podkreśla Pålsson.

Czynnik ludzki i technologia

Do zwiększenia bezpieczeństwa przyczynia się coraz lepsze wyposażenie techniczne statków i systemów, które wspomagają ich zarządzaniem, rejsami i obsługą w portach. Czynnik ludzki jest jednak wciąż istotny.

– Zbyt często żegluga akceptuje poziom ryzyka i mierzy wyniki względem tego poziomu. Morze jest przecież bezlitosnym środowiskiem – zauważa Richard Clayton, Chief Correspondent Lloyd’s List. Clayton przytacza dobrze znane marynarzom fakty: wiatr i fale, gdy wpadają w turbulencje, stanowią wciąż środowisko niebezpieczne dla statku i jest to wyzwanie dla pomysłowości inżynierów, projektantów i nawigatorów. – To się nie zmieni, gdy równowaga między ludźmi a technologią przesunie się na korzyść technologii – stwierdza stanowczo Clayton.

– Kompetencje załogi to kolejny kluczowy czynnik prowadzący do poprawy bezpieczeństwa, biorąc pod uwagę, że większość wypadków jest spowodowana błędem człowieka – stwierdza Marianne Strand Valderhaug, DNV Maritime Class Director For Technical Support i podkreśla, że w zapobieganiu incydentom prowadzącym do wypadków kluczową rolę ogrywają załogi.

Nowy wymiar zjawiska incydentów na statkach pojawił się w czasie pandemii Covid-19. Problemy z zagrożeniem dla bezpieczeństwa zaczęły się zdarzać, gdy pojawiło się zjawisko zmęczenia załogi. Przełożyło się to na pogorszenie jakości przeglądów okresowych i wykonywanych prac konserwacyjnych. Zauważono również, że incydenty miały miejsce z powodu ograniczeń w wejściu ekip serwisowych na statki i pozyskiwaniu części zamiennych. W wyniku tego w znacznym stopniu ograniczono lub zrezygnowano z niezbędnych działań serwisowych. Taka sytuacja miała miejsce na przełomie 2020/2021 r.

Pandemia i mniej kontroli

Stwierdzono również brak nadzoru państwa portu, co w niektórych częściach świata pozwala starszym i źle utrzymanym statkom do kontynuowania służby. A to zwiększało ryzyko ofiar i strat. Dotyczy to szczególnie tych jednostek, które nie podlegają reżimom obwiązującym zbiornikowce i jednostki do przewozu chemikaliów. W ciągu ostatnich lat armatorzy starają się jednak w większości przypadków przykładać większą wagę do bezpieczeństwa.

W efekcie liczba zatrzymań statków spadła drastycznie w okresie ostatnich 10 lat. Stało się tak „głównie z powodu około 55% mniej zatrzymań drobnicowców, nawet gdy globalna flota wzrosła o prawie 12 tys. statków” – wylicza Marianne Strand Valderhaug zaznaczając, że z powodu pandemii było znacznie mniej inspekcji, głownie statków do przewozu drobnicy.

Przegląd dany Lloyd’s List Intelligence z ostatnich 10 lat wskazuje, że liczba liczba ofiar w wyniku incydentów i wypadków na statkach spadła ze 132 przypadków w 2012 do 57 w 2019, 58 w 2020 i 39 do połowy sierpnia 2021 r. Ten 57% spadek liczby strat wyraźnie kontrastuje z innym wskaźnikiem. W ciągu ostatnich 10 lat flota statków handlowych wzrosła o 16% pod względem liczby statków i 46% pod względem dwt.

Praca z poprawą bezpieczeństwa nigdy się nie kończy podkreślają autorzy raportu. Ciągle pojawiają się nowe wyzwania w zakresie bezpieczeństwa wynikające z nowych procedur, wprowadzane są nowe technologie, nowe paliwa. Do tego digitalizacja zwiększa podatność na ataki na sieci informatyczne. Z kolei zmiana klimatu wywołuje nowe sytuacje hydrometeorologiczne w miejscach dotąd uznanych za dobrze znane.

Bezpieczeństwo priorytetem

Aby zapewnić trwałe, pozytywne tendencje przyczyniające się do zmniejszania strat we flocie handlowej, bezpieczeństwo musi być traktowane priorytetowo. W 2012 r. wskaźnik strat dla floty światowej wynosił 0,11%, jeśli mierzyć go liczbą statków, oraz 0,08% odnosząc do GT. Pod koniec analizowanej dekady szkodowość spadła (odpowiednio) do 0,04% i 0,02%. Współczynnik oparty na GT był nieznacznie wyższy w 2020 niż w 2019, ale informacje uzyskane do sierpnia 2021 zapowiadają, że może być niższy niż w 2019 r.

Przemawiając w podcaście Lloyd’s List po opublikowaniu nowej analizy, Closing the Safety Gap in a Era of Transformation, główna konsultantka DNV Fenna van der Merwe ostrzegła, że bezpieczeństwo nie jest dodatkiem do działalności komercyjnej. – Nasze badania wykazały, że musimy nadal skupiać swoją uwagę na ludziach – powiedziała Fenna van der Merwe, podkreślając, że jest to wytyczna działań „na drodze do bezpiecznego biznesu na morzu”.

W świecie techniki, automatyzacji i sztucznej inteligencji, technologii satelitarnych i chmur informatycznych, człowiek jest wciąż najsłabszym i najsilniejszym ogniwem w transporcie morskim.