Zielona transformacja w portach południowego Bałtyku

24 marca 2025 r. w Sali Herbowej Urzędu Marszałkowskiego Województwa Pomorskiego w Gdańsku odbyło się uroczyste podpisanie umowy o finansowanie projektów DeCoInter (Decarbonization of Maritime Sector and its Impact on Green Energy Transition – 9 partnerów z 5 krajów) oraz Horse Tourism for Everyone. W uroczystości wzięli udział marszałek województwa, wicemarszałek oraz minister Konrad Wojnarowski i Jacek Karnowski z Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej.

Projekty te są realizowane w ramach programu Interreg Południowy Bałtyk na lata 2021-2027 i mają na celu wspieranie transformacji energetycznej poprzez wdrażanie zielonych technologii energii odnawialnej i paliw alternatywnych w portach morskich Południowego Bałtyku oraz wspieranie rozwoju turystyki konnej zorientowanej na mieszkańców i integrację społeczną w regionie południowego Bałtyku.

Projekt DeCoInter otrzymał dofinansowanie w wysokości 1,7 mln euro. Wartość projektu wyniesie ponad 2,1 mln euro. Jego partnerami są takie państwa jak Dania, Szwecja, Niemcy oraz Litwa i Polska, którą w tej kooperacji reprezentuje Stowarzyszenie Polskich Regionów Korytarza Transportowego Bałtyk-Adriatyk. Będzie on realizowany w ciągu trzech lat, czyli skończy się do końca 2027 roku. 

Celem tego projektu jest podjęcie różnych działań związanych z transformacją energetyczną, m.in. wdrożenia infrastruktury dla paliw alternatywnych, takich jak LNG, wodór i amoniak w portach morskich. Projekt obejmie działania w portach w Rønne, Szczecinie-Świnoujściu oraz Kłajpedzie. Porty będą rozwijać magazyny energii, punkty bunkrowania, ładowarki oraz systemy onshore power supply, co umożliwi redukcję emisji spalin i dostosowanie do wymogów Zielonego Ładu UE oraz Międzynarodowej Organizacji Morskiej (IMO).

– W tej chwili, jeżeli chodzi o plany dotyczące budowy statków morskich, to alternatywne źródła energii już obejmują prawie 50%. Także porty morskie muszą się naprawdę do tego przygotować. To jest wyzwanie nie tylko dla armatorów, którzy podejmują w tej chwili działania, żeby budować te silniki zasilane paliwami alternatywnymi, chociażby takie jak LNG, czy amoniak, czy wodór, ale to są wymagania dla portów morskich, które muszą właśnie i magazynować tą energię i mieć całą infrastrukturę ładowania, czy obsługi statków morskich zasilanych paliwami alternatywnymi od strony nabrzeża, od strony portów morskich – mówi Michał Graban, specjalista ds. gospodarki morskiej w Urzędzie Marszałkowskim. 

W projekcie uczestniczyć będzie szerokie grono partnerów reprezentującym porty morskie, samorządy terytorialne, organizacje naukowe i instytucje otoczenia biznesu z 5 krajów – w tym 4 z Polski (oprócz  Stowarzyszenia Polskich Regionów Korytarza Transportowego Bałtyk-Adriatyk również Zarząd Morskiego Portu Szczecin-Świnoujście, Uniwersytet Morski, Fundacja Motus), 2 z Litwy oraz po jednym ze Szwecji, Dani i Niemiec. W projekcie bierze również udział 10 partnerów stowarzyszonych. Są to różne instytucje naukowe, uczelnie wyższe, parki technologiczne, centra logistyczne, instytucje kooperujące z portami morskimi, które tworzą zaplecze klastrów morskich w portach morskich. Istotną wartością projektu jest działalność edukacyjna. Studenci uczelni wyższych poprzez warsztaty i inicjatywy networkingowe będą zdobywać wiedzę na temat zielonych technologii i dekarbonizacji transportu morskiego.

Podczas uroczystości podpisania umowy marszałek Mieczysław Struk podkreślił, że województwo pomorskie od lat aktywnie realizuje projekty w ramach programu Interreg oraz innych inicjatyw unijnych, takich jak LIFE. Wspomniał o znaczeniu zarówno dużych, strategicznych projektów, jak i mniejszych inicjatyw, takich jak trasy konne czy infrastruktura kajakowa. Zaznaczył również rolę Uniwersytetu Morskiego w Gdyni w różnych przedsięwzięciach oraz konieczność poprawy warunków transportowych w portach morskich, zwłaszcza w zakresie infrastruktury dla kierowców ciężarówek transportujących kontenery. Wspomniał, że kierowcy często muszą czekać nawet 8–10 godzin na wjazd do portu, a brakuje im odpowiedniego zaplecza socjalnego. Podkreślił, że konieczne jest wdrażanie nowych projektów, które poprawią zarówno warunki pracy kierowców, jak i wpłyną na ochronę środowiska oraz sprawne funkcjonowanie korytarza transportowego.

– Nie myślę tutaj o wielkich projektach, jak Droga Czerwona w Gdyni, ale o przyziemnych sprawach – miejscach postoju dla ciężarówek czekających godzinami na wjazd do portu. To kwestia zarówno ochrony środowiska, jak i warunków socjalnych dla kierowców – zaznaczył.