Prezydencja pod banderą Cypru. PKB Cypru pod kroplówką klastra morskiego

Od 1 stycznia 2026 r. Cypr sprawuje prezydencję w Unii Europejskiej i zamierza wykorzystać ją do umacniania swojej morskiej mapie świata. Kraj zamierza również wykorzystać prezydencję do rozwiązania istotnych problemów, które stoją przed branżą żeglugową. Wśród najważniejszych jest zapewnienie dopływu wysokokwalifikowanych kadr  do marynarki handlowej, podnoszenia kwalifikacji marynarzy oraz promowanie równości płci w zawodach związanych z morzem. 

Bandera cypryjska w ciągu ostatnich dwóch lat nadal wykazywała się odpornością na zawirowania w transporcie morskim i wyjątkowo silnym wzrostem przychodów. Cypr odnotował 20% wzrost tonażu brutto zarejestrowanych statków. To najwyższy poziom w ciągu ostatnich 20 lat.

Dzieje się tak dzięki rozszerzeniu usług na rynkach globalnych i podejmowaniu działań mających na celu zacieśnienie relacji z armatorami. Liczba firm zarejestrowanych w cypryjskim systemie podatku tonażowego wzrosła w latach 2023–2024 o 15%, a wkład sektora zarządzania statkami w produkt krajowy brutto (PKB) Cypru wzrósł o 27%. Utrzymanie konkurencyjności cypryjskiego klastra morskiego było priorytetem decydentów w 2025 roku. 

– Priorytetem rządu jest dalsza poprawa konkurencyjności cypryjskiej żeglugi. Jesteśmy w pełni zaangażowani w dalszą modernizację i wzmacnianie ram regulujących usługi świadczone przez Wiceministerstwo ds. Żeglugi – powiedział prezydent Republiki Cypru, Niκos Christodoulides, w swoim przemówieniu otwierającym konferencję „Maritime Cyprus 2025” w Limassol.

W 2026 r. będzie widać również efekty konsekwentnej morskiej polityki państwa, której sprzyja minister finansów, bank Cypru oraz ministrowie praktycznie wszystkich resortów oraz parlamentarzyści. Widać było to po odbiorze informacji na strategii morskiej Cypru, jaką Wiceministerstwo Żeglugi Cypru przedstawiło niedawno parlamentarzystom Cypru. Zakłada się, że budżet na rok 2026 osiągnie nadwyżkę, ponieważ na br. zaplanowano wydatki 18,7 mln euro i dochody w wysokości 20,3 mln euro.

Dochodowy morski rejestr

Podczas posiedzenia parlamentarnej Komisji Finansów dyrektor generalny Stelios Chimonas poinformował posłów, że rejestr cypryjski wzrósł o około 20% od września 2023 r., a liczba firm płacących  podatek tonażowy wzrosła o 4,5%. Na tej podstawie zaplanowano na 2026 r. 4-procentowy wzrost dochodów w porównaniu z budżetem z 2025 r. Stelios Chimonas podkreślił, że to „odzwierciedla skuteczność strategii wdrożonych w celu wzmocnienia cypryjskiego rejestru” – relacjonuje dziennik „Kathimerini”.

Rejestr cypryjski poniósł koszty wprowadzania przez UE kolejnych sankcji nakładanych na statki przewożące rosyjska ropę naftowa. Chimonas powiedział posłom, że pomimo tych przeciwności, skuteczność i reputacja rejestru stale się umacniają. Poinformował, że straty wynikające z wycofania statków powiązanych z Rosją zostały już zrekompensowane, a rejestr pozostaje silny. W odpowiedzi posłowi Akel, Christosowi Christofidesowi, potwierdził, że szkody wyrządzone cypryjskiemu rejestrowi przez wycofanie statków, głównie zbiornikowców, po nałożeniu sankcji UE na Rosję zostały do tej pory naprawione.
Na działalność rejestru cypryjskiego wpływ mają również retorsje Turcji. Odnosząc się do embarga tureckiego, Chimonas wyjaśnił, że skutków finansowych działań Turcji nie da się precyzyjnie oszacować. Według wiceministra są to „utracone zyski”, które wynikają z tego, że firmy współpracujące z portami tureckimi mają ograniczenia w rejestrowaniu się pod banderą cypryjską. Wyjaśnił on, że ministerstwo koncentruje się obecnie na współpracy z armatorami i stoczniami, które nie prowadzą działalności w portach tureckich. 

– Te działania przyniosły efekty i ograniczyły negatywne skutki tureckiego embarga– wyjaśnił posłom Stelios Chimonas, relacjonuje dziennik „Kathimerini”. 

Cypryjski rejestr przeznaczył znaczne fundusze na międzynarodową promocję bandery i udział w unijnych i światowych forach morskich. Ministerstwo zapowiedziało, że Cypr utrzyma roczne składki na rzecz Międzynarodowej Organizacji Morskiej (IMO) i pokryje koszty reprezentacji, aby zapewnić krajowi widoczność na rynku międzynarodowym i utrzymać aktywność  na forum międzynarodowym.

Wiceministerstwo ds. Żeglugi Cypru zatrudnia 155 osób, w tym 94 kobiety i 61 mężczyzn. Polityka morska prowadzona jest poprzez trzy administracje, sześć biur żeglugi morskiej za granicą oraz 29 departamentów i służb. Misją resortu morskiego Cypru  „jest zrównoważony rozwój Cypru jako państwa morskiego, wzmacniający zarówno gospodarkę, jak i międzynarodową pozycję Republiki Cypru”.

Mocno stawia się na to, by „Cypr stał się kluczowym i wpływowym graczem w kształtowaniu globalnej polityki morskiej, nowoczesnym, zrównoważonym i konkurencyjnym centrum żeglugi, dążącym do doskonałości”. Przedstawiony posłom plan zapowiada podstawowe działania  ministerstwa, polegające m.in. na „modernizacji przepisów dotyczących żeglugi i promowania inwestycji, po edukację morską, ochronę środowiska i wdrażanie międzynarodowej strategii żeglugowej”.

Morskie filary wzrostu

Wiceministerstwo poinformowało, że  w „praktyce priorytety na rok 2026 opierają się na trzech filarach strategicznych: wzmocnieniu konkurencyjności i jakości rejestru cypryjskiego, rozwoju krajowego ekosystemu morskiego oraz zwiększeniu efektywności operacyjnej poprzez transformację informatyczną i poprawę zatrudnienia”.

Na realizację tych zadań przewiduje się w 2026 r. nakłady w wysokości prawie 9,9 mln euro. Na  działanie i międzynarodowe wzmocnienie pozycji rejestru przeznaczono 2,61 mln euro.  Na  ekosystem morski rząd Cypru wyda 6,05 mln euro, a 1,2 mln euro na modernizację administracji i rozwój cyfryzacji. Szczególną uwagę w planie rozwoju gospodarki morskiej poświęca się zwiększeniu odporności na działania destabilizujące. Stwierdza się, że  „Cypr nadal zmaga się z niestabilnością geopolityczną, sankcjami UE wobec Rosji, trwającym embargiem tureckim, presją środowiskową i szybkimi zmianami technologicznymi”.

Prezydent podkreślił, że digitalizacja usług Wiceministerstwa ds. Żeglugi stale postępuje: „Z wielką przyjemnością ogłaszam dzisiaj, że jesteśmy gotowi uruchomić pierwsze usługi w przyszłym tygodniu”. Jeden z głównych celów rządu, czyli jakościowe i dalsze wzmocnienie cypryjskiego rejestru statków, został osiągnięty, powiedział prezydent Niκos Christodoulides.

– Prezydent Christodoulides w czasie „Maritime Cyprus 2025” w Limassol podkreślił,  że zaawansowana informatyzacja usług rejestru cypryjskiego, jest to „osiągnięcie w dużej mierze zasługą zacieśnienia współpracy, jaką osiągnęliśmy ze społecznością armatorów w Grecji i firmami żeglugowymi z siedzibą na Cyprze, a także zdecydowanego wsparcia ze strony cypryjskich armatorów – informuje dziennik „Shipping Telegraph”. 

– Prezydent wyjaśnił, że klaster żeglugowy to nie tylko armatorzy i firmy zarządzające statkami, ale także wszystkie firmy oferujące podobne usługi w tym sektorze, zauważając, że firmy te konsekwentnie wybierają Cypr jako kraj do prowadzenia swojej działalności. „Wzmocnienie klastra żeglugowego na Cyprze jest zatem naszym priorytetem, a dzięki takim politykom, jak digitalizacja świadczonych usług, a także wzmacnianiu innych, takich jak na przykład kompleksowe centrum żeglugowe, jesteśmy przekonani, że uda nam się uczynić Cypr jednym z najatrakcyjniejszych miejsc dla tych firm – pokreślił prezydent Cypru.

Odnosząc się do zbliżającej się prezydencji Cypru w Radzie Unii Europejskiej (UE) od 1 stycznia 2026 roku, w czasie „Maritime Cyprus 2025” Prezydent Cypru powiedział, że „jest to bez wątpienia misja narodowa, którą jestem absolutnie przekonany, że z powodzeniem zrealizujemy”. Podkreślił, że żegluga będzie jednym z najważniejszych priorytetów cypryjskiej prezydencji, zwłaszcza że Komisja Europejska ma przedstawić swoją propozycję nowej strategii przemysłu morskiego UE, która będzie omawiana w ramach cypryjskiej prezydencji. 

Christodoulides podkreślił, że do ważnych zadań Cypru w czasie  prezydencji w UE będzie rozwiązanie problemów, które stoją przed branżą żeglugową. Należą do nich niedobór oficerów marynarki handlowej, potrzeba przekwalifikowania i podnoszenia kwalifikacji marynarzy oraz promowanie równości płci w zawodach związanych z morzem. Zapowiedział, że deklaracja w tej sprawie ma zostać przyjęta podczas nieformalnego posiedzenia Rady Ministrów ds. transportu morskiego, które odbędzie się na Cyprze w kwietniu 2026 r.  

fot. Depositphotos