Kolumbia wydobyła pierwsze artefakty z galeonu San José

Kolumbijscy naukowcy wydobyli pierwsze przedmioty z legendarnego hiszpańskiego galeonu San José, wynosząc na powierzchnię armatę, trzy monety i filiżankę porcelanową. Galeon spoczywa na dnie od 1708 r. Wrak kryje jeden z najbardziej wartościowych skarbów podwodnych na świecie.

Wydobycie tych przedmiotów jest częścią badań naukowych rozpoczętych w zeszłym roku przez rząd prezydenta Gustavo Petro w celu zbadania wraku i ustalenia przyczyn jego zatonięcia. Ministerstwo kultury Kolumbii poinformowało, że obiekty zostaną poddane konserwacji w laboratorium dedykowanym ekspedycji. Wrak leży na głębokości prawie 600 metrów u wybrzeży Cartageny, a jego dokładna lokalizacja jest utrzymywana w tajemnicy.

Wielkie skarby na pokładzie

San José, 62-działowy, trzymasztowy galeon, zatonął 8 czerwca 1708 roku podczas bitwy z brytyjskimi siłami morskimi dowodzonymi przez admirała Charlesa Wagera. Statek eksplodował po ataku HMS Expedition, zabierając na dno oceanu około 600 członków załogi, z których tylko 11 przeżyło. Statek przewoził złote i srebrne monety, szmaragdy oraz inne cenne ładunki z kolonii kontrolowanych przez Hiszpanię, szacowane na 11 milionów monet i potencjalnie warte miliardy dolarów.

Kolumbijscy badacze zlokalizowali galeon w 2015 roku przy wsparciu Woods Hole Oceanographic Institution, używając autonomicznego pojazdu podwodnego o nazwie REMUS 6000. Dominująca teoria przypisuje zatonięcie eksplozji podczas angielskiej zasadzki.

Spory o własność

Wrak statku wywołał złożone batalie prawne z udziałem wielu stron. Sea Search Armada, amerykańska firma zajmująca się poszukiwaniem wraków, twierdzi, że odkryła wrak w 1982 roku i domaga się 10 miliardów dolarów, co odpowiada szacunkowo wartości 50 procent skarbu. Kolumbia kwestionuje to roszczenie, stwierdzając, że współrzędne podane przez firmę były błędne – różniły się nawet o 10 kilometrów.

Hiszpania zgłosiła prawa własności, ponieważ statek należał do jej marynarki wojennej, podczas gdy rdzennie społeczności Qhara Qhara w Boliwii argumentują, że skarb powinien należeć do nich, ponieważ ich przodkowie byli zmuszani do wydobywania szlachetnych metali pod panowaniem kolonialnym Hiszpanii. Stały Trybunał Arbitrażowy w Hadze nadal rozpatruje spór, a pierwsze przesłuchania odbyły się w listopadzie 2025 roku.