Generał Zaruski płynie wzdłuż szwedzkiego wybrzeża z misją naukową

Uczestnicy ekspedycji naukowo-badawczej AstroGeoBaltica 2026, organizowanej przez Instytut Nauk Geologicznych Uniwersytetu Wrocławskiego, dotarli do szwedzkiego Gävle i dalej płyną szwedzkim wybrzeżem. Wyprawa obejmuje badania geologiczne oraz środowiskowe w rejonie Zatoki Botnickiej.

Wyprawa odbywa się na pokładzie szkolnego żaglowca STS Generał Zaruski. Rozpoczęła się w fińskim porcie Turku. Na pokładzie jednostki znajduje się łącznie 25 osób, w tym 12 studentów i doktorantów Uniwersytetu Wrocławskiego, 5 nauczycieli akademickich, 2 profesjonalnych edukatorów oraz 6 członków załogi stałej pod dowództwem kapitana Adama Walczukiewicza.

Jak przekazała PAP dr Magdalena Modelska z Instytutu Nauk Geologicznych UWr i organizatorka ekspedycji, wyprawa koncentruje się m.in. na interpretacji struktur impaktowych, czyli śladów po uderzeniach w Ziemię ciał niebieskich, a także śladów dawnych zlodowaceń oraz procesów geologicznych charakterystycznych dla obszaru Fennoskandii (obszar obejmujący Półwysep Skandynawski, Finlandię, Karelię i Półwysep Kolski).

– Pierwsze obserwacje geologiczne przeprowadzono już 19 lipca, jeszcze przed rozpoczęciem zasadniczej części rejsu. W okolicach Zamku w Turku uczestnicy oglądali pierwsze oznaki wynoszenia powierzchni Fennoskandii, związanego z procesami glacjoizostatycznymi zachodzącymi po ustąpieniu lądolodu – powiedziała PAP dr Modelska.

Następnie STS Generał Zaruski wyszedł z Turku w kierunku Wysp Alandzkich. Ze względu na warunki pogodowe kapitan podjął decyzję o postoju w Maarianhaminie, gdzie załoga kontynuowała część wykładową i terenową programu. Tam uczestnicy zapoznali się z historią statku-muzeum Pommern, a także wysłuchali wykładów dotyczących historii impaktów w Układzie Słonecznym, wpływu uderzeń meteorytów na formowanie skał i gleb oraz geologicznej historii regionu. Przeprowadzono również obserwacje terenowe na pobliskich odsłonięciach skalnych.

– Jednym z najważniejszych etapów pierwszej części wyprawy były prace badawcze w rejonie krateru meteorytowego Lumparn na Wyspach Alandzkich. Po zakotwiczeniu jednostki wykonano dwa desanty pontonem, podczas których pobrano próbki brekcji impaktowych występujących w obrębie alandzkich granitów rapakiwi – przekazała dr Modelska.

Tam opracowano też dwa profile gleb inicjalnych (najmłodszych, słabo rozwiniętych stadiach gleby) rozwijających się na skałach krystalicznych oraz pobrano próbki osadów dennych z Zatoki Lumparn. Następnie żaglowiec skierował się do szwedzkiego Gävle. Przejście odbywało się przy trudnych warunkach, dużej fali i ostrym kursie względem wiatru.

W Gävle uczestnicy wyprawy spotkali się z dr. Holgerem Steffenem z Lantmäteriet ze Szwedzkiej Służby Geodezyjnej. Tematem spotkania było glacjoizostatyczne wypiętrzanie Fennoskandii oraz zastosowanie współczesnych metod modelowania numerycznego w badaniach obszarów dawniej zlodowaconych. Stamtąd wyruszyli w dalszy rejs wzdłuż wybrzeży Szwecji.

Wyprawa AstroGeoBaltica 2026 ma charakter interdyscyplinarny. Łączy badania geologiczne, edukację terenową, komunikację naukową oraz praktyczne szkolenie na pokładzie tradycyjnego żaglowca. Jej celem jest m.in. pogłębienie wiedzy studentów i doktorantów o procesach glacjalnych, strukturach impaktowych i środowiska geologicznego regionu Morza Bałtyckiego.

Instytut Nauk Geologicznych Uniwersytetu Wrocławskiego to jedna z największych i najbardziej renomowanych placówek badawczo-dydaktycznych w Polsce w dziedzinie nauk o Ziemi. Tradycja wrocławskiej geologii sięga 1811 roku. Instytut realizuje przełomowe projekty krajowe i międzynarodowe, dysponując nowoczesnym zapleczem laboratoryjnym i kształcąc przyszłe kadry geologiczne, inżynierskie oraz geoturystyczne.

Serwis Nauka w Polsce objął ekspedycję patronatem medialnym. (PAP)

kak/ agt/