Rosną greckie kadry na morzu i lądzie. Greccy armatorzy zatrudniają głównie greckich oficerów i marynarzy [RAPORT]

W Grecji zawód marynarza cieszy się rosnącym powodzeniem. Grecki Fundusz Emerytalny Marynarzy (NAT - Ναυτικού Απομαχικού Ταμείου/Naftiku Apomachiku Tamiu) opublikował „4. Raport NAT na temat zatrudnienia w sektorze morskim 2026” w Grecji, w którym przedstawiono zmiany w strukturze i demografii zatrudnienia w greckim transporcie morskim. Rośnie zainteresowanie zawodem marynarza, wzrasta grupa kobiet zatrudnionych na greckich statkach. 

Niki Kerameus, Minister Pracy i Zabezpieczenia Społecznego, podkreśla we wstępie do raportu (4η Έκθεση του Ν.Α.Τ. για τη Ναυτική Απασχόληση 2026/4. Raport NAT na temat zatrudnienia w sektorze morskim 2026): „Niniejsze sprawozdanie jest kompleksowym odzwierciedleniem obecnej sytuacji, ale także narzędziem do refleksji i planowania na przyszłość. Poprzez udokumentowaną prezentację danych podkreślono potrzebę kontynuacji polityki wzmacniającej zatrudnienie w sektorze morskim, wspierającej nowe pokolenie marynarzy i tworzącej warunki dla nowoczesnej, zrównoważonej i konkurencyjnej greckiej żeglugi, ze szczególnym uwzględnieniem kadr”.

– Wyniki czwartego Raportu potwierdzają utrzymującą się tendencję wzrostową zatrudnienia w sektorze morskim, dynamiczny udział młodych ludzi w zawodzie morskim i stały, znaczący wzrost obecności kobiet na morzu, które obecnie charakteryzuje się jednym z najwyższych wskaźników zatrudnienia kobiet na świecie (znacznie przekraczającym średnią międzynarodową i europejską: odpowiednio 1,2% w 2021 r. i 2,4% w 2022 r.), ponieważ kobiety-marynarze stanowiły 8,1% całkowitego zarejestrowanego zatrudnienia w sektorze morskim w Grecji w 2025 r. – informuje Georgia Maniati, dyrektor NAT, w „4. Raporcie NAT na temat zatrudnienia w sektorze morskim 2026”. 

Najważniejsze informacje z Czwartego Rocznego Raportu o Zatrudnieniu w Sektorze Morskim kierownictwo NAT zaprezentowało w czasie targów Posidonia na stoisku Greckiej Izby Żeglugowej. Wydarzenie „Statystyki morskie: Dane jako kompas ewolucji zatrudnienia w sektorze morskim” było dużym wydarzeniem, ponieważ sytuacja marynarzy greckich nie zawsze jest stabilna. 

W czasie Posidonii Grecki Fundusz Emerytalny Marynarzy przedstawił aktualną sytuację marynarzy greckich, choć badania zakończyły się w 2025 r. Przedstawiając zasadnicze ustalenia raportu, profesor Uniwersytetu Zachodniej Attyki, dr Gabriel Amitsis, stwierdził, że konieczne jest „opracowanie systematycznego mechanizmu monitorowania i analizy rynku pracy w sektorze morskim staje się kluczowym narzędziem w radzeniu sobie z wyzwaniami, przed którymi stoi grecki przemysł żeglugowy w zakresie odnowy kapitału ludzkiego” – informuje „Safety4Sea”.

(Nie) bezpieczne życie marynarza

Marynarskie związki zawodowe widzą w zawodzie marynarza więcej niż suche dane statystyczne. Na przykład 5 marca 2026 roku, odbył się 24-godzinny ogólnokrajowy strajk z powodu obaw o bezpieczeństwo marynarzy w związku z eskalacją napięć na Bliskim Wschodzie. Ostatni ogólnokrajowy strajk ogłoszony przez Panhellenic Seamen's Federation (PNO) miał miejsce miesiąc przed targami Posidonia. Związki zawodowe marynarzy działające w firmach promowych wstrzymały się od pracy 1 maja 2026 roku, co spowodowało zawieszenie połączeń promowych w Grecji. 

Miesiąc po Posidonii, Panhellenic Union of Merchant Marine Seamen (PENEN) ogłosił 24-godzinny strajk na promach pasażerskich i samochodowych odpływających z położonego niedaleko Aten, portu Rafina w piątek, 3 lipca. Związek marynarzy twierdzi, że akcja koncentruje się na obawach o bezpieczeństwo zarówno załóg, jak i statków, argumentując, że obecna infrastruktura portu Rafina nie jest już w stanie obsłużyć obecnego natężenia ruchu promowego – informowała AMNA (Athens Macedonian News Agency). 

Według PENEN, port dysponuje miejscami postojowymi dla około pięciu statków, a mimo to obsługuje obecnie 11 promów. To zmusza wiele statków do czekania na kotwicy na akwenach awanportu. Częste są sytuacje przestawiania statków między nabrzeżami i konieczność wykonywania powtarzających się manewrów w celu zmiany miejsca postoju. Związek twierdzi, że kotwicowisko Rafiny jest niebezpieczne, a postój na kotwicy ryzykowny. Promy są często zmuszone do pozostawania na morzu z powodu braku miejsc postojowych.

Promowe ryzyka

PENEN podkreślił, że ryzyka podejmowane przez armatora mają negatywny wpływ na załogi. Są one nadmiernie obciążone pracą. Powszechne jest zmęczenie, ograniczone są okresy odpoczynku. Wydłużają się nieobecności marynarzy w domu. PENEN argumentował strajk tym, że wymienione warunki stanowią poważne zagrożenie zarówno dla dobrostanu załóg, jak i bezpieczeństwa na morzu.

Kapitanowie promów operujący na trasach do i z Rafiny wystąpili na publicznym spotkaniu, opisując trudności i ryzyko, z jakimi borykają się podczas codziennych operacji cumowania i kotwiczenia.

Prezes Panhelleńskiego Związku Marynarzy Marynarki Handlowej (PENEN - Πανελλήνια Ένωση Ναυτών Εμπορικού Ναυτικού) Antonis Ntalakogeorgos skrytykował również operatorów promów. Wzywa ich do wypłacania załogom pełnych wynagrodzeń za nadgodziny, które, jak stwierdził, wynikają bezpośrednio z obecnego systemu kotwiczenia i powtarzających się ruchów statków – cytuje komunikat AMNA.

W kontekście powyższego inaczej czyta się główne ustalenia raportu. Zgodnie z trendami na rok 2025 przedstawionymi w raporcie: Zatrudnienie w sektorze morskim nadal wykazuje tendencję wzrostową, wraz ze stałym wzrostem liczby kobiet wśród marynarzy. Liczba zarejestrowanych aktywnych kadetów i stażystów w greckich szkołach morskich wydaje się stabilizować. Sezonowość zatrudnienia marynarzy jest w Grecji trwałą cechą strukturalną obserwowaną od lat w transporcie morskim Hellady.

Greccy marynarze pod banderą Hellady

Według spisu statków i załóg przeprowadzonego przez Grecki Urząd Statystyczny 20 września 2024 r., na 1 107 statkach zatrudnionych było łącznie 18 822 marynarzy narodowości greckiej i obcej. Spośród nich na statkach pod banderą grecką pracowało 17 580 marynarzy, z czego 63,5% stanowili Grecy, a 36,5% obcokrajowcy – cytuje raport „Safety4Sea”.

Ponadto na statkach należących do Grecji, pływających pod obcymi banderami, zatrudnionych było 1 242 marynarzy, z których większość (89,0%) stanowili Grecy, a 11,0% obcokrajowcy. Jednocześnie Grecja odnotowuje jeden z najdynamiczniejszych wzrostów zatrudnienia kobiet w sektorze morskim na świecie.  

Z badań zaprezentowanych w „Raporcie Greckiego Funduszu Emerytalnego Marynarzy (NAT)” wynika wzrostowy trend zatrudnienia w sektorze morskim w Grecji. W greckiej żegludze pracuje 26 902 zarejestrowanych marynarzy. Zanotowano więc wzrost kadr morskich o 2,6% w porównaniu do stanu z 2024 r. W sierpniu 2025 r. liczba zarejestrowanych marynarzy wyniosła 18 537, co oznacza wzrost o 2,5% w porównaniu z sierpniem 2024 r.

Na greckich statkach w transporcie morskim dominują mężczyźni (ponad 90%), z dużą przewagą Greków. Około 70% marynarzy ma od 18 do 45 lat, a 34,5% to osoby w wieku 18–30 lat. Udział kobiet w greckim sektorze morskim systematycznie rośnie. Kobiety na stanowiskach marynarskich rośnie. Było ich 1237 w 2020 r., a do ubr. się prawie podwoiła do 2190 w 2025 r. To znaczny wzrost o 77% w ciągu sześciu lat. W Grecji osiągano średnioroczną stopę wzrostu zatrudnienia kobiet w morskim transporcie 12,16%. Tylko w 2025 r. liczba kobiet marynarzy wzrosła o 6,9% rok do roku.

Kobiety stanowią obecnie 8,1% całkowitej siły roboczej wśród greckich marynarzy. W raporcie podkreśla się, że „to znacznie przekracza międzynarodowe standardy (około 1,2% na świecie w 2021 r. i 2,4% w UE w 2022 r.)”. Większość kobiet-marynarzy (72% w 2025 r.) jest zatrudniona w transporcie pasażerskim. - To oznacza silny związek między zatrudnieniem kobiet w transporcie morskim a działalnością turystyczną. Odsetek kobiet wśród kadetów i stażystów również rośnie, osiągając 12,7% w 2025 r. – informują autorzy raportu. 

Kobieta na statku i morze 

Życie kobiet w greckim transporcie morskim nie jest jednak usłane różami, na co zwraca uwagę Panhelleńska Federacja Ludzi Morza/Panhellenic Seamen’s Federation (PNO). Obchodząc Międzynarodowy Dzień Kobiet w Sektorze Morskim PNO po raz kolejny apelowało o większą równość, integrację i ochronę kobiet w całym sektorze morskim. Federacja podkreślała już wcześniej, że ramy regulacyjne chroniące kobiety w zawodzie morskim, zwłaszcza będące w ciąży, pozostają w dużej mierze niewystarczające. PNO opracowało nawet wniosek zmian w ustawie o pracy na morzu w celu ochrony kobiet-marynarzy.

Według kpt. Emmanouila Tsikalakisa, Sekretarza Generalnego Panhelleńskiej Federacji Marynarzy (PNO), Międzynarodowy Dzień Kobiet w Sektorze Morskim, obchodzony 18 maja, nie jest jedynie symbolicznym upamiętnieniem. To dzień uznania, odpowiedzialności i nieustannego zaangażowania w walkę o prawdziwą równość i równe szanse w sektorze, który przez dekady pozostawał zamknięty i nierówny wobec kobiet” – cytuje „Safety4Sea”.

- Uhonorować należy wszystkie kobiety pracujące na pokładzie, na mostku, w maszynowni, biurach, portach, logistyce i administracji morskiej. To kobiety przełamują fale dyskryminacji, przezwyciężają stereotypy społeczne i niezmiennie walczą o miejsce, które im się prawnie należy – podkreśla kpt. Tsikalakis.

Vivi Kolliopoulou, prezes WISTA Hellas, podkreśliła w ekskluzywnym wywiadzie dla „Safety4Sea”, że „kobiety są nadal niedostatecznie reprezentowane na stanowiskach kierowniczych i technicznych w branży morskiej. Pomimo globalnego postępu, odsetek kobiet służących na statkach pozostaje niski, co odzwierciedla utrzymujący się sceptycyzm branży [co do roli kobiet w żegludze – MG] i powolne tempo zmian kulturowych”.

Kpt. Tsikalakis podkreśla, że ​​dziś jednak nie chodzi tylko o kobiety, które już pływają na statkach. Chodzi również o te, które przygotowują się do wejścia w ten świat – młode kobiety studiujące w akademiach morskich, stawiające pierwsze kroki na mostkach okrętowych, dołączające do firm żeglugowych i dążące do budowania własnej przyszłości – cytuje „Safety4Sea”.

Grecy dominują na pokładzie i w maszynie

Tak więc na statkach w 2025 r. dominowali mężczyźni, a operatorzy zbiornikowców zapewniali 28,6% zatrudnienia. Przybrzeżne statki pasażerskie umożliwiały pracę 21,1% marynarzom z Grecji, a statki do przewozu ładunków suchych 12,9%. Według danych bezwzględnych, w 2025 r. w całym greckim transporcie pasażerskim zatrudnionych było 12 324 oficerów i marynarzy. Operatorzy zbiornikowców dawali pracę 7 786 marynarzom, armatorzy innych statków zatrudniali 5 633 oficerów i marynarzy – wylicza dokładnie Grecki Fundusz Emerytalny Marynarzy (NAT). 

Ogólnie rzecz biorąc, transport towarowy zapewnia 49,9% zatrudnienia, nieznacznie przewyższając popyt na pracowników transportu pasażerskiego z wynikiem 45,8%. Grupa oficerów na różnych stanowiskach pokładowych i maszynowych stanowi 47,7% zatrudnionych Greków. Pozostali członkowie załóg to marynarze i funkcyjni niższego szczebla (52,3%). Wśród oficerów najliczniej reprezentowani są kapitanowie (2 431). Wśród niższych rang dominują marynarze (4 456, wliczając kadetów pokładowych i marynarzy olejowych) oraz stewardzi (2 808).

Na greckich statkach stan aktywnych kadetów i marynarzy stażystów utrzymuje się na tym samym poziomie i wynosił 3114 w 2025 r. oraz 3140 w 2024 r. Dodatkowo 145 stażystów wykupiło czas służby na statkach pływających pod obcą banderą, niezrzeszonych w NAT. Kadeci z Grecji ostatnio wybierają głównie praktyki na zbiornikowcach. Statki do przewozu ropy lub gazu wybiera 59,2% zatrudnionych kadetów. Na masowce i kontenerowce trafia 25,4% stażystów. Na przybrzeżnych statkach pasażerskich praktyki odbywa 9,9% kadetów. Kobiety stanowią 12,7% kadetów.

Problemem w Grecji jest sezonowość i reglamentowany okres trwania zatrudnienia. W raporcie podkreśla się, że „Sezonowość pozostaje cechą charakterystyczną zatrudnienia w sektorze morskim, [w przypadku Grecji – MG] ściśle powiązaną z cyklami turystycznymi”. W 2025 r. 53,2% marynarzy było zatrudnionych przez siedem miesięcy lub dłużej. Uznaje się, że było to „zatrudnienie niesezonowe”. Jednak 46,7% oficerów i marynarzy pracowało od jednego do sześciu miesięcy. Mniejszy odsetek (6,7%) pracował krócej niż miesiąc. Wśród osób zatrudnionych sezonowo większość (57,2%) pracowała ponad cztery miesiące, co wskazuje na stosunkowo długie kontrakty sezonowe – twierdzą autorzy czwartego raportu NAT.

Stwierdza się, że „Coraz większa grupa doświadczonych i starszych specjalistów w sektorze morskim pracuje na lądzie w przedsiębiorstwach żeglugowych”. Taką drogę kariery przyjmują byli kapitanowie i starsi mechanicy. Grupa ta w Grecji wynosi 1 905 osób (w 2025 r.). W ciągu roku grupa oficerów pracujących w administracji wzrosła o 14,9% w porównaniu z 2024 r. Natomiast w ciągu ostatnich sześciu lat o 144,2%. 

Przechodzenie doświadczonej kadry na stanowiska kierownicze jest więc w Grecji zauważalne. Ten trend ma swoje pozytywne cechy, bo do administracji państwowej i kierownictw operatorów trafiają ludzie z doświadczeniem morskim. To pokazuje również nowe możliwości w projektowaniu ścieżki kariery w sektorze morskim i biznesie. To również odzwierciedlenie rosnących potrzeb na doświadczony personel o unikalnych kwalifikacjach na stanowiskach menedżerskich.