13 mln EUR w 2026 r. przeznaczy Francja na paliwo dla armatorów rybackich

Komisja Europejska zatwierdziła francuski program pomocy w wysokości 13 mln euro. Ma on wesprzeć przedsiębiorstwa rybackie, które zgłaszały nierentowność działalności po spekulacyjnym wzroście cen paliw po zaatakowaniu przez USA i Izrael Iranu. 

Zablokowania eksportu ropy w wyniku zablokowania statków w Zatoce Perskiej wywołało kryzys w logistyce ropy naftowej i skokowy wzrost cen. Program dotacji dla rybaków francuskich został zatwierdzony w ramach The Middle East crisis Temporary State aid Framework (METSAF). Tymczasowe Ramy Pomocy Państwa w związku z Kryzysem na Bliskim Wschodzie (METSAF) przyjęte zostały przez Komisję 29 kwietnia 2026 r.

Francja zgłosiła Komisji, że pomoc dla flot łowczych wymaga wsparcia w wielkości 13 mln EUR. Operatorzy statków i przedsiębiorstwa rybackie będą otrzymywać dotacje do paliwa okrętowego. Program będzie obowiązywał do 31 grudnia 2026 r. ale uwzględni koszty za kwiecień i maj 2026 r. Jest to pierwszy program zatwierdzony przez Komisję w ramach METSAF.

Komisja Europejska uzasadniła zgodę na dotowanie francuskich rybaków tym, że „Obecny kryzys na Bliskim Wschodzie doprowadził do gwałtownego wzrostu cen energii, a ceny paliwa okrętowego wzrosły o ponad 75% między końcem lutego a kwietniem 2026 r.” 

Francja uzasadnia pomoc finansową dla rybaków tym, że wywołało „to znaczną niepewność gospodarczą i poważnie wpłynęło na sektory silnie uzależnione od paliw, takie jak sektor rybołówstwa”. Wzrost cen paliw natychmiast odczuli rybacy, którzy kupują paliwo na bieżąco. Ten system biznesu sprawił, że skokowo zwiększyły się koszty operacyjne działalności łowczej. Rentowność przedsiębiorstw rybackich została zagrożona.

A dzieje się to po dobrym 2025 r., kiedy branża odzyskała równowagę finansową. Sektor żyjący z połowów ryb w ubr. odnotował powrót do rentowności. Udało się to mimo tego, że operatorzy musieli zmierzyć się z rygorystycznymi limitami połowów ryb praktycznie na wszystkich akwenach. Działalność flot łowczych ograniczyły również problemy z dostępem do łowisk Wielkiej Brytanii. Francuska flota rybacka jest jedną z największych i najbardziej zróżnicowanych flot w Europie. 

Akweny połowowe flot UE. Źródło: EUROSTAT

Rybołówstwo UE w liczbach

Francuscy rybacy musza również liczyć się z konkurencją innych flot łowczych działających na akwenach UE. Flota UE jest zróżnicowana. Zdecydowana większość statków rybackich ma długość nie większą niż 10 m. Połowy prowadzi również niewielka liczba rybaków, którzy używają statków łowczych przekraczających 40 m – podaje Eurostat.

 Średnia wielkość łodzi rybackiej UE w 2024 r. wynosiła 18 ton brutto, a średnia moc silnika 73,2 kW. Pod względem tonażu brutto, Hiszpania miała największą flotę rybacką wśród krajów UE (24,8% całkowitej floty UE). Francja z udziałem 12,3%, dysponowała drugą flotą, a Włochy trzecią (11,8%). Pod względem mocy silnika, Włochy dominowały z największą flotę rybacką (18,9% całkowitej floty UE), następna była Francja (18,2%), a po niej Hiszpania (14,7%).

Szacuje się, że połowami zajmuje się jeszcze kilkaset firm, w których operuje ponad 6 tys. aktywnych statków rybackich. W 2025 roku przełamano ograniczenia w rozwoju floty. Jednak wciąż działano pod presją przymusowych redukcji potencjałów połowowych i sezonowymi przestojami w portach. Uzasadniano je koniecznością ograniczenia negatywnego wpływu na środowisko i walki z przełowieniem podstawowych stad wiodących gatunków.

Struktura flot państw UE, źródło: EUROSTAT

Euro dla rybaków

Pomoc dla rybaków francuskich będzie przyznawana w formie dotacji bezpośrednich. Uzależniona będzie od terminu i od ilości zakupionego paliwa. Przedsiębiorstwa będą otrzymać dotację 0,20 EUR za litr zakupionego paliwa w okresie od 1 do 30 kwietnia 2026 r. Dotacja została zwiększona do 0,35 EUR za litr zakupionego paliwa w okresie od 1 do 31 maja 2026 r.

Komisja Europejska zgadzając się na dotację, powiązała program rządu francuskiego odnosząc się do unijnych przepisów dotyczących pomocy państwa. Podstawę stanowi w szczególności art. 107 ust. 3 lit. c) Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej („TFUE” - Treaty on the Functioning of the EU). Umożliwia on państwom członkowskim wspieranie niektórych rodzajów działalności gospodarczej pod pewnymi warunkami. Pomoc uzasadniają również zapisy w sekcji 1 i 2.1 METSAF.

Po nagłym wzroście cen ropy naftowej i gazu, 29 kwietnia 2026 r. Komisja Europejska przyjęła nowe ramy pomocy państwa dla gospodarek krajów UE. Chodziło o to „aby umożliwić państwom członkowskim wspieranie gospodarki UE w kontekście kryzysu na Bliskim Wschodzie”. Podkreśla się, że The Middle East crisis Temporary State aid Framework to „ukierunkowane i tymczasowe ramy mające na celu zaradzenie skutkom kryzysu w najbardziej dotkniętych sektorach”. Nie można ich więc stosować powszechnie i dłużej niż do końca 2026 r. 

METSAF wyraźnie eksponuje branże, które mogą uzyskać pomoc. Umożliwia on państwom członkowskim udzielanie pomocy przedsiębiorstwom z sektora rolnictwa, rybołówstwa i transportu. Pomocą objęto transport drogowy, kolejowy, śródlądowy i wewnątrzunijna żegluga morska bliskiego zasięgu. Armatorzy działający na rynku międzynarodowym musza radzić sobie sami. Czyli faktycznie przeniosą koszty na klientów. 

Wymienione branże mogą liczyć na dotacje „do 70% dodatkowych kosztów wynikających ze wzrostu cen paliw i nawozów spowodowanego kryzysem, zweryfikowanych na poziomie beneficjenta”. Kwota dotacji nie może być większa niż 50 tys. EUR. Określa się ja „na podstawie ogólnego szacunku zużycia paliw w sektorze, z uwzględnieniem odpowiednich wskaźników zastępczych”.

Zatrudnienie w rybołówstwie i przemyśle rybnym. Źródło: EUROSTAT

Rybołówstwo i inni z unijnym wsparciem 

METSAF pozwala na zwiększenie intensywności pomocy w ramach programów ulg cenowych energii elektrycznej zatwierdzonych na podstawie sekcji 4.5 Ram Pomocy Państwa w ramach Czystego Porozumienia Przemysłowego (Clean Industrial Deal State aid Framework (CISAF). Na tej podstawie zakłada się zwiększenie pomocy „z 50% do 70% kosztów energii elektrycznej w kwalifikowanym zużyciu”. W tym przypadku nie ma konieczności zwiększania wymaganego wysiłku na rzecz dekarbonizacji. Pomoc udzielona na podstawie Wytycznych dotyczących pomocy państwa w ramach ETS będzie możliwa do połowy kwoty pomocy udzielonej na podstawie sekcji 4.5 programów CISAF.

Komisja Europejska uznała, że francuski program jest zgodny z warunkami określonymi w METSAF. Pomoc przedsiębiorstwom rybackim będzie przyznawana na podstawie programu „z jasno określonym budżetem szacunkowym, a pomoc będzie przeznaczona na tymczasowe wsparcie rozwoju produkcji podstawowej produktów rybołówstwa”. Program uznano za istotny ponieważ „Jednocześnie zabezpiecza on wkład sektora w bezpieczeństwo żywnościowe zarówno na poziomie krajowym, jak i unijnym”.

Komisja Europejska uznała, że „francuski program jest konieczny, odpowiedni i proporcjonalny, aby ułatwić rozwój działalności gospodarczej i nie wpływa negatywnie na warunki wymiany handlowej w zakresie sprzecznym ze wspólnym interesem”. Na tej podstawie Komisja zatwierdziła program zgodnie z unijnymi przepisami dotyczącymi pomocy państwa.

Szacuje się, że w unijnym sektorze rybołówstwa podstawowego zatrudnionych było 155 tys. osób, z czego około jedna trzecia w podsektorze akwakultury. W Hiszpanii pracuje około jedna czwarta zatrudnionych w sektorze rybołówstwa. Sektor ten jest również istotnym pracodawcą we Włoszech, Grecji, Francji i Portugalii.