• <

Morski list przewozowy – charakter prawny i funkcje w transporcie morskim

Strona główna Prawo, polityka Morski list przewozowy – charakter prawny i funkcje w transporcie morskim
Morski list przewozowy – charakter prawny i funkcje w transporcie morskim - GospodarkaMorska.pl

pc

16.05.2019 Źródło: własne

W opublikowanym w ostatnim czasie artykule dotyczącym procedury zwolnienia ładunku w przypadku zagubienia dokumentów przewozowych, zasygnalizowana została konieczność odróżnienia Konosamentu od Morskiego Listu Przewozowego. Niniejszy artykuł ma na celu przedstawienie charakteru prawnego Morskiego Listu Przewozowego oraz jego funkcji w transporcie morskim.

Konosament (dalej: BL) i Morski List Przewozowy (dalej: SWB) to dwa główne dokumenty przewozowe wykorzystywane w transporcie morskim. Choć oba spełniają co do zasady tę samą funkcję, należy wyraźnie podkreślić, iż terminów "Konosament" oraz "Morski List Przewozowy" w żadnym wypadku nie można używać zamiennie. Każdy z dokumentów posiada cechy indywidualne, warunkujące odmienną doniosłość prawną.

Czym jest Morski List Przewozowy?


Morski List Przewozowy (ang. Sea WayBill, Express Release Bill of Lading lub Straight Bill of Lading) w przeciwieństwie do konostamentu, nie posiada swojej definicji ustawowej. Wobec powszechnego stosowania tego dokumentu, wykształciła się jednak definicja doktrynalna, zgodnie z którą SWB określany jest jako niezbywalny dokument przewozowy, świadczący o zawarciu kontraktu na przewóz towarów morzem i przejęcie lub przeładunek towarów przez przewoźnika, na podstawie którego tenże przewoźnik podejmuje się dostarczyć towary do odbiorcy wskazanego w treści dokumentu.

Powyższa definicja pozwala na rekonstrukcję dwóch zasadniczych funkcji Morskiego Listu Przewozowego:


1. Funkcję dowodową – SWB stanowi dowód zawarcia umowy przewozu ładunku morzem;

2. Funkcję Akceptacyjno-Odbiorczą – SWB stanowi potwierdzenie przyjęcia ładunku w nim oznaczonego w celu przewozu oraz zobowiązanie przewoźnika do wydania ładunku określonemu podmiotowi.

Konosament – poza dwoma wskazanymi powyżej – pełni ponadto funkcję papieru wartościowego. Ucieleśnia wszelkie prawa do opisanego w nim ładunku, w tym w szczególności prawo własności. Konosament może być zatem przedmiotem obrotu gospodarczego.

Cechą odróżniająca Morski List Przewozowy od Konosamentu jest jego niezbywalność. Powyższe determinuje również jego mniejszą w porównaniu do Konosamentu doniosłość prawną. Niezbywalny charakter prawa oznacza niemożność przeniesienia go na inny podmiot. W praktyce oznacza to, że odbiorca w trakcie tranzytu na podstawie SWB nie jest uprawniony do dysponowania ładunkiem i w przeciwieństwie do przewozu na podstawie BL, dopóki ładunek nie zostanie odebrany przez odbiorcę w porcie przeznaczenia – prawo własności do ładunku nie może zostać przeniesione na inny podmiot.

Co istotne, odbiorca nie jest obowiązany do okazania oryginalnego egzemplarza SWB w celu odebrania ładunku. Przewoźnik wydaje ładunek na podstawie danych zawartych w Morskim Liście Przewozowym. W przypadku, gdy nadawca pragnie dokonać zmian w obrębie osoby odbiorcy ładunku, wszelkie żądania w tym zakresie wymagają formy pisemnej i wyraźnej akceptacji przewoźnika.

Zastosowanie Morskiego Listu Przewozowego

Praktyka pokazuje, że Morski List Przewozowy ma zastosowanie najczęściej w przypadkach, gdy nadawca i odbiorca ładunku pozostają ze sobą w stałych stosunkach gospodarczych. W momencie, gdy relacje podmiotów rynkowych oparte są na zaufaniu, nie zachodzi potrzeba realizacji transportu na podstawie konosamentu. Morski List Przewozowy pozwala zminimalizować formalności związane z transportem i wydaniem ładunku odbiorcy w porcie docelowym.

Przy transporcie na podstawie Konosamentu, do zwolnienia ładunku w porcie docelowym niezbędne jest okazanie kompletu oryginalnych egzemplarzy BL (względnie dyspozycji Telex Release). Konosament w oryginale jest wydawany odbiorcy najczęściej dopiero w momencie uiszczenia frachtu. Wymóg ten traci na znaczeniu, gdy należności transportowe zostaną uiszczone przez odbiorcę zanim ładunek zostanie nadany. Dlatego w przypadku, gdy odbiorca dokonuje zapłaty frachtu z góry - transport najczęściej odbywa się na podstawie SWB, którego okazanie – jak wskazano powyżej – nie jest wymagane do wydania ładunku w porcie docelowym.

Ponadto, zastosowanie Morskiego Listu Przewozowego znajduje uzasadnienie w sytuacji, gdy odbiorca nie przewiduje przeniesienia własności ładunku w trakcie tranzytu. Przy transporcie na podstawie SWB nie zachodzi zmiana podmiotowa w obrębie tytułu do ładunku, a ładunek jest transportowany bezpośrednio do wskazanego w jego treści odbiorcy.

Konosament czy Morski List Przewozowy – co wybrać?

Udzielenie jednoznacznej i wiążącej odpowiedzi na tak zadane pytanie oczywiście nie jest możliwe bez przeanalizowania charakteru relacji podmiotów gospodarczych planujących transport ładunku drogą morską. Punktem wyjścia dla rozważań w tym przedmiocie powinien być niezbywalny charakter Morskiego Listu Przewozowego.

Analiza rynku transportu morskiego pozwala na stwierdzenie, iż transport dóbr w znacznej większości mógłby odbywać się na podstawie Morskiego Listu Przewozowego. Stosowanie Konosamentu de facto nie znajduje uzasadnienia w sytuacji, gdy odbiorca nie przewidując sprzedaży ładunku podczas tranzytu uiścił należności transportowe z góry.

Morski List Przewozowy stanowi jedną z alternatyw dla transportu na podstawie BL. O ile nie posiada on doniosłości prawnej równej Konosamentowi, o tyle jego stosowanie pozwala zminimalizować formalności związane z transportem oraz zapobiega niekorzystnym skutkom (przede wszystkim finansowym) utraty dokumentów przewozowych.

Jedynie na marginesie pragniemy wskazać, iż w naszej opinii optymalnym i jednocześnie rekomendowanym rozwiązaniem w zakresie przewozu ładunku morzem jest zastosowanie procedury tzw. podwójnego konosamentu z jednoczesnym wydaniem dyspozycji Telex Release. Wystawiane są wówczas dwa dokumenty przewozowe - Master Bill of Lading (M/BL) oraz House Bill of Lading (H/BL). Jednakże, z uwagi na przedmiot rozważań podjętych w niniejszej publikacji, powyższe zagadnienie zostało wyłącznie zasygnalizowane.

Podsumowanie

Morski List Przewozowy jest jednym ze szczególnych dokumentów przewozowych w transporcie morskim. Jego niezbywalny charakter implikuje po stronie odbiorcy zakaz zbycia ładunku podczas podróży, z jednoczesnym brakiem obowiązku okazania oryginalnego dokumentu w celu wydania towaru w porcie przeznaczenia. Wystawiany jest najczęściej w sytuacjach, gdy należności transportowe zostaną przez odbiorcę ładunku uiszczone z góry. Powyższe ma z reguły miejsce w stosunkach gospodarczych, opartych na wzajemnym zaufaniu i uczciwości kupieckiej.

Radca Prawny Mateusz Romowicz

Asystent Piotr Remesz

Więcej informacji znajdą Państwo na stronie kancelaria-gdynia.eu, www.prawo-korporacyjne.pl.

Źródło:
własne
legal_marine_390x100_gif_2020
 Ropa brent 45,25 $ baryłka  -0,20% 17:36
 Cyna 17960,00 $ tona 0,39% 5 sie
 Cynk 2370,00 $ tona 2,86% 5 sie
 Aluminium 1739,00 $ tona 1,76% 5 sie
 Pallad 2250,85 $ uncja  0,90% 17:36
 Platyna 996,65 $ uncja  0,32% 17:36
 Srebro 28,10 $ uncja  3,77% 17:36
 Złoto 2054,20 $ uncja  0,69% 17:36

Dziękujemy za wysłane grafiki.