Panama podjęła decyzję o nieprzedłużaniu porozumienia z Chinami

Zwrot po spotkaniu prezydenta Panamy, José Raúl Mulino, z sekretarzem stanu USA, Marco Rubio. W efekcie panamskie władze zapowiedziały, że nie będą przedłużać porozumienia z Chinami z 2017 roku w sprawie Inicjatywy Pasa i Szlaku oraz że zamierza unieważnić umowy z Pekinem przed datą pierwotnego zakończenia, ustalonego na przełom 2027 i 2028 roku.

Decyzja prezydenta jest zwrotem po ostatnich, burzliwych deklaracjach odnośnie dalszego losu Kanału Panamskiego. Od momentu rozpoczęcia działalności administracja prezydenta Donalda Trumpa dąży do przejęcia kontroli nad tą kluczową dla światowej gospodarki morskiej przeprawą. Już kilka dni wcześniej władze panamskie dawały do zrozumienia, że są gotowe do zerwania umowy z Chinami, niemniej nie miały się zgodzić na utratę kontroli nad kanałem. USA jednak nie chciały się zgodzić na jakiekolwiek status quo.

Jeszcze pod koniec stycznia Raul Mulino wskazywał, że jego kraj pozostanie „nieugięty w kwestii suwerenności Kanału Panamskiego”. Przekazał też, że aktualnie trwa audyt portów po obu stronach Kanału Panamskiego należących do chińskiej firmy i zaoferował też przyjmowanie deportowanych z USA migrantów z krajów innych niż Panama, lecz zaznaczył, że Waszyngton musiałaby za to zapłacić.

Kontrola nad przeprawą ma wynikać z faktu, że zdaniem Donalda Trumpa obecnie kanał mają kontrolować Chiny z użyciem własnych podmiotów, wpływając na bezpieczeństwo transportu oraz opłaty za przeprawę. Ma to być powód, dlaczego nowy prezydent chce zmienić ten stan rzeczy, kierując się interesem USA, nawet jeśli uderza w panamski i chiński.

Inicjatywa Pasa i Szlaku, czasami określana jako Nowy Jedwabny Szlak, to globalna strategia rozwoju infrastruktury przyjęta przez rząd Chińskiej Republiki Ludowej w 2013 roku w celu inwestowania w ponad 150 krajach i organizacjach międzynarodowych. Przedsięwzięcie wiąże się z utworzeniem sześciu korytarzy rozwoju obszarów miejskich, połączonych infrastrukturą drogową, kolejową, energetyczną i cyfrową oraz Morskiego Jedwabnego Szlaku połączonego z rozwojem portów. Istotną rolę miał tu odgrywać Kanał Panamski, będący jedną ze strategicznych przepraw morskich.

Kanał Panamski ma ponad 80 km długości nieco i łączy Pacyfik z Atlantykiem. Obok Kanału Sueskiego należy do najważniejszych przepraw morskich na świecie, determinujących również rozmiary statków, tzw. panamaxy. Infrastruktura ukończona w II dekadzie XX wieku została zbudowana głównie z udziałem robotników amerykańskich, a władze USA przez kolejne dekady sprawowały kontrolę nad kanałem i okolicznymi terenami. W 1999 roku, na podstawie umowy zawartej 22 lata wcześniej, zwierzchnictwo nad kanałem przejęły władze Panamy. Wcześniej, w grudniu 1989 roku, doszło do inwazji USA na ten kraj, gdy rządzący nim gen. Manuel Noriega, dotąd wspierany przez Waszyngton, próbował przejąć kontrolę nad przeprawą, chcąc też uniezależnić się od USA. Amerykanie argumentowali swoje działania, kosztujące potem dziesiątki zabitych i rannych po obu stronach, ochroną swoich obywateli i wcześniejszego porozumienia Torrijos-Carter, zapewniającego neutralność, a w rzeczywistości kontrolę USA nad przeprawą.

fot. Depositphotos