Polski atom potrzebuje silnego państwa, aby powstało coś więcej niż same megawaty

To biurokracja, a nie finansowanie i technologia uwarunkują sukces polskiego programu jądrowego uważają autorzy właśnie wydanego raportu “Horyzont Atomowy. Jak zbudować w Polsce sektor jądrowy, który stanie się filarem bezpieczeństwa państwa, modernizacji gospodarki i geostrategicznej pozycji Polski?”

Publikacja przygotowana przez ekspertów Accenture, kancelarii prawnej Kochański & Partners, Fundacji im. Kazimierza Pułaskiego, Instytutu Sobieskiego oraz IGEOSNuclear została zaprezentowana podczas XVIII Europejskiego Kongresu Gospodarczego w Katowicach.

Autorzy raportu argumentują, że budowa atomu nie powinna zakończyć się tylko na dodaniem do systemu elektroenergetycznego nowych mocy, a jest szansą dziejową na skok cywilizacyjny Polski, dzięki któremu nasz kraj może stać się regionalnym hubem technologicznym dla Europy Środkowej. 

Atom zabezpieczy Polskę przed kryzysami takimi jak irański 

Ich zdaniem należy rozwijać program jądrowy, aby wzmocnić odporność systemu energetycznego i zwiększyć niezależność surowcową państwa, zwłaszcza w obliczu kryzysów energetycznych, takich jak trwający obecnie, a wywołany atakiem USA na Iran. 

- Energetyka jądrowa powinna stać się filarem suwerenności energetycznej i odporności strukturalnej państwa na cały horyzont transformacji energetycznej – mówi dr Łukasz Młynarkiewicz z Kochański & Partners.

Eksperci oceniają , że Polska dobrze postąpiła stawiając na amerykańską technologię opartą na reaktorach AP1000 Westinghouse, jednocześnie zwracając uwagę, że problemem może okazać się jej wdrożenie ze względu na konieczność dostosowania jej do polskich i europejskich regulacji prawnych. Stąd eksperci rekomendują ich ulepszenie, tak by działania administracji przy realizacji tak złożonych inwestycji jak budowa elektrowni jądrowych były zintegrowane. Uważają oni, że polski system prawny działa na niekorzyść szybkiej budowy takich projektów, bo kompetencje potrzebne do ich wdrożenia są rozproszone pomiędzy różne instytucje państwowe.

Mniej biurokracji szansą na szybszą budowę atomówek

Wobec tego proponują, aby ograniczyć harmonogram działań regulacyjnych do 48 miesięcy “od działań natychmiastowych, przez konsolidację ram prawnych, po osiągnięcie pełnej operacyjności systemu regulacyjnego przed planowanym pierwszym betonem jądrowym (FNC) w 2028 r.”

Uważają również, że Polska powinna stać się aktywnym inwestorem, a nie tylko klientem, który odbierze gotową elektrownię, po to by nabyć nowe kompetencje w energetyce jądrowej. Stąd istotne jest kształcenie kadr czy prowadzenie badań naukowych.

– Doświadczenia z realizacji elektrowni na świecie pokazują jednoznacznie: projekty, którym udało się uniknąć istotnych opóźnień i przekroczeń budżetu, łączyło jedno: inwestor był głęboko zaangażowany w realizację przedsięwzięcia od pierwszego dnia projektowania, nie dopiero przy odbiorze kluczy – komentuje Wojciech Kozysa z Accenture.

Local content kluczowy dla bezpieczeństwa państwa 

Autorzy raportu podkreślają także ogromną wagę jak najwyższego udziału local content przy realizacji budowy, a więc przemysłu krajowego, co jest gwarantem bezpieczeństwa kraju. Aby zrealizować ten cel postulują oprzeć go na pięciu filarach: precyzyjnych ramach prawnych (w tym definicji udziału krajowego opartej na wartości dodanej); instytucjonalnym centrum wsparcia; harmonizacji standardów technicznych (polityka „EU Standards First”); równowadze kontraktowej; oraz skutecznym systemie monitoringu, raportowania i egzekwowania zobowiązań kontraktowych.

Eksperci przekonują, że miarą sukcesu polskiego programu jądrowego będą nie tyle nowe terwatogodziny w systemie, ile nabycie nowych kompetencji i rozwinięcie nowej branży gospodarki.