Znaczne dofinansowanie nakładów na ochronę przeciwpowodziową Żuław Wiślanych. Wody Polskie otrzymają dodatkowe 30 mln zł

Ministerstwo Infrastruktury otrzymało 30 mln zł z ogólnej rezerwy budżetowej jako dotację celową dla Wód Polskich. Uchwała Rady Ministrów umożliwi realizację przedsięwzięć kluczowych dla bezpieczeństwa 200 tysięcy mieszkańców, ochrony infrastruktury krytycznej oraz stabilnego funkcjonowania jednego z najbardziej zagrożonych hydrologicznie regionów w Polsce. Ma to związek z realizację zadania „Ochrona przeciwpowodziowa Żuław Wiślanych”. Środki te zostaną przeznaczone na utrzymanie i modernizację systemu przeciwpowodziowego, aby wzmocnić bezpieczeństwo całego regionu.

Żuławy Wiślane, położone w depresyjnej delcie Wisły, stanowią unikatowy w skali kraju system przyrodniczo‑techniczny, którego funkcjonowanie jest w pełni zależne od sprawnej infrastruktury przeciwpowodziowej. Dzięki rozbudowanej sieci obwałowań, kanałów odwadniających i przepompowni możliwe jest bezpieczne użytkowanie tych terenów, które – jako poldery – służą stałemu osadnictwu oraz prowadzeniu działalności gospodarczej, a nie kontrolowanemu zalewaniu. Na rok 2026 Wody Polskie przeznaczyły 14 872 301,90 zł na utrzymanie wód oraz urządzeń wodnych na obszarze Żuław Wiślanych. Dodatkowe 30 mln zł z dotacji celowej pozwoli zwiększyć tegoroczne nakłady na działania przeciwpowodziowe na Żuławach do blisko 45 mln zł.

- Postępujące zmiany klimatyczne, zwłaszcza coraz częstsze opady nawalne i sztormy, wywierają rosnącą presję na system wodny Żuław Wiślanych. Dlatego konsekwentne prowadzenie prac utrzymaniowych i inwestycyjnych jest kluczowe dla bezpiecznego funkcjonowania tego obszaru oraz ograniczenia ryzyka powodziowego – powiedział Mateusz Balcerowicz, prezes Wód Polskich.

– Żuławski system wodny tworzą umocnienia brzegowe, wały przeciwpowodziowe, pompownie, śluzy, jazy, wrota przeciwpowodziowe oraz zbiorniki retencyjne, które wspólnie zapewniają regulację przepływu wód. To również infrastruktura towarzysząca, w tym energetyczna i drogowa, niezbędna do jego prawidłowego funkcjonowania. Modernizacja i utrzymanie tego systemu w dobrym stanie technicznym mają kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa całego regionu – podkreślił Marcin Jarzyński, zastępca prezesa Wód Polskich ds. ochrony przed powodzią i suszą.

Dotacja celowa w kwocie 30 mln zł zostanie przeznaczona na zabezpieczenie i naprawę urządzeń wodnych, w tym przywrócenie właściwego funkcjonowania wałów przeciwpowodziowych poprzez ich zabudowę i umocnienie (10 mln zł), odtworzenie i przywrócenie właściwego funkcjonowania kanałów przeciwpowodziowych poprzez ich udrożnienie oraz odbudowę skarp (8 mln zł), zapewnienie prawidłowego funkcjonowania stacji pomp poprzez wymianę oraz naprawy ich zasadniczych elementów a także wyeliminowanie ich awaryjności (5 mln zł), zakup mobilnych zestawów pompowych do dodatkowego zabezpieczenia terenów zagrożonych powodzią (4 mln zł), a także zakup pojazdów specjalistycznych (3 mln zł).

Żuławy Wiślane jako obszar o unikatowej strukturze polderowej, w znacznej części położony poniżej poziomu morza, wymagają nieprzerwanego utrzymania sprawności całego systemu przeciwpowodziowego. Obszar ten odgrywa kluczową rolę w krajowej produkcji rolnej, a sprawność systemów odwadniających bezpośrednio wpływa na bezpieczeństwo upraw i stabilność łańcuchów dostaw. Żuławy obejmują również infrastrukturę transportową i energetyczną o znaczeniu ponadregionalnym, są powiązane z działalnością portów morskich i sektorem agrologistycznym, stanowią miejsce zamieszkania około 200 tysięcy osób oraz wspierają rozwój turystyki i rekreacji. Ich bezpieczeństwo zależy od drożności kanałów i cieków odwadniających, efektywnej pracy pompowni i urządzeń sterujących, właściwego działania obiektów hydrotechnicznych oraz zapewnienia zdolności do szybkiego odprowadzania wód opadowych i roztopowych, a także odporności na cofki sztormowe i wezbrania powodziowe. Jak informują Wody Polskie, usytuowanie Żuław Wiślanych oraz ich polderowy układ sprawiają, że obszar ten należy do najbardziej zagrożonych powodziowo w kraju. Duże wahania poziomu Morza Bałtyckiego mogą prowadzić do powodzi sztormowych, natomiast wysokie przepływy w Wiśle, przerwania wałów czy zatory lodowe, szczególnie w rejonie stożka napływowego u jej ujścia, zwiększają ryzyko nagłych wezbrań. Dodatkowym zagrożeniem są spływy opadowe i roztopowe z okolicznych wysoczyzn oraz intensywne deszcze na terenach polderowych, gdzie ograniczona możliwość odprowadzenia wód sprzyja powstawaniu powodzi wewnątrzpolderowych.

W obecnym sezonie zimowym, po raz pierwszy od kilkunastu lat, w północnej Polsce utrzymywała się stała pokrywa śnieżna, a na ciekach, rzekach i kanałach długo występowały zjawiska lodowe, obejmując również dolną Wisłę – od ujścia aż po stopień wodny we Włocławku. W takich warunkach wiosenne roztopy mogą powodować groźne spiętrzenia wód na obszarach nizinnych o niewielkich spadkach cieków oraz na terenach bezodpływowych, w zagłębieniach i depresjach, co w szczególności dotyczy Żuław Wiślanych. Dlatego kluczowe jest systematyczne udrożnianie cieków i kanałów, odtwarzanie funkcjonalności urządzeń hydrotechnicznych, przywracanie pełnej sprawności technicznej pompowni oraz utrzymywanie właściwych parametrów wałów przeciwpowodziowych. Niezbędne jest również zabezpieczenie pracy infrastruktury w sytuacjach podwyższonego ryzyka oraz zapewnienie mobilnych pomp i awaryjnych źródeł zasilania, które umożliwią przepompowywanie nadmiaru wody nawet w przypadku przerw w dostawie energii.