Hajnan - strefa bezcłowa przynosi zyski

W grudniu zeszłego roku rząd Chin ustanowił całą wyspę Hajnan strefą wolnego handlu, która ma przyciągać do siebie nie tylko towary i inwestorów z całego świata, ale również turystów. Pierwszym wielkim testem nowego ustroju gospodarczego Hajnanu był maraton w stołecznym mieście Sanya, który miejscowe władze okrzyknęły sukcesem.

Hajnan jest obecnie największą bezcłową strefą wolnego handlu na całym świecie. Ma powierzchnię 33 900 km2, a na jej wybrzeżach znajduje się osiem portów morskich, w których większość towarów ma być przyjmowana bezcłowo i w przyspieszonym procesie odprawy. Liczbę towarów przyjmowanych bez podatku w miejscowych portach z dnia na dzień zwiększono z 1900 do 6600, a liczbę państw, których obywatele mogą bez wizy odwiedzić Hajnan poszerzono do 86. Oprócz tego wyspa ma 25 połączeń lotniczych z lotniskami w Europie i Azji.

Jak przekazały władze okręgu, nowa rzeczywistość prawna stoi za sukcesem maratonu, który odbył się tam 28 grudnia 2025 roku. Łatwiejszy dojazd na wyspę i bezcłowy wwóz sprzętu niezbędnego uczestnikom i organizatorom, przyczynił się do tego, że baza hotelowa miasta Sanya odnotowała obłożenie na poziomie 92%. Dodatkowo poziom wydatków zostawionych przez osoby przyjezdne wzrósł o 35%. Władze przekazały, że w okresie noworocznym Hajnan odwiedziło 650 800 tysięcy osób, a ich łączne wydatki wyniosły ponad 670 milionów złotych.

Hajnan morską bramą do Chin

Zasady prowadzenia działalności w nowej strefie wolnego handlu obejmują zerowe cła, obniżone i konkurencyjne stawki podatkowe, które mają być konkurencyjne na świecie. Chińczycy chwalili się, że już pierwszego dnia istnienia strefy, odsetek bezcłowych towarów na Hajnanie wzrósł z 21 do 74 procent.

Projekt prowadzony był przez kilka lat z ograniczonym zasięgiem terytorialnym. Agencja Xinhua podaje, że od 2020 roku założono na Hajnanie ponad 9600 spółek z zagranicznym kapitałem. Inwestorzy mają pochodzić ze 170 krajów świata. Z wyspy wychodzi 75 połączeń kontenerowych, w tym 36 na liniach międzynarodowych. Jako strefa wolnego handlu i planowanego rozwoju technologicznego Hajnan ma prowadzić szczególną współpracę ze specjalnymi regionami Makau i Hongkongu. Chińczycy planują, że system instytucjonalny nowej strefy dostatecznie ukształtuje się do 2035 roku, a w połowie wieku wyspa będzie znaczącym na świecie obszarem wolnego handlu.

Od 2018 roku Hajnan jest pilotowym Wolnym Portem Handlowym, z wizją pełnego wdrożenia do 2050 roku. Oznacza to zerowe cła na import w priorytetowych sektorach (np. turystyka, high-tech, usługi), uproszczone procedury celne i integrację z globalnymi łańcuchami dostaw. Bliskość szlaków morskich Azji Południowo-Wschodniej czyni Hajnan bramą Chin do Oceanu Indyjskiego i Pacyfiku, w ramach inicjatywy "Pasa i Szlaku", zwłaszcza morskiej gałęzi "Nowego Jedwabnego Szlaku XXI wieku".

Hajnan odgrywa kluczową rolę w morskiej gospodarce Chin, będąc strategicznym hubem logistycznym i handlowym. Jego znaczenie dla sektora morskiego jest ogromne, a żegluga stanowi filar rozwoju regionu. Wyspa obsługuje znaczną część importu/eksportu towarów (np. high-tech), z rosnącym udziałem w globalnym handlu morskim. W 2023 roku wartość wymiany handlowej Hajnan przekroczyła 200 mld USD, z dominacją wykorzystania w handlu szlaków morskich. 

Region promuje innowacje, takie jak jednolity system rejestracji statków na całej wyspie (pierwszy w Chinach) i dwupoziomowe zarządzanie portami. Porty jak Haikou i Sanya obsługują setki milionów ton ładunków rocznie, wspierając eksport rolny i import surowców. Hajnan jest też bazą dla floty turystycznej i badań morskich. Według analiz, do 2035 roku żegluga ma generować ok. 30% PKB prowincji.

Strefa dwustopniowa

trefa celna Hajnanu jest od dziś dwustopniowa. Pierwszy stopień, to osiem głównych portów wyspy, które są bezcłowe i zapewniają przyspieszone kontrole celne. Drugi stopień stanowi dziesięć innych portów, które łączą Hajnan z kontynentalnymi Chinami, które od teraz podzielone są granicą celną. Tam kontrole będą surowsze w celu przeciwdziałania przemytowi.

Cytowany przez CGTN (międzynarodową stację chińskiej państwowej telewizji CCTV) Chen Yaije z Narodowego Instytutu Badań nad Morzem Południowochińskim powiedział, że drugi stopień bariery celnej dotyczy produktów, które "zostały zaimportowane bezcłowo, w procesie przetwarzania zyskały przynajmniej 30 procent wartości, które objęto wyjątkiem od ceł oraz dobra, które są objęte mniejszymi restrykcjami handlowymi".

– Te specjalne rozwiązania celne nie są celem, a środkiem do ustanowienia na całej wyspie specjalnej strefy połączonej z międzynarodowymi szlakami handlowymi. Skutkiem tego będą ułatwienia w inwestowaniu i stworzenie poligonu dla chińskiej polityki reform i gospodarczego otwarcia – dodaje Chen Yaije.