Izrael, Grecja i Cypr zacieśniają współpracę wojskową na Morzu Śródziemnym

Pod koniec grudnia 2025 roku Izrael, Grecja i Cypr zawarły trójstronne porozumienie o zacieśnianiu współpracy wojskowej w obszarze wschodniego basenu Morza Śródziemnego. Państwa mają w tym przeprowadzać wspólne ćwiczenia, wymieniać się informacjami wywiadowczymi oraz wspólnie odpowiadać na zagrożenie symetryczne i asymetryczne.

Przedstawiciele sił zbrojnych trzech państw sygnatariuszy umowy spotkali się 22 i 23 grudnia na Cyprze. Ich zbliżenie będzie miało nie tylko wymiar wojskowy, ale przewidziano także współpracę w dziedzinie energetyki. Oprócz tego Izrael podpisał dwustronne umowy z Grekami i Cypryjczykami. Izraelskie media wskazują, że przymierze ma na celu przede wszystkim powstrzymywanie Turcji, z którą trzy państwa mają napięte stosunki. 

Do zawarcia umów doszło niedługo po spotkaniu pomiędzy premierem Grecji Kyriakosem Mitsotakisem, prezydentem Cypru Mikosem Christodoulidisem i premierem Izraela Benjamimen Netanjachu w Jerozolimie. Przywódcy podpisali wówczas porozumienie w sprawie zacieśniania współpracy morskiej i wspólnych projektów energetycznych. Izrael i Grecja przeprowadzały już wspólne ćwiczenia wojskowe morskie i powietrzne. Wiosną tego roku marynarki wojenne obu państw będą ćwiczyły wspólnie podczas manewrów "Noble Dina". 

Zarówno Grecja, jak i Cypr kupują od Izraela broń. Ateny negocjują również zakup rakiet przeciwlotniczych i balistycznych średniego i dalekiego zasięgu. To w ramach, wielowarstwowego projektu obrony dronowej i przeciwlotniczej "Tarcza Achillesa", wartego 3 miliardy euro. Jeszcze w grudniu Grecji parlament zatwierdził zakup od Izraela 36 systemów rakietowych LORA, które mają wzmocnić granicę z Turcją oraz wyspy na Morzu Egejskim. Napięcia trwają pomimo tego, że oba państwa są od dekad członkami NATO, a więc nominalnie pozostają w sojuszu wojskowym.

Stosunki pomiędzy Atenami i Ankarą są jednak skomplikowane. Grecja obawia się tureckiej ekspansji na Morzu Śródziemnym i aneksji części jego wód, pod którymi znajdują się bogate złoża surowców. W 2019 Turcja i Libia zawarły w tej sprawie nieuznawaną na przez sąsiadów, w tym Egipt oraz Unię Europejską umowę o granicach morskich. Oprócz tego od XX wieku trwa spór o Cypr pomiędzy Grekami z obu państw a Turkami cypryjskimi i Turkami z Azji Mniejszej. W 1974 roku po nieudanej próbie wojskowego zamachu stanu, którego celem miało być zjednoczenie Cypru z Grecją, turecka armia dokonała inwazji wyspy i zajęła jej północą część, gdzie powołano Turecką Republikę Cypry Północnego. Na wyspie znajdują się ponadto dwie suwerenne bazy wojskowe Wielkiej Brytanii, a pomiędzy częściami Grecką i Turecką poprowadzona jest strefa zdemilitaryzowana ONZ. Turcja również utrzymuje znaczną obecność wojskową na północy Cypru.