Żółwie zielone nie są już gatunkiem zagrożonym wyginięciem – wielki sukces globalnej ochrony przyrody

Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) zmieniła status żółwi zielonych (Chelonia mydas) z kategorii „zagrożony” (endangered) na „niski stopień ryzyka” (least concern). To rezultat dekad skoordynowanych wysiłków konserwacyjnych, które odwróciły dramatyczny spadek populacji tych morskich gadów. 

Decyzja oparta jest na ocenie z grudnia 2024 r. podkreśla, jak skuteczna ochrona może uratować gatunki na krawędzi wymarcia. Żółwie zielone, drugie co do wielkości spośród siedmiu gatunków żółwi morskich, zamieszkują przybrzeżne wody umiarkowane i tropikalne w około 140 krajach, gniazdując na plażach ponad 80 państw. 

Te unikalne zwierzęta – jedyne wśród żółwi morskich, które w dorosłości żywią się głównie wodorostami, trawami morskimi i algami – odgrywają kluczową rolę w ekosystemach oceanicznych, kontrolując wzrost roślinności i wspomagając bioróżnorodność. Dorosłe osobniki mogą ważyć od 65 do 130 kg i dożywać nawet 80 lat w naturze. Samice wracają na te same plaże, na których się wykluły, by złożyć jaja – do 120 w jednym gnieździe – po przepłynięciu tysięcy kilometrów w poszukiwaniu pożywienia. W drugiej połowie XX wieku populacja żółwi zielonych spadła o 48-67%, głównie z powodu niekontrolowanego połowu, niszczenia siedlisk i przypadkowego wyławiania w sieciach rybackich. 

Od lat 70. i 80. XX wieku liczebność wzrosła jednak o około 28%, dzięki globalnym inicjatywom. Kluczowe działania obejmowały ochronę samic i jaj na plażach, programy społecznościowe redukujące nielegalny połów i handel, a także wprowadzenie „urządzeń wykluczających żółwie” (Turtle Excluder Devices) w sprzęcie rybackim, które minimalizują przypadkowe połowy. 

„To wielki przykład tego, co może osiągnąć skoordynowana globalna ochrona przez dekady” – podkreśla Roderic Mast, współprzewodniczący Grupy Specjalistów ds. Żółwi Morskich w Komisji ds. Przetrwania Gatunków IUCN. Christine Madden, szefowa globalnej ochrony żółwi morskich w WWF, dodaje: „To wielki sukces dla ochrony żółwi i dowód, że skoordynowane działania mogą odwrócić los populacji zagrożonych wyginięciem”. 

Mimo optymistycznej zmiany statusu, wyzwania pozostają. Żółwie zielone nadal zagraża utrata siedlisk spowodowana urbanizacją i zmianami klimatu, zanieczyszczenie oceanów plastikiem, inwazyjne gatunki oraz nielegalny handel. W niektórych regionach, jak Kostaryka czy Hawaje, podgatunki pozostają zagrożone, co może wymagać ponownej oceny ich statusu w przyszłości. Mast podkreśla potrzebę skupienia się nie tylko na samych żółwiach, ale na jakości ich siedlisk i funkcjach ekologicznych.

IUCN to Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody to wiodąca globalna organizacja ds. ochrony przyrody, monitorująca stan ponad 172 tys. gatunków.