Przeładunki portowe a dbałość o Bałtyk. Premiera ważnej publikacji podczas Kongresu Polskie Porty 2030

"Przeładunek suchych ładunków masowych a eutrofizacja Morza Bałtyckiego" to ważny poradnik dotyczący dobrych praktyk przeładunkowych. Jego premiera odbędzie się podczas Kongresu Polskie Porty 2030 w Sopocie.

Eutrofizacja to cichy zabójca Bałtyku. W przeciwieństwie do wycieku ropy czy dryfujących odpadów plastikowych - jest niewidoczna, powolna i przez to łatwo ją zbagatelizować. Tymczasem jej konsekwencje są dramatyczne: dziś ok. 17% powierzchni dna Bałtyku to martwe strefy, pozbawione tlenu, w których zamarło wszelkie życie. A jednym z mniej znanych źródeł fosforu i azotu, czyli biogenów napędzających ten proces, są właśnie operacje przeładunkowe w portach - i to źródło o tyle groźne, że biogeny trafiają bezpośrednio do wód przybrzeżnych, bez żadnego buforowania przez rzeki, tak jak ma to miejsce w przypadku zanieczyszczeń pochodzących z rolnictwa lub ścieków.

„Przez lata dyskusja o wpływie portów na eutrofizację koncentrowała się na nawozach sztucznych. Tymczasem zboża, śruty, a nawet kruszywa - towary o pozornie niskim potencjale eutrofizacyjnym - też mogą być problemem, jeśli trafiają do wody w wystarczających ilościach. Dobra wiadomość jest taka, że w publikacji pokazujemy, iż dostępny jest cały wachlarz rozwiązań, a każdy terminal masowy będzie w stanie znaleźć odpowiednie dla siebie, bez względu na to, w jakich grupach towarowych się specjalizuje czy z jakiego sprzętu korzysta - podkreśla Małgorzata Żochowska, Business Manager - Dry Bulk, autorka publikacji.

Publikację wydało Race For The Baltic - niezależna organizacja non-profit, której misją jest współpraca z innymi podmiotami na rzecz przyspieszenia rozwiązań, które mogą uzdrowić Bałtyk. Ta publikacja jest właśnie wynikiem takiej współpracy: rozmów z ponad 40 ekspertami z branży przeładunkowej w Polsce, a także lektury kilkudziesięciu publikacji naukowych i raportów. Powstała w ramach projektu PortSHAZ finansowanego przez program Interreg Południowy Bałtyk. Celem jest dostarczenie branży portowej praktycznego, opartego na dowodach narzędzia - nie kolejnego raportu o skali problemu, ale przewodnika: co konkretnie można zrobić, żeby ograniczyć straty ładunku i ich wpływ na morze. Premiera publikacji będzie miała miejsce w Sopocie, podczas Kongresu Polskie Porty 2030 (23-24 czerwca 2026).

Jak pogodzić rosnący ruch z ekologią

Publikacja zbiera ponad 80 dobrych praktyk w kilku obszarach, m.in. operacje żurawiem chwytakowym, zapobieganie pyleniu, zabezpieczanie wlotów odwodnień, sprzątanie nabrzeży, zarządzanie wodami opadowymi, szkolenia personelu, polityka zarządów portów. Ostatecznym celem wdrożenia każdej z nich jest oszczędność: czasu, pieniędzy, towaru - i zanieczyszczeń trafiających do środowiska. Nie trzeba iść na kompromis, co wybrać.

- Żadna z opisanych praktyk nie wymaga od terminalu rezygnacji z efektywności. Wręcz przeciwnie - ograniczanie strat ładunku to jednocześnie ograniczanie strat finansowych - podkreśla Małgorzata Żochowska.

- W publikacji identyfikujemy trzy główne drogi, którymi ładunki masowe mogą przedostawać się do środowiska morskiego - i dla każdej z nich opisujemy konkretne rozwiązania - mówi autorka.

Rozsyp bezpośrednio do wody najskuteczniej eliminuje fizyczne zakrycie luki między statkiem a nabrzeżem podczas przeładunku - np. mobilna pokrywa ochronna z pojemnikiem zbiorczym, która wychwytuje rozsypany ładunek, skąd można łatwo zawrócić go do strumienia towaru.

Spływ z nabrzeży - tu publikacja pokazuje szereg sprawdzonych metod, które wdrożyły już terminale w różnych krajach bałtyckich. Wspólnym mianownikiem jest zabezpieczenie wlotów odwodnienia podczas operacji przeładunkowych - od prostych, niskokosztowych rozwiązań po bardziej zaawansowane systemy. Ich wdrożenie przekłada się nie tylko na ochronę wód, ale też na realne obniżenie kosztów utrzymania infrastruktury odwodnienia.

Pylenie - praktyki dzielimy na dwie grupy. Pierwsza to rozwiązania infrastrukturalne, zapobiegające powstawaniu pyłu u źródła - przykładem są rury załadunkowe z regulacją wysokości, które minimalizują swobodny spadek materiału. Druga to rozwiązania kontrolujące pylenie po jego powstaniu - np. systemy odciągu powietrza z filtrami tkaninowymi instalowane w kluczowych punktach emisji, takich jak węzły przesypowe taśmociągów.