Dziś zakończyło się dwudniowe nieformalne spotkanie ministrów finansów państw Unii Europejskiej, którego drugi dzień poświęcony był tematyce finansowania bezpieczeństwa i obronności. Obradom Rady przewodniczył minister finansów Andrzej Domański, a w spotkaniu wzięli również udział wiceminister Paweł Karbownik oraz przedstawiciele Komisji Europejskiej – w tym wiceprzewodniczący Stéphane Séjourné oraz komisarze Maria Luís Albuquerque i Valdis Dombrovskis.

Europa wobec konieczności budowania własnych zdolności obronnych

Wobec nasilających się zagrożeń geopolitycznych i ograniczonej przewidywalności wsparcia transatlantyckiego, UE coraz bardziej skupia się na budowie własnych, wspólnych zdolności obronnych. Kluczowym elementem tych działań jest zaprezentowany przez Komisję Europejską plan ReArm Europe / Readiness 2030, który przewiduje mechanizm pożyczkowy o wartości do 150 miliardów euro oraz większą elastyczność w stosowaniu unijnych zasad fiskalnych w kontekście inwestycji w obronność.

– Z zadowoleniem przyjęliśmy plan ReArm Europe – najambitniejszy jak dotąd plan obronny przedstawiony przez Komisję Europejską. Przewiduje on konkretne działania, w tym wspólne mechanizmy finansowe i większą elastyczność fiskalną. To dziś najbardziej paląca kwestia w Europie – powiedział Andrzej Domański, Minister Finansów RP.

Fundusz obronny zamiast indywidualnych wydatków?

Ważnym punktem obrad była analiza przygotowana na zaproszenie polskiej prezydencji przez niezależny think tank Bruegel, proponująca utworzenie Europejskiego Mechanizmu Obronnego (European Defence Mechanism, EDM). Miałby on działać jako międzyrządowy fundusz wspierający wspólne zakupy i posiadanie sprzętu wojskowego, z udziałem nie tylko krajów UE, ale również partnerów zewnętrznych, takich jak Wielka Brytania, Kanada, Norwegia czy Ukraina. Alternatywną propozycję przedstawiła Hiszpania – zakłada ona utworzenie tymczasowego wehikułu finansowego (SPV), który mógłby korzystać ze środków Europejskiego Mechanizmu Stabilności (ESM).

– Odbudowa naszych zdolności obronnych wymaga znacznych i trwałych inwestycji. Na dzisiejszym posiedzeniu Rady ECOFIN przedstawiłem ministrom propozycje Komisji dotyczące planu ReArm Europe, aby ułatwić niezbędne inwestycje w obronność, przy jednoczesnym zachowaniu stabilności budżetowej. Razem możemy i będziemy brać odpowiedzialność za obronę naszych wolności i wartości – podkreślił Valdis Dombrovskis, Komisarz ds. Gospodarki i Wydajności oraz Wdrażania i Upraszczania.

Szansa dla przemysłu morskiego i stoczniowego

Z punktu widzenia branży morskiej, inicjatywy takie jak ReArm Europe i EDM mogą oznaczać znaczne inwestycje w infrastrukturę portową, budowę okrętów, jednostek pomocniczych, a także technologii nadzoru i bezpieczenia morskiego. Sektor stoczniowy – zarówno cywilny, jak i wojskowy – może skorzystać na dostępie do paneuropejskich zamówień publicznych.

Szczegóły legislacyjne mają zostać dopracowane w nadchodzących miesiącach. Komisja Europejska planuje rozpocząć formalny proces jeszcze w 2025 roku.