Statki, które opowiedziały Polskę światu. Wkrótce wystawa

Tłumy na nabrzeżu gdyńskiego portu, łopot bander nad pokładem statku, którego imponująca sylwetka kryje lśniące nowością, eleganckie wnętrza, wreszcie donośny dźwięk tyfonu oznaczający początek rejsu… Ten obraz z lat 30. XX w., kiedy polskie transatlantyki pełniły funkcję ambasadorów nowoczesności, ambicji i kultury młodej II Rzeczypospolitej, powróci do życia dzięki najnowszej wystawie w Narodowym Muzeum Morskim w Gdańsku: „M.s. Piłsudski, m.s. Batory. Statki, które opowiedziały Polskę światu”.

Już od 8 sierpnia 2026 r. Muzeum zaprasza publiczność na spotkanie z historią dwóch legend; historią, w której splata się technika, sztuka, marzenia o przyszłości, ale i dramatyczne wojenne losy. Ekspozycja będzie dostępna w głównej siedzibie Muzeum na Ołowiance aż do października 2027 r.

Pływające salony polskiej kultury

Premiera wystawy została nieprzypadkowo wyznaczona na 2026 r. – to właśnie w tym roku mija 90 lat od pierwszego rejsu m.s. Batory z Gdyni do Nowego Jorku. Zarówno on, jak i nieco starszy m.s. Piłsudski, były nie tylko statkami pasażerskimi. Stanowiły manifestację kultury i sztuki odrodzonej Polski. Ich wystrój i wyposażenie były aż po najdrobniejsze szczegóły dziełem blisko osiemdziesięciu najznakomitszych rodzimych architektów wnętrz i artystów dwudziestolecia międzywojennego. Stworzyli oni przestrzenie nowoczesne, komfortowe, a jednocześnie silnie zakorzenione w polskiej tradycji. Na pokładach można było podziwiać m.in. obrazy Zofii Stryjeńskiej, rzeźby Alfonsa Karnego, porcelanę z Ćmielowa, czy wyroby Spółdzielni „Ład”. Wystawa, prezentując oryginalne dzieła sztuki, meble, elementy wyposażenia pochodzące z obu statków, a także dokumenty, fotografie, filmy i osobiste pamiątki, pozwoli zwiedzającym wejść do jedynego w swoim rodzaju świata – polskich transatlantyków, ich załóg oraz podróżujących nimi dyplomatów, artystów, sportowców i rzesz emigrantów, dla których podróż przez ocean niosła nadzieję na nowe życie.

„Polski Titanic” i „Lucky Ship”

Ekspozycję podzielono sześć części, które poprowadzą zwiedzających przez kolejne rozdziały historii, dla jednych będącej legendą znaną z rodzinnych wspomnień, dla innych – fascynującym odkryciem. Od planów budowy statków, przez konstrukcję we włoskiej stoczni Monfalcone, luksusowe wyposażenie i rolę, jaką odegrały w budowaniu międzynarodowego wizerunku Polski, aż po moment zwrotny, jakim w losach obu jednostek był wybuch II wojny światowej. To właśnie w tym miejscu historia statków pobiegnie dwiema drogami, z których tylko jedna poprowadzi do lat powojennych. Miedzy innymi w tym kontekście szczególnie ważną częścią wystawy będą materiały pozyskane dzięki projektowi badawczemu „M.s. Piłsudski – badanie strat wojennych”, który został nagrodzony w Konkursie na Wydarzenie Muzealne Roku Sybilla 2025.

Zespół Muzeum przeprowadził szerokie poszukiwania w instytucjach naukowych, archiwach i bibliotekach w Polsce, Wielkiej Brytanii, USA oraz we Włoszech, odnajdując rozproszone dokumenty i nieznane dotąd materiały. Efekty tych badań pozwoliły rzucić nowe światło na dzieje statków i ich wojenne losy.

Więcej niż ekspozycja

W ramach wystawy na zwiedzających czeka bogaty program edukacyjny – warsztaty, wykłady, oprowadzania tematyczne oraz inne aktywności, skierowane zarówno do młodzieży, jak i dorosłych. Ekspozycji towarzyszy również publikacja „M.s. Piłsudski, m.s. Batory. Statki, które opowiedziały Polskę światu”, łącząca funkcję pracy naukowej i katalogu. Znalazły się w niej zarówno eseje poświęcone wybranym zagadnieniom dotyczącym historii polskich transatlantyków, tekst podsumowujący wyniki wyżej wspomnianego projektu badawczego, jak i prezentacja związanych ze statkami zabytków, pochodzących ze zbiorów Narodowego Muzeum Morskiego w Gdańsku.

Patronat medialny nad wystawą objął m.in. serwis GospodarkaMorska.pl