Konferencja "Nasz Bałtyk". Wspólny wysiłek na rzecz poprawy stanu Morza Bałtyckiego

Komisarz Sinkevičius jest dziś gospodarzem drugiej edycji konferencji „Nasz Bałtyk", której celem jest zajęcie się pilnymi wyzwaniami środowiskowymi na Morzu Bałtyckim. Na konferencji spotkają się ministrowie i urzędnicy wysokiego szczebla odpowiedzialni za rybołówstwo, rolnictwo i środowisko z ośmiu państw bałtyckich UE (Dania, Estonia, Finlandia, Niemcy, Łotwa, Litwa, Polska i Szwecja).

Biorąc pod uwagę poważne problemy ekosystemowe Morza Bałtyckiego, celem konferencji jest przyczynienie się do wzmocnienia i uzupełnienia krótko- i średnioterminowych działań, które państwa członkowskie mogą podjąć w celu poprawy stanu ekosystemu Morza Bałtyckiego, a także stanu zasobów rybnych. Takie dodatkowe działania mogłyby stanowić rozwiązania oparte na zasobach przyrody, takie jak hodowla małży w celu przywrócenia stref odtlenionych.

Usuwanie amunicji zanurzonej w celu przeciwdziałania szkodom wyrządzonym środowisku naturalnemu

Komisarz Sinkevičius i ministrowie zobowiązali się dziś do ochrony delikatnego ekosystemu morskiego Morza Bałtyckiego, ze szczególnym naciskiem na usunięcie zanurzonej amunicji znajdującej się na jego dniu od czasów I i II wojny światowej.

W godzinach porannych ministrowie zgodzili się, że należy pilnie zająć się tym palącym problemem, który stanowi zagrożenie dla życia morskiego, społeczności nadbrzeżnych i ich działalności gospodarczej, w tym rybołówstwa.

Po południu ministrowie mają uzgodnić wspólne zobowiązania do bezpiecznego czyszczenia i zarządzania zanurzoną amunicją w Morzu Bałtyckim, dzięki czemu stanie się ona bardziej zrównoważona dla przyszłych pokoleń. Komisja łączy się z tymi ważnymi wysiłkami, udzielając konkretnego wsparcia budżetowego w drodze otwartego zaproszenia do składania wniosków o wartości 2 mln EUR mającego na celu określenie kluczowych obszarów geograficznych i przeprowadzenie odpowiednich ocen ryzyka.

Postępy w ochronie Morza Bałtyckiego od 2020 r.

Podczas tego wydarzenia dyskusje koncentrowały się również na postępach w realizacji deklaracji ministerialnej z 2020 r. z pierwszej konferencji „Nasz Bałtyk". Pierwsze sprawozdanie z postępów w realizacji zobowiązań wskazuje na znaczne postępy w rozwiązywaniu niektórych z najpilniejszych nacisków lokalnych przyczyniających się do eutrofizacji i odpadów morskich.

Kontekst ogólny

Ponad 85 mln osób mieszka w basenie Morza Bałtyckiego. Morze Bałtyckie jest najbardziej zanieczyszczonym morzem w Europie, dotkniętym m.in. utratą różnorodności biologicznej, zmianą klimatu, eutrofizacją i podwyższonym poziomem zanieczyszczeń, takich jak produkty farmaceutyczne i odpady, w szczególności odpady z tworzyw sztucznych. Obecnie 97 % Morza Bałtyckiego jest dotkniętych eutrofizacją obniżającą poziom tlenu. Ponadto Morze Bałtyckie jest ekosystemem, którego płytka, ograniczone połączenie z oceanem, powolny przepływ wody i niska temperatura wody sprawiają, że jest on szczególnie wrażliwy. 

W 2020 r. odbyła się pierwsza konferencja „Nasz Bałtyk", podczas której ministrowie rolnictwa, rybołówstwa i środowiska państw członkowskich UE regionu Morza Bałtyckiego przyjęli deklarację, w której zobowiązali się do zwiększenia wysiłków na rzecz doprowadzenia Bałtyku do dobrego stanu środowiska. W szczególności państwa członkowskie zobowiązały się do zacieśnienia współpracy w celu zapobiegania przełowieniu oraz lepszego przeciwdziałania zanieczyszczeniom, w tym zanieczyszczeniom powodowanym przez rolnictwo, odpady morskie, zanieczyszczenia, a także zatopione statki i amunicję.

Morze Bałtyckie zostało silnie wykopane podczas wojen światowych i stało się miejscem składowania wielu amortyzowanych lub zrealizowanych misji wojskowych. Dane historyczne pomogły określić główne miejsca i wytyczyć drogę dla kluczowych szlaków morskich. Prądy podwodne mogą jednak przemieszczać niewybuchową amunicję, powiększając obszary zainteresowania i zmniejszając precyzję mapowania.

Niewybuchowa zanurzona amunicja powoduje znaczne szkody w środowisku spowodowane wyciekiem substancji chemicznych. Około 300000 ton niewybuchów nadal znajduje się na dnie Morza Bałtyckiego, co powoduje zanieczyszczenie i uniemożliwia rozwój działalności gospodarczej na morzu, również związanej z niebieską gospodarką, takiej jak morskie farmy wiatrowe, podwodne kable, rurociągi itp. Większość zatopionej amunicji w Morzu Bałtyckim jest już poważnie zdegradowana i jest pod wodą od prawie 100 lat, a z kilku badań wynika, że większość z nich wycieknie w ciągu najbliższych 5–10 lat, jeżeli nie zostaną podjęte odpowiednie działania.

Fot. Depositphotos