Rybackie sieci widmo w świecie sztuki - Linda Lemon o zanieczyszczeniu mórz

Linda Lemon to trójmiejska artystka, która tworzy prace poruszające tematykę zagrożeń morskich – od bielenia raf koralowych po problem tzw. sieci widmo. W podcaście EKOploty opowiedziała szerzej o swojej twórczości oraz wyzwaniach związanych z ochroną morskiej bioróżnorodności.

Jej najnowszy projekt to huśtawki wykonane z porzuconych, dryfujących sieci rybackich. Jak podkreśla Linda, poprzez tę instalację chciała zwrócić uwagę na skalę zanieczyszczeń w Morzu Bałtyckim.

- Pomysł na huśtawki narodził się z potrzeby działania na rzecz Bałtyku w sposób, który zaprasza do kontaktu i budzi przyjemne emocje. Nie odpowiada mi straszenie katastrofą klimatyczną - lęków mamy już wystarczająco na co dzień. W swojej praktyce artystycznej często skupiam się na budzeniu nadziei, zachwytu i radości, nawet jeśli dotykam trudnych problemów antropocentrycznego świata - zaznacza artystka.

Jak podaje Fundacja MARE zagubione lub porzucone w morzu sieci oraz inne narzędzia połowowe stanowią obecnie aż 27% wszystkich odpadów morskich (dane Komisji Europejskiej). To właśnie one są jednym z głównych „budulców” Wielkiej Pacyficznej Plamy Śmieci - odpowiadają za około 46% odpadów zalegających w jej obszarze.

Najnowsze badania dotyczące problemu sieci widmo, opublikowane w Science Advances w październiku 2022 roku, wskazują, że każdego roku do mórz i oceanów trafia globalnie około 78 tys. km2 różnego rodzaju sieci połowowych oraz ponad 25 milionów pułapek.

Zagrożone życie koralowców

Sieci widmo nie są pierwszym projektem Lindy. W swojej debiutanckiej pracy artystka odniosła się do problemu bielenia raf koralowych - zjawiska, które staje się coraz bardziej powszechne. Według najnowszego raportu amerykańskiej Narodowej Agencji Oceanów i Atmosfery (NOAA) proces ten dotknął już rekordowe 84 proc. raf na świecie, zagrażając ich przetrwaniu oraz stabilności całych ekosystemów morskich.

Jej projekt rafy koralowej powstaje z materiałów z drugiego obiegu i ma formę otwartą - każdy może dołożyć do niego własny fragment, współtworząc rosnącą, artystyczną strukturę.

Współpraca z MARE

Linda wraz z fundacją MARE, stworzyła imersyjną instalację artystyczną „Into the Baltic depths”, którą zaprezentowano podczas japońskiego Święta Morza w pawilonie polskim na Expo 2025 w Osace. Wystawa zabrała odbiorców nad Bałtyk i w jego głębiny.

Scenografia, będąca imitacją dna morskiego i łąk trawy morskiej Zostera marina, została wykonana ze starych ubrań i sieci widmo, zgodnie z metodą upcyklingu. Wybór materiałów był nieprzypadkowy – skłaniają one do przemyśleń nad nadmierną produkcją, konsumpcją i eksploatacją zasobów Ziemi.

- Współpraca z artystami i wykorzystywanie sztuki do przekazywania proekologicznych treści pozwala nam tworzyć przekaz, który dociera głębiej - prosto do wyobraźni odbiorcy. Tam, gdzie rodzi się ciekawość i wrażliwość na piękno. A to właśnie ich potrzebujemy, by chronić naturę - podkreśla fundacja MARE.