• <
urząd_morski_gdynia_2021

Opodatkowanie VAT przekazania nieruchomości tytułem umorzenia udziałów nie jest jednoznaczne

Strona główna Prawo Morskie, Polityka Morska, Ekonomia Morska Opodatkowanie VAT przekazania nieruchomości tytułem umorzenia udziałów nie jest jednoznaczne
Opodatkowanie VAT przekazania nieruchomości tytułem umorzenia udziałów nie jest jednoznaczne - GospodarkaMorska.pl
05.12.2016 Źródło: własne

Umorzenie udziałów za wynagrodzeniem rzeczowym jest zagadnieniem wzbudzającym wątpliwości interpretacyjne na gruncie VAT. W ostatnim czasie, na łamach niniejszego portalu opublikowano artykuł wskazujący, iż tego rodzaju operacja podlega opodatkowaniu VAT. Autorzy rzeczonego artykułu powołali się w tym zakresie na treść uchwały Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 2015 r., sygn. akt: I FPS 6/15, wskazując iż rozstrzygnęła ona ostatecznie przedmiotowe zagadnienie.

Zaiste, w rzeczonej uchwale Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, iż „przekazanie nieruchomości wspólnikowi w zamian za nabycie przez spółkę jego udziałów w celu ich umorzenia podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług”, niemniej jednak spostrzeżenie, iż uchwała ta rozstrzyga ostatecznie przedmiotowe zagadnienie, naszym zdaniem uznać należy za zbyt daleko idące.

W powyższym kontekście podkreślenia w pierwszej kolejności wymaga, iż z treści art. 187 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi („p.p.s.a.”) wynika, iż uchwała Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego jest wiążąca w konkretnej sprawie, co oznacza, iż wiąże skład Naczelnego Sądu Administracyjnego, który zainicjował postępowanie uchwałodawcze. Innymi słowy, składowi temu nie przysługuje uprawnienie do przyjęcia odmiennego poglądu w stosunku do stanowiska przedstawionego przez Skład Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w rzeczonej uchwale. Oczywiście w powyższym kontekście należy mieć także na względzie art. 269 § 1 p.p.s.a, który zabrania składom sądów administracyjnych rozstrzygać w sposób sprzeczny z treścią uchwały innych spraw sądowo administracyjnych, dotyczących materii w niej poruszonej. Podkreślenia wymaga jednak, iż skład który nie podziela wspomnianego stanowiska, może ponownie przedstawić dane zagadnienie odpowiedniemu składowi powiększonemu, a zatem stanowisko wyrażone w uchwale Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego może zostać zmienione i nie ma charakteru niewzruszalnego. Ponadto wskazać należy, iż przedmiotowe uchwały nie mogą być – w stosunku do innych spraw sadowo administracyjnych – rozpatrywane pod kątem wiążącej wykładni sądowej, o której mowa w  art. 190 p.p.s.a. Przepis ten oraz wynikająca z niego zasada wiążącej wykładni sądowej, znajduje zastosowanie wyłącznie względem wojewódzkiego sądu administracyjnego, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny – innymi słowy, to sąd pierwszej instancji jest w takim przypadku związany wykładnią prawa dokonaną przez NSA.

Nie sposób zgodzić się także z poglądem, iż zarówno dobrowolne jak i przymusowe umorzenie udziałów następuje w wykonaniu umowy sprzedaży udziałów między spółką, a wspólnikiem którego udziały są umarzane. W myśl art. 199 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych („k.s.h.”), udział może być umorzony jedynie po wpisie spółki do rejestru i tylko w przypadku, gdy umowa spółki tak stanowi. Samo umorzenie udziałów może mieć charakter umorzenia dobrowolnego, przymusowego albo automatycznego. Z treści przywołanego art. 199 § 1 k.s.h. wynika, iż umorzenie dobrowolne następuje za zgodą wspólnika, w drodze nabycia udziału przez spółkę. Z kolei umorzenie przymusowe dokonywane jest bez zgody wspólnika, w wyniku ziszczenia się przesłanek określonych w umowie spółki, przy czym w obu przypadkach umorzenie wymaga powzięcia uchwały przez zgromadzenie wspólników.  Ponadto, art. 199 § 4 k.s.h. przewiduje instytucję tzw. „umorzenia automatycznego”, polegającego na tym, iż udział ulega umorzeniu w razie ziszczenia się określonego zdarzenia, bez powzięcia uchwały zgromadzenia wspólników.

Z powyższego wprost wynika, iż czynność nabycia udziałów przez spółkę następuje wyłącznie w wyniku umorzenia dobrowolnego – udziały ulegają wówczas umorzeniu z chwilą ich nabycia przez spółkę. Odnosząc się z kolei do umorzenia przymusowego, w pierwszej kolejności wskazać należy, iż skoro umorzenie przymusowe następuje bez zgody wspólnika, to w tym zakresie nie można mówić o złożeniu zgodnych oświadczeń woli przez spółkę i wspólnika, którego udziały są umarzane, a w konsekwencji – o zawarciu pomiędzy tymi stronami umowy w przedmiocie nabycia udziałów przez spółkę. Ponadto, umorzenie przymusowe udziałów rodzi ten skutek, że do umorzenia dochodzi z chwilą podjęcia uchwały w tym zakresie przez zgromadzenie wspólników (o ile umorzenie następuje z czystego zysku) albo – w przypadku umorzenia udziałów w drodze obniżenia kapitału zakładowego – z chwilą tego obniżenia (tak m. in. M. Chomiuk [w:] „Kodeks spółek handlowych. Komentarz” Z. Jara (red.), Warszawa 2014). Tym samym w przypadku przymusowego umorzenia udziałów nie dochodzi do nabycia udziałów przez spółkę. Tożsame zasady znajdują zastosowanie w przypadku umorzenia automatycznego. Jeżeli umorzenie ma zostać dokonane z czystego zysku, to następuje ono z chwilą ziszczenia się zdarzenia, którego zaistnienie powoduje umorzenie udziałów. W przypadku gdy umorzenie automatyczne ma zostać dokonane w wyniku obniżenia kapitału zakładowego, do umorzenia dojdzie z chwilą obniżenia tego kapitału.

W powyższym kontekście wskazać należy na fakt, iż Naczelny Sąd Administracyjny w rzeczonej uchwale Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego odniósł się wyłącznie do instytucji dobrowolnego umorzenia udziałów. Z tezy tej uchwały wynika bowiem, iż „przekazanie nieruchomości wspólnikowi w zamian za nabycie przez spółkę jego udziałów w celu ich umorzenia podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 7 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług”. W tym stanie rzeczy skutki podatkowe przymusowego i automatycznego umorzenia udziałów nie mogą zostać objęte zakresem przedmiotowej uchwały.

Rafał Czyżyk, radca prawny
Piotr Porzycki, prawnik
"Marek Czernis Kancelaria Radcy Prawnego"
w Szczecinie

Źródło:
własne
legal_marine_390x100_gif_2020

Surowce

 Ropa brent 64,38 $ baryłka  0,00% 21:58
 Cyna 33686,00 $ tona 1,78% 11 maj
 Cynk 3004,00 $ tona -1,09% 11 maj
 Aluminium 2549,00 $ tona -0,62% 11 maj
 Pallad 2680,00 $ uncja  0,00% 21:57
 Platyna 1191,10 $ uncja  0,00% 21:59
 Srebro 25,11 $ uncja  0,00% 21:59
 Złoto 1731,30 $ uncja  0,00% 21:59

Dziękujemy za wysłane grafiki.