Podwodna kurtyna za 80 mld USD, by chronić lodowiec? Kontrowersyjny projekt naukowców

Międzynarodowe konsorcjum naukowców i inżynierów promuje projekt budowy 80-kilometrowej podwodnej kurtyny, która ma chronić antarktyczny lodowiec Thwaites – znany jako "Lodowiec Zagłady" – przed niszczycielskim wpływem ciepłych prądów oceanicznych. Koszt? 80mld USD na budowę kurtyny i do 2 mld rocznie na jej utrzymanie.

Inicjatywa, znana jako Seabed Curtain Project, mogłaby opóźnić gwałtowną degradację lodowca i zapobiec dramatycznemu wzrostowi poziomu mórz na całym świecie - twierdzą inicjatorzy akcji.

Lodowiec Thwaites, ma około 120 km szerokości i powierzchnię porównywalną do Wielkiej Brytanii. Traci on rocznie ponad 50 miliardów ton lodu, głównie z powodu ciepłych wód głębinowych, które podmywają jego podstawę. Bez interwencji, według ekspertów, jego całkowity upadek mógłby podnieść globalny poziom mórz o ponad 65 centymetrów, zagrażając milionom ludzi w strefach przybrzeżnych. 

Wielka kurtyna za wielkie pieniądze

Proponowana kurtyna, zakotwiczona na głębokości około 650 metrów, miałaby wysokość 150 metrów i składałaby się z elastycznych, nakładających się paneli, odpornych na kolizje z górami lodowymi. Jej długość szacowana jest na 80 km, a celem inwestycji jest blokowanie dostępu ciepłych prądów do wrażliwych części lodowca, co mogłoby spowolnić topnienie nawet o dekady. Projekt, kierowany przez glaciologa Johna Moore'a z Uniwersytetu w Laponii oraz wsparty przez byłą wiceminister spraw zagranicznych Norwegii Marianne Hagen, szacowany jest nawet na 80 miliardów dolarów na etapie budowy, plus 1-2 miliardy dolarów rocznie na utrzymanie. 

W styczniu 2026 roku zespół badaczy rozpoczął testy terenowe na lodowcu, instalując sensory do monitorowania prądów oceanicznych. "To nie jest science fiction – to realna szansa na opóźnienie katastrofy klimatycznej" – powiedział Moore w wywiadzie dla mediów. 

Inicjatywa budzi kontrowersje. Krytycy obawiają się nieprzewidzianych skutków ekologicznych, takich jak zakłócenie morskich ekosystemów czy potencjalne zanieczyszczenie w razie awarii kurtyny. 

Zwolennicy argumentują jednak, że w obliczu kryzysu klimatycznego, geo-inżynieria staje się koniecznością. "Bez działań, Thwaites może stać się punktem bez powrotu dla globalnego poziomu mórz" – ostrzega David Holland, klimatolog z New York University, uczestniczący w ekspedycji. Seabed Curtain Project planuje testy prototypów w fiordach Norwegii w ciągu najbliższych dwóch lat, z perspektywą pełnej implementacji w Antarktyce za 10-15 lat. 

Lodowiec Thwaites, czyli Lodowiec Zagłady

Do tego lodowca przylgnęła medialna nazwa „Lodowiec Zagłady” (ang. Doomsday Glacier). Jest to chwytliwy pseudonim medialny, a nie oficjalna nazwa. Powstała w 2017 roku i pochodzi z artykułu Jeffa Goodella w magazynie Rolling Stone z maja 2017 r., gdzie po raz pierwszy użyto tego określenia. W artykule podkreślono, że Lodowiec Thwaites jest jednym z najbardziej niestabilnych i najszybciej tracących masę lodowców na Antarktydzie Zachodniej. Jego potencjalny upadek (lub gwałtowne przyspieszenie topnienia) mógłby spowodować bardzo poważne skutki globalne. Sam Thwaites zawiera tyle lodu, że jego całkowite stopienie podniosłoby poziom oceanów światowych o około 65 cm.

Co ważniejsze, działa on jak osłona dla znacznie większej części Lądolodu Zachodnioantarktycznego. Jeśli Thwaites ulegnie destabilizacji, może uruchomić efekt domina, prowadzący do rozpadu większych partii lądolodu – co w sumie mogłoby dodać ponad 3 metry do poziomu mórz w dłuższej perspektywie.