Rekordowe ocieplenie oceanów w 2025 roku, fatalne skutki dla ekosystemów [BADANIA]

Międzynarodowy zespół ponad 50 naukowców opublikował w prestiżowym czasopiśmie Advances in Atmospheric Sciences analizę, z której wynika, że w 2025 roku oceany Ziemi pochłonęły rekordową ilość ciepła — 23 zettajoule (23 × 10²¹ J) więcej niż w roku poprzednim. Skutki dla ekosystemów morski są bardzo poważne.

To najwyższy roczny przyrost zawartości ciepła w oceanach (Ocean Heat Content, OHC) od początku nowoczesnych pomiarów w latach 60. XX wieku. Wartość ta odpowiada mniej więcej 37 latom całego globalnego zużycia energii pierwotnej na poziomie z 2023 roku. Oceany nadal pozostają największym „akumulatorem” nadmiaru ciepła w systemie klimatycznym, absorbując ponad 90% dodatkowej energii zatrzymywanej przez gazy cieplarniane. Jest to już dziewiąty rok z rzędu, w którym pobity został poprzedni rekord zawartości ciepła w górnych 2000 metrach oceanu.

Najszybciej ocieplające się regiony 

Ocieplenie nie przebiega równomiernie. Według najnowszych danych w 2025 roku szczególnie silne przyrosty temperatury i zawartości ciepła odnotowano w następujących w tropikalnej i południowej części Atlantyku, na północnym Pacyfiku i na Oceanie Południowym (okolice Antarktydy)

Na szczęście roku nadal istnieją obszary, w których zawartość ciepła pozostaje względnie stabilna lub wykazuje jedynie nieznaczne odchylenia od wieloletniej średnie - zazwyczaj są to fragmenty subtropikalnych i umiarkowanych stref oceanicznych, zwłaszcza tam gdzie występują silne prądy chłodzące lub wzmożone pionowe mieszanie wód. Około 50–60% powierzchni mórz i oceanów nie znalazła się ani w rekordowo ciepłej, ani w top-3 najcieplejszych wartościach w swojej lokalnej historii. Powierzchnia oceanu z rekordowo wysokim poziomem absorbcji ciepła wynosi ok. 16%, a obszar w czołowej trójce najcieplejszych lat lokalnie to ok. 33%  mórz i oceanów. 

Poważny wpływ na ekosystem

Najbardziej widocznym i dramatycznym zjawiskiem wynikającym z ocieplenia są coraz dłuższe i silniejsze morskie fale upałów. W ich wyniku dochodzi do masowego bielenia raf koralowych – w latach 2023–2025 obserwowaliśmy już największe w historii globalne objawy tego zjawiska, a rekordowy rok 2025 najprawdopodobniej pchnął większość tropikalnych raf poza granicę przeżywalności. Podobny los spotyka lasy kelpu – zwłaszcza na wschodnim Pacyfiku i południowym wybrzeżu Australii, gdzie kolejne fale gorąca powodują masowe wymieranie tych kluczowych, bardzo produktywnych ekosystemów.

Równolegle obserwujemy szybką zmianę rozmieszczenia gatunków. Wiele organizmów przemieszcza się ku biegunom i na większe głębokości w poszukiwaniu chłodniejszej wody. W efekcie lokalne sieci troficzne zaczynają się rozpadać – gatunki „zimnowodne” wymierają w dotychczasowych miejscach występowania, podczas gdy gatunki ciepłolubne i inwazyjne zajmują ich nisze, często z bardzo negatywnymi skutkami dla całych łańcuchów pokarmowych.

Jednocześnie postępuje deoksygenacja – spadek zawartości tlenu w wodzie. Powstają i powiększają się martwe strefy, zwłaszcza w zatokach przybrzeżnych, wschodnich częściach tropików i zamkniętych akwenach takich jak Bałtyk. W tych rejonach dochodzi do masowych śnięć ryb, a skład planktonu ulega radykalnej zmianie.

Zakwaszenie oceanu, które przebiega szybciej w cieplejszej wodzie, dodatkowo niszczy organizmy budujące szkielety wapienne – koralowce, mięczaki, niektóre skorupiaki i kluczowe gatunki fitoplanktonu. Larwy wielu ryb komercyjnych również gorzej się rozwijają w zakwaszonym, cieplejszym środowisku.

Wreszcie zmniejsza się pionowe mieszanie wód i wynoszenie składników odżywczych z głębin. Obszary upwellingu – dotychczas najżyźniejsze i najważniejsze dla światowych połowów – tracą produktywność biologiczną, co już teraz odbija się na wielkości stad ryb i obszarach ich występowania. Wiele ważnych handlowo stad przemieszcza się ku wyższym szerokościom geograficznym (na północ na półkuli północnej, na południe na południowej) oraz na większe głębokości, w poszukiwaniu chłodniejszej wody. W efekcie tradycyjne łowiska w strefach ekonomicznych wielu krajów tracą zasoby – ryby „uciekają” na otwarte morze, gdzie zarządzanie nimi jest znacznie trudniejsze i częściej dochodzi do przełowienia. Według najnowszych prognoz nawet ponad 50–60% stad gatunków transgranicznych może do 2050 roku znacząco przesunąć się z wód narodowych na obszary międzynarodowe.

Mniej ryb, mniejsze połowy

Spada też produktywność stad – czyli liczba młodych ryb, które przeżywają do wieku dojrzałego. Wyższe temperatury wody przyspieszają metabolizm ryb, co zwiększa ich zapotrzebowanie na tlen – tymczasem w cieplejszej wodzie jest go mniej. Dodatkowo zakwaszenie i zmniejszone wynoszenie składników odżywczych z głębin powodują, że w wielu rejonach (zwłaszcza tropikalnych i subtropikalnych) po prostu rodzi się i przeżywa mniej ryb. Szacunki wskazują, że w tropikach masa ciała ryb rafowych może spaść nawet o 30–39% do 2050 roku, co bezpośrednio przekłada się na mniejsze połowy.

Po trzecie, morskie fale upałów wywołują bezpośrednie katastrofy lokalne. W ostatnich latach (w tym w 2023–2025) wielokrotnie dochodziło do zamykania połowów na wiele miesięcy – najgłośniejszy przykład to zamknięcie połowu sardeli peruwiańskiej w 2023 i 2024 roku z powodu ucieczki stad z tradycyjnych łowisk, co przyniosło straty rzędu 1,4 miliarda dolarów. Podobne sytuacje powtarzają się w Zatoce Meksykańskiej, na wschodnim Pacyfiku, w Morzu Północnym i wokół Japonii – zimnolubne gatunki (śledź, dorsz, plamiak) masowo giną lub uciekają, a floty rybackie tracą dostęp do zasobów.

W skali globalnej już teraz obserwujemy netto spadek potencjalnych, zrównoważonych połowów w wyniku ocieplenia – szacunki z ostatnich lat mówią o spadkach rzędu 4–10% w wielu regionach, a prognozy na najbliższe dekady są znacznie gorsze: od 10–30% spadku połowów w rejonach wschodniego wybrzeża USA, przez do 29% spadek połowów przybrzeżnych na Pacyfiku tropikalnym, po bardzo poważne zagrożenie dla tuńczyków i innych gatunków dalekomorskich, które są podstawą dochodów wielu krajów wyspiarskich.

_{Fot: Depositphotos}