Ukraiński lodołamacz Noosfera wyrusza z nową misją na Antarktydę. Wspierają ją Polacy

Ministerstwo Edukacji i Nauki Ukrainy poinformowało, że statek badawczy Noosfera rozpoczął swój czwarty sezon antarktyczny. 12 grudnia wypłynął z Kapsztadu w Republice Południowej Afryki na Antarktydę. Podobnie jak poprzednio, obecna wyprawa statku jest wspólną ukraińsko-polską wyprawą i była częściowo finansowana przez Polski Program Antarktyczny.

W czwartym sezonie Noosphere będzie najaktywniej współpracować z programami antarktycznymi innych krajów. Jak informuje resort edukacji i nauki, ukraińska załoga statku będą współpracować w zakresie realizacji programów badawczych innych państw. Zakłada to pomoc w rotacji naukowców i dostawy ładunków na polską stację Arctowski, przeprowadzenie badań morskich dla amerykańskiej stacji Palmer na antarktycznym Oceanie Południowym, dostarczy ładunek i przeprowadzi badania dla hiszpański stacji Gabriel de Castilla, wykona wspólną pracę naukową z czeską ekspedycją, a także realizuje badania w ramach programu Europa Horyzont, tj. od oceanografii po badania bakterii morskich Wszystkie międzynarodowe badania i projekty są finansowane przez zagranicznych partnerów.

Wśród innych zadań będzie także dostarczenie specjalistów technicznych na ukraińską stację Akademik Wiernadskij w celu natychmiastowego przeprowadzenia prac remontowych, w tym przebudowy terenu meteorologicznego i kanalizacji. Na koniec sezonu zapewni zmianę corocznych ukraińskich wypraw antarktycznych. Jak informuje ministerstwo, w Kapsztadzie statek znajdował się od 29 kwietnia, a na ten moment powrót statku do Ukrainy nie jest planowany w związku z trwającą od lutego 2022 roku agresją rosyjską. 

Noosfera od 2021 roku jest ukraińskim lodołamaczem i zarazem flagową jednostką floty statków badawczych państwa. W latach 1991-2021 był to statek flagowy (RRS James Clark Ross do 2021 r.) to ukraiński lodołamacz badawczy, flagowy okręt ukraińskiej floty badawczej. Należy do Narodowego Centrum Badań Antarktycznych. Był to dawny okręt flagowy Brytyjskiej Służby Antarktycznej (British Antarctic Survey). Ukraina nabyła go w sierpniu 2021 roku.

Długość statku wynosi 99,04 metra, a szerokość 18,85 metra, natomiast maksymalna wyporność to 7 767 ton. Załoga liczy 26 osób, ponadto jest możliwość zakwaterowania do 50 pracowników naukowych. W skład napędu wchodzą diesel elektryczny, wał i śruba napędowa o stałym skoku. Jednostka posiada także pędniki dziobowe i rufowe odpowiednio o ciągu 10 i 4 ton. Maksymalna prędkość wynosi 12 węzłów. Statek ma autonomiczność wynoszącą 57 dni. Pojemność ładunków drobnicowych to 1500 m3, w tym także 250 ton paliwa lotniczego i 300 ton oleju napędowego. 

Poprzedni sezon antarktyczny trwał od 17 listopada 2023 roku do 8 maja tego roku. Był to najdłuższy sezon antarktyczny statku z największym programem naukowym, przeprowadzonym mimo trwającego konfliktu na Ukrainie. Zrealizowano wtedy podróże na trasie Kapsztad – stacja Arctowski – stacja Akademik Wiernadskij – chilijski port w Punta Arenas – stacja Akademik Wiernadskij – Punta Arenas – stacja Arctowski – Kapsztad. 

W trakcie dwukrotnie nastąpiła wymiana załogi, w tym kapitanów statku. Przeprowadzono wiele badań dla ukraińskich, zagranicznych i międzynarodowych instytucji zagranicznych. Resort edukacji podał, że pobrano próbki osadów dennych w celu kontynuowania badań historii geologicznej Ziemi, przede wszystkim zmian klimatycznych, po raz pierwszy pobrano próbki fauny morskiej z dna Oceanu Południowego (we współpracy z polskimi badaczami) zebrano unikalny materiał do badań komunikacji akustycznej płetwali południowych, pobrano próbki kryla i fitoplanktonu do ważnych międzynarodowych badań nad rozmieszczeniem silikonów w Antarktych, wybrane próbki izolowanych populacji bezkręgowców słodkowodnych i roślin naczyniowych oraz skał z wyspy, interesujące z punktu widzenia badań porównawczych. Była to okazja do zacieśniania współpracy międzynarodowej oraz realizacji zakrojonego na szeroką skalę programu naukowego.