W Islandii zmiany Prądu Zatokowego określono jako "kluczowe zagrożenie bezpieczeństwa państwa"

Minister klimatu Jóhann Páll Jóhannsson ogłosił w połowie listopada, że potencjalne załamanie Prądu Zatokowego na Atlantyku stanowi zagrożenie  bezpieczeństwa narodowego i egzystencjalne Islandii. To pierwszy raz, gdy konkretne zjawisko klimatyczne zostało formalnie włączone do agendy Rady Bezpieczeństwa Narodowego, co umożliwi koordynację odpowiedzi między ministerstwami w zakresie bezpieczeństwa żywnościowego, energetycznego, infrastruktury i transportu.

Potencjalne skutki załamania Prądu Zatokowego i całego systemu AMOC, obejmującego też prądu pod powierzchnią, odprowadzające wodę na południe, jest na Islandii przedmiotem poważnej debaty. To kluczowy system oceaniczny, którego destabilizacja mogłaby radykalnie oziębić klimat w regionie, zagrażając gospodarce, ekosystemom i bezpieczeństwu energetycznemu wyspy. Dyskusje skupiają się na analizie najnowszych raportów z Międzynarodowego Panelu ds. Zmian Klimatu (IPCC) oraz danych z islandzkiego Instytutu Meteorologicznego. 

Prąd Zatokowy, często nazywany „oceanicznym termostatem Europy”, to złożony mechanizm cyrkulacji wód Atlantyku, napędzany różnicami gęstości wody spowodowanymi temperaturą i zasoleniem. W uproszczeniu działa on następująco - ciepła woda powierzchniowa z Zatoki Meksykańskiej (ogrzewana przez promienie słoneczne) płynie na północ wzdłuż wschodniego wybrzeża Ameryki Północnej, osiągając prędkość do 2,5 km/h. Ten strumień ciepła przenosi około 1 miliona terawatów energii, docierając do północnego Atlantyku, w tym w okolice Islandii. U wybrzeży Grenlandii i Norwegii woda oddaje ciepło do atmosfery, co łagodzi klimat regionu o 5–10°C w porównaniu do podobnych szerokości geograficznych. W efekcie ochłodzona i gęstsza wody opada na znaczną głębokość, tworząc mechanizm, które napędza powrót wody głębinowej na południe.

System jest wrażliwy na zmiany klimatyczne. Topnienie lodu grenlandzkiego na skutek wzrostu temperatury może - paradoksalnie - zakłócić ten proces. Zwiększony udział słodkiej wody z topniejących lodowców zmniejsza zasolenie północnego Atlantyku, co utrudnia opadanie wody i spowalnia cyrkulację. Naukowcy szacują, że pełne załamanie "transferu ciepła" mogłoby nastąpić w ciągu 3-4 dekad, prowadząc do gwałtownego ochłodzenia Islandii o 3–5°C, skrócenia sezonu wegetacyjnego roślin, zakłóceń w połowach ryb i presji na zasoby geotermalne.

W Islandii trwają prace studyjne pokazujące wpływ zmian pogodowych szczególnie na transport morski i rolnictwo. Analizowane są przy tym różne scenariusze rozwoju sytuacji. 

_{Fot: Depositphotos}