Panie w gospodarce morskiej regionu Morza Bałtyckiego stanowią 43% [RAPORT]

Postęp w promowaniu równości płci w przemysłach morskich regionu Morza Bałtyckiego odbiega od oczekiwań. Nadal utrzymują się istotne bariery strukturalne i percepcyjne, które utrudniają osiągnięcie parytetu – to główny wniosek raportu z projektu WIN-BIG, który został zrealizowany w zdefiniowanych regionach Unii Europejskiej.

W krajach położonych wokół Bałtyku „Kobiety są wyraźnie reprezentowane w sektorach zorientowanych na usługi i akademickich. Jednak nadal są niedoreprezentowane w branżach intensywnie wykorzystujących STEM (nauka, technologia, inżynieria, matematyka) i offshore, gdzie możliwości awansu są często ograniczone” – wyraźnie zaznacza się w „WIN-BIG BALTIC SEA BASIN BLUE ECONOMY GENDER STATUS REPORT 2025”.

W naszym rejonie „Pomimo ogólnie pozytywnego postrzegania inkluzywności i zaangażowania liderów na rzecz równości, wiele kobiet nadal doświadcza dyskryminacji, molestowania i nierównego dostępu do możliwości i ścieżek awansu”.

Celem projektu WIN-BIG jest pogłębienie wiedzy na temat istniejących problemów związanych z płcią. Szczególną uwagę zwrócono sytuację kobiet w branżach nowych i zaawansowanych technologicznie. W czasie badań stwierdzono, że brak istotnych statystyk dotyczących analiz środowiska pracy z podziałem na płeć. Zauważono również słabą reprezentację kobiet w niektórych sektorach gospodarki morskiej. 

Na podstawie badań aktualnego statusu płci w basenie Morza Bałtyckiego, obejmującym Niemcy, Polskę, Estonię, Łotwę, Litwę, Danię, Szwecję i Finlandię, stwierdzono także, że w branżach morskich kobiety mają ograniczone możliwości w podejmowaniu pracy i realizacji swoich możliwości. Zidentyfikowano bariery, które utrudniają zajmowanie pozycji przez kobiet zgodnie z ich wykształceniem. Mimo posiadanych ogranicza się im dostęp do awansu zawodowego i stanowisk kierowniczych. 

Kobiety w światowej gospodarce morskiej. Źródło: „IMO-WISTA Women in Maritime Survey”. 

19% pań w światowej gospodarce morskiej

Z najnowszych badań IMO oraz WISTA wynika, że kobiety stanowią 19% pracowników krajowych organów morskich w państwach członkowskich i tylko 16% siły roboczej sektora prywatnego (z wyłączeniem marynarzy). Na morzu kobiety pozostają znacznie niedoreprezentowane, stanowiąc zaledwie 1% całkowitej liczby marynarzy zatrudnionych przez ankietowane organizacje –  informuje „IMO-WISTA Women in Maritime Survey”. 

- Najnowszy zbiór danych pokazuje, że kobiety stanowią nieco poniżej 19% całkowitej siły roboczej objętej badaniem, w porównaniu z udziałem 26% w grupie badanych w 2021 r. Badanie IMO-WISTA Women in Maritime Survey wskazuje na utrzymującą się nierówność płci w sektorze morskim, co wywołuje nowe wezwania do działania – podkreśla się w podsumowaniu wyników.

Dla porównania kobiety stanowią obecnie 8,1% całkowitej siły roboczej wśród greckich marynarzy. Podkreśla się, że „to znacznie przekracza międzynarodowe standardy (około 1,2% na świecie w 2021 r. i 2,4% w UE w 2022 r.)” – w raporcie, który opracował Grecki Fundusz Emerytalny Marynarzy (NAT). Widać wyraźną nierównowagę międzu segmentami floty. Większość kobiet-marynarzy (72% w 2025 r.) jest zatrudniona w transporcie pasażerskim. - To oznacza silny związek między zatrudnieniem kobiet w transporcie morskim a działalnością turystyczną. Odsetek kobiet wśród kadetów i stażystów również rośnie, osiągając 12,7% w 2025 r. – informują autorzy raportu. 

Kobiety w gospodarkach morskich regionu Morza Bałtyckiego. Źródło: WIN-BIG BALTIC SEA BASIN BLUE ECONOMY GENDER STATUS REPORT 2025”.

Panie w regionie Morza Bałtyckiego

W basenie Morza Bałtyckiego „kobiety stanowią 43% całkowitej siły roboczej w gospodarce morskiej w Niemczech, Polsce, Estonii, na Łotwie, Litwie, w Danii, Szwecji i Finlandii. Znaczny jest udział kobiet pracujących w biotechnologii, turystyce nadmorskiej, administracji publicznej oraz sektorach badań i szkolnictwa wyższego. W tych sektorach „kobiety stanowią 45–54% siły roboczej”.

W gospodarkach morskich regionu Morza Bałtyckigo udział kobiet spada poniżej 29% w sektorach zdominowanych przez mężczyzn, takich jak energetyka morska, transport morski, inżynieria morska i przemysł stoczniowy. Te wyniki są zbieżne z ustaleniami naukowców, którzy przeprowadzili badania dla Światowego Forum Ekonomicznego i zamieścili je w raporcie „Global Gender Gap Report 2025”. 

Na podstawie badań populacji światowej zauważono, że „parytet płci pozostaje nierówny na stanowiskach wymagających intensywnej nauki, technologii, inżynierii i matematyki (STEM) oraz na stanowiskach kierowniczych. Analizują zachodzące zmiany doszli oni do wniosku, że „Europa nadal potrzebuje prawie ośmiu dekad, aby zniwelować tę różnicę w obecnym tempie”.

Kontrasty w zatrudnieniu pań w gospodarkach morskich regionu Morza Bałtyckiego. Źródło: WIN-BIG BALTIC SEA BASIN BLUE ECONOMY GENDER STATUS REPORT 2025”.

Zróżnicowana kultura

Kultura w miejscu pracy w przemysłach morskich, uczelniach i instytutach jest bardzo zróżnicowana i właściwie nie zależy od branży. Na podstawie sondażu diagnostycznego WIN-BIG stwirdził, że 69% respondentek postrzega swoje organizacje jako inkluzywne, a 66% uważa, że ​​kierownictwo wspiera równość płci. „Jednak 26% respondentek zgłasza, że doświadczyło bezpośrednie dyskryminacji ze względu na płeć, a 43% doświadczyło jakiejś formy nękania w swoich organizacjach”. To ponad dwukrotnie więcej niż zgłaszali respondenci płci męskiej.

Wprowadzony w wielu firmach i instytucjach elastyczny czas pracy, nie zawsze przekłada się na komfort pracy kobiet. Pomimo powszechnego dostępu do elastycznych form pracy, 8% respondentek zgłaszało, że „ma trudności z osiągnięciem równowagi między życiem zawodowym a prywatnym, a 24% nie zgadza się ani nie sprzeciwia się temu stwierdzeniu”.

Większość Pań (57%), które są zatrudnione na rówżych stanowiskach w krajach leżących nad Bałtyckiem stwierdzają, że działając w biznesie morskim mają mniejszy dostęp do dostępnych możliwości rozwoju kariery niż mężczyźni (57% kobiet w porównaniu z 68% mężczyzn). Większośc (56% ) uważa, że ​​ma mniejsze możliwości awansu niż mężczyźni. Panie wyrażały się pozytywnie o dostępności do szkoleń. Wyższy odsetek kobiet (82% kobiet w porównaniu z 67% mężczyzn) zgłosił dostęp do szkoleń i mentoringu (73% kobiet w porównaniu z 65% mężczyzn). 

- Wyniki te są zgodne z globalnymi badaniami nad nierównościami płci, które pokazują, że niedoreprezentacja kobiet na stanowiskach kierowniczych wynika z systemowych barier w rozwoju kariery i równych płacach - Zdaniem autorów „WIN-BIG BALTIC SEA BASIN BLUE ECONOMY GENDER STATUS REPORT 2025” wyniki uzyskane w czasie badań populacji kobiet działających w europejskich gospodarkach morskich. 

Zatrudnienie pań na stanowiskach menedżerskich i w administracji w światowej gospodarce morskiej. Źródło: „IMO-WISTA Women in Maritime Survey”. 

Rekrutacja i płace 

Zastrzeżenia budzi wśród pań proces rekrutacji. Widoczne są różnice w postrzeganiu między respondentami płci męskiej i żeńskiej. Znaczna część ankietowanych kobiet (44% kobiet w porównaniu z 36% mężczyzn) uważa, że ​​w procesie rekrutacji istnieją polityki dotyczące równowagi płci. Aż 40% stwierdziło, że w ich organizacjach brakuje formalnego planu dotyczącego płci. Podobne zdanie miało jedynie 13% mężczyzn.

Aż 66% respondentek podejrzewa lub nie ma pewności, czy zarabiają mniej niż ich koledzy wykonujący tę samą pracę. Nispotykanie wysoki odsetek, bo 80% kobiet przyznaje, że nastawienie do równości płci poprawiło się. Ale kolejny wynik studzi optymizm. Bowiem nieco ponad połowa pań uważa, że ​​osiągnięcie parytetu w ich branżach zajmie ponad 10 lat.

- Chociaż postęp legislacyjny i świadomość w tym zakresie przyczyniły się do rozwoju ram równości płci, utrzymujące się bariery strukturalne i kulturowe – szczególnie w zakresie przejrzystości wynagrodzeń, rozwoju kariery i reprezentacji w STEM – nadal spowalniają osiągnięcie rzeczywistego parytetu w zatrudnieniu – autorzy raportu zaznaczają zbieżność wyników z ogólnym obrazem sytuacji pań w świecie, które znajdują się w opracowaniach OECD (2025) i UN Women (2024).

- Przyciąganie [do biznesu morskiego – MG], zatrzymywanie i promowanie kobiet — zarówno na lądzie, jak i na morzu — pozostaje priorytetem w przyszłości. Jednak nowe dane pokazują również, w jaki sposób możliwości w całej branży są nadal ograniczone dla kobiet z powodu barier, takich jak stereotypy płciowe, obawy dotyczące bezpieczeństwa w miejscu pracy, brak polityk przyjaznych rodzinie i trwająca luka płacowa między kobietami a mężczyznami – stwierdziła Elpi Petraki, prezes WISTA International, komentując wyniki raportu „IMO-WISTA Women in Maritime Survey”. 

Życie kobiet w greckim transporcie morskim nie jest jednak usłane różami, na co zwraca uwagę Panhellenic Seamen’s Federation (PNO). Obchodząc Międzynarodowy Dzień Kobiet w Sektorze Morskim PNO po raz kolejny apelowało o większą równość, integrację i ochronę kobiet w całym sektorze morskim. Federacja podkreślała już wcześniej, że ramy regulacyjne chroniące kobiety w zawodzie morskim, zwłaszcza będące w ciąży, pozostają w dużej mierze niewystarczające. PNO opracowało nawet wniosek zmian w ustawie o pracy na morzu w celu ochrony kobiet-marynarzy.

W stosunku do innych regionów świata, sytuacja pań działających w firmach i instycjach gospodarki morskiej regionu Morza Bałtyckiego nie odnioega zasadniczo od danych zebranych w innych badaniach. Na podstawie badań przeprowadzonych w Unii Europejskiej, WIN-BIG szacuje, że w sektorach tej gospodarki UE pracuje 7 072 593 osób, z czego 42% to kobiety. W regionie Morza Bałtyckiego w sektorze niebieskiej gospodarki pracuje łącznie 1 449 910 osób, z czego 619 711 (43%) to kobiety. 

Raport WIN-BIG BALTIC SEA BASIN BLUE ECONOMY GENDER STATUS REPORT 2025, WIN-BIG D2.2, 84 pp. dostępny pod: https://winbigproject.eu/resources/publications 

Wyniki badań w zatrudnieniu pań w gospodarkach morskich regionu Morza Bałtyckiego w porównaniu do krajów UE. Źródło: WIN-BIG BALTIC SEA BASIN BLUE ECONOMY GENDER STATUS REPORT 2025”.