Władze Korei Południowej przedłużają ograniczenia antymonopolowe Hanwha w związku z przejęciem DSME

Koncern Hanwha może poczuć, że południowokoreańskie władze „podcinają mu skrzydła”. Ma to związek z decyzją organów antymonopolowych, które zdecydowały się przedłużyć ograniczenia dla działalności spółek firmy, celem uniemożliwienia stworzenia „nieuczciwej przewagi” na rynku technologii wojskowych i morskich. Nałożone zasady działania wdrożono w 2023 roku, po tym jak Hanwha przejęła stocznię Daewoo Shipbuilding and Marine Engineering (DSME) mieszczącą się w Geoje, obecnie znaną jako Hanwha Ocean. Ograniczenia mają potrwać do 2029 roku.

Aby lepiej zrozumieć ten temat, należy cofnąć się do 2023 roku, gdy ważyły się losy jednej z największych, południowokoreańskich stoczni, zaliczanych do tzw. „Wielkiej Trójki”. Była wtedy jedną z pozostałości po koncernie Daewoo, który oficjalnie przestał w 1999 roku w wyniku bankructwa, został podzielony na mniejsze spółki i podmioty. Od 2000 roku stocznia działała niezależnie od 2000 roku. Mimo realizowanych przez nią zleceń na statki i okręty, znalazła się w dużych tarapatach finansowych, wynikających z wykrytych w 2016 roku nieprawidłowości w księgowości oraz zarzutów o korupcję. W efekcie, aby utrzymać ciągłość pracy zakładu, władze w Seulu wsparły finansowo w 2017 roku zakład, niemniej pojawiały się obawy co do jego przyszłości.

W 2022 roku Hanwha, inny z gigantów technologicznych i przemysłowych, ogłosił chęć zakupu 49,3 % udziałów w DSME. W domyśle miało to też poprawić konkurencyjność w krajowej branży. Biorąc pod uwagę, że koncern już posiadał podmioty dostarczające sprzęt technologiczny i uzbrojenie dla sił morskich, chciał wykorzystać swoje możliwości z myślą o rozwijaniu oferty dla krajowej floty i potencjalnych, zagranicznych zamawiających. Organy antykorupcyjne, w tym Komisja ds. Uczciwego Handlu zgodziły się, jednocześnie wyrażając obawę, że przejęcie stoczni, która w tym czasie odpowiadała m.in. za dostawy nowych okrętów podwodnych dla południowokoreańskich sił morskich, zapewniłoby koncernowi nawet 60% udział w segmencie zamówień na morskie platformy bojowe. Do tego dochodzi uzyskanie zdolności dyktowania cen i ograniczania dostępu do informacji, blokując innym firmom pozyskanie kontraktów, stając się de facto monopolistą. Już teraz takie firmy jak Hanwha Aerospace i Hanwha Systems są kluczowymi dostawcami systemów i uzbrojenia dla południowokoreańskiej armii. Aktywnie działają też w ramach zamówień zagranicznych, choćby dla Wojska Polskiego, przykładowo dostaw armatohaubic K9.

Jak poinformowały media w Korei Południowej, po trzech latach od przejęcia przez Hanwha stoczni DSME, znanej obecnie jako Hanwha Ocean, dalej mają występować zjawiska sprzyjające monopolizacji rynku. Co należy jednak zauważyć, mogły do tego też się przyczynić działania władz kraju. Przypomnijmy, że w lutym 2025 roku Południowokoreańska Administracja Programów Pozyskiwania Środków Obronnych (Defense Acquisition Program Administration, DAPA) odpowiadała za niejako „wymuszenie” na Hanwha Ocean i innej stoczni, HD Hyundai Heavy Industries, porozumienia o współpracy w kwestii eksportu technologii i okrętów. Pierwotnym założeniem miało być, że pierwszy z zakładów oferowałby i dostarczał okręty podwodne, natomiast drugi nawodne, niemniej do teraz każdy z nich wychodził z propozycjami wykraczającymi poza te wytyczne. Jednakże jednym z efektów ogłoszenia tej współpracy było to, że HD HHI wycofała swoją ofertę na okręty podwodne dla Polski w ramach programu „Orka”, wchodząc tu w rolę kooperanta dla Hanwha Ocean. To właśnie stocznia w Geoje walczy obecnie o największe kontrakty i choć poniosła porażkę w Polsce, aktualnie stara się o umowę na 12 okrętów podwodnych dla kanadyjskiej floty. Co jednak trzeba zauważyć, obie firmy w ostatnim czasie zyskały kontrakty z myślą o serwisowaniu jednostek US Navy.

Komisja ds. Uczciwego Handlu zaznaczyła, że stosowane ograniczenia zostaną przedłużone do 2029 roku, dając do zrozumienia że może ewentualnie jeszcze je wydłużyć do najdalej 2031 roku. Jednocześnie zostaną one zmniejszone, przykładowo nie są już wymagane środki antymonopolowe w przypadku systemów identyfikacji „swój-obcy” na platformach morskich oraz rynku zintegrowanych systemów dowodzenia okrętami. Wynika to z faktu obecności w tych segmentach firm mogących zapewnić odpowiednią konkurencję, przełamując ewentualny monopol.

Skutki decyzji organu rządowego mogą w efekcie nieco ograniczyć ekspansję koncernu Hanwha, który po 2023 dynamicznie rozwija swój segment morski, inwestując w już posiadaną infrastrukturę stoczniową w Geoje, a także dążąc do wchodzenia w kolejne rynki zagraniczne. Celem jest zwiększanie oferty na statki i okręty, a obok tworzenia rynków zbytu ważne jest też przenoszenie produkcji, z racji na świadomość groźby ograniczenia mocy przerobowych w kraju i przepełnionego portfela zamówień. Przykładowo firma dążyła do zwiększenia udziałów w australijskim koncernie Austal, również działającym mocno na rynku okrętowym, przy czym możliwość jego przejęcia została uniemożliwiona przez rząd Australii. Hanwha dąży też do rozwoju oferty na rynku amerykańskim, czego dowodem był zakup stoczni Philly Shipyard, aby spełnić oczekiwania i wymagania władz USA w myśl Ustawy Jonesa i wpisania się w plan modernizacji lokalnych zdolności produkcyjnych statków i okrętów. Firma podkreśla przy tym rolę transferu technologii w zakresie technologii i systemów morskich.

Decyzja ta zapadła w momencie, gdy Hanwha kontynuuje agresywne działania w celu zwiększenia swojego udziału w rynku w kluczowych segmentach, od budowy statków wojskowych po komponenty. Firma rozszerza również te segmenty na arenie międzynarodowej, ogłaszając inwestycję w Austal oraz inwestycje w Stanach Zjednoczonych, w tym przejęcie stoczni Philly Shipyard. Hanwha podkreśliła możliwości rynkowe zarówno w kraju, jak i za granicą, dążąc do integracji swojego potencjału w zakresie budowy statków z wiedzą specjalistyczną w zakresie elektroniki i systemów kluczowych komponentów. Pojawia się tu pytanie, czy koncern nie spróbuje przykładowo wydzielić z siebie niektóre podmioty, aby spełnić antymonopolowe wymagania i oczekiwania władz Korei Południowej, bądź podjąć inne działania, by udowodnić, że nie ma „zbyt dużej przewagi” w przypadku zamówień czy ofert w szeregu segmentów branży zbrojeniowej, technologicznej i morskiej. Już w 2023 roku, po przejęciu DSME, Hanwha ogłosiła wdrożenie procedur mających na celu zapobieganie działaniom dyskryminacyjnym, blokowania dostępu do informacji technicznych czy też zakazu ujawniania posiadanych tajemnic handlowych podmiotów konkurencyjnych i współpracujących. Można się spodziewać, że celem jest dalsza ekspansja na rynki zagraniczne, w tym tworzenie spółek w danych krajach i przenoszenie produkcji. Co należy przy tym zauważyć, podobne działania realizuje HD HHI, kupując zakłady stoczniowe na Filipinach i także wchodząc na rynek amerykański, tak w USA jak i Ameryce Południowej.