Państwa Zatoki Perskiej odrzucają roszczenia morskie Iraku

Irak złożył w Organizacji Narodów Zjednoczonych nowe mapy swoich terytoriów morskich, obejmujące wody, które Kuwejt uważa za swoje. Chodzi o dwie mielizny na wschód od kuwejckiej wyspy Bubijan oraz przedłużenie szelfu kontynentalnego na południe, do obszarów, pod którymi znajduje się złoże ropy naftowej Dorra.

Przedstawione przez Irak granice morskie zostały oprotestowane przez Kuwejt, który uznał je za próbę narusze jego terytorialnej suwerenności. W odpowiedzi państwa Rady Współpracy Zatoki Perskiej (oprócz Kuwejtu także Arabia Saudyjska, Bahrajn, Katar, Zjednoczone Emiraty Arabskie i Oman) wyraziły poparcie dla Kuwejtu i potępiły roszczenia Iraku. Kilka dni temu Kuwejt wezwał irackiego chargé d’affaires, by oprotestować roszczenia. Nową mapę obszarów morskich, które Irak uważa za swoje, opublikowano na stronie irackiego Grand Portu Al Faw, który nadal jest tylko projektem.

Sednem sporu jest tor wodny prowadzący do irackiego portu Umm Kasr. Po I wojnie w Zatoce Perskiej podejście zostało to na mocy rezolucji ONZ 833 z 1991 roku uznane za faktyczną granicę pomiędzy Irakiem i Kuwejtem. Przebiega ona po środku toru wodnego, zapewniają obu państwom prawo do korzystania z tej drogi wodnej. 

Irak posiada bardzo wąski dostęp do Zatoki Perskiej i dysponuje zaledwie dwa głębokowodne porty. O ile do Umm Kasr dojście jest regulowane przez wspólny z Kuwejtem tor, to w przydsku Basry jest inaczej. Aby dopłynąć do tego portu należy pokonać fragment wspólnego ujścia Tygrysu i Eufratu, który stanowi granicę pomiędzy Irakiem i Iranem. Działąnie portu może być więc łatwo zakłócone przez Teheran.  Tego powodu Irak chce poszerzyć swoje morskie posiadanie.

Ostateczny przebieg granicy został ustalony w 2012 roku i ratyfikowany w roku następnym. W 2023 roku Federalny Sąd Najwyższy Iraku uznał porozumienie za nieobowiązujące, ponieważ nie zostały przyjęte przez 2/3 członków ówczesnego parlamentu.

Bagadad przekazał do ONZ współrzędne „nowych” obszarów morskich, które powodują poważne problemy dyplomatyczne na podstawie Konwencji o prawie morza. Irak chciałby przejąć mielizn Fasht al. Qaid i Fasht al Aij. Przesunęłoby to linę mediany rozgraniczającej z Kuwejtem i ograniczając temu państwu dostęp do wspólnego toru wodnego.

Oznaczałoby to zmniejszenie terytorium morskiego Kuwejtu na wschód od wyspy Bubijan. Co ważne pomiędzy Kuwejtem a Chinami obowiązuje umowa na budowę na wyspie terminala kontenerowego. Kuwejt, który w czasie I wojny w Zatoce Perskiej został napadnięty przez Irak Sadamma Husajna i był przez niego okupowany, a następnie krótkotrwale anektowany, jest szczególnie wyczulony na podobne działania.

W sprawie złoża Dorra sprawa jest jeszcze bardziej skomplikowana, ponieważ Arabia Saudyjska i Kuwejt niedawno ustaliły, że od 2026 roku zaczną z niego wspólnie korzystać. Działania Iraku powodują więc konflikt z niemal wszystkimi państwami Zatoki Perskiej, pomimo tego, że do tej pory obowiązujące ustalenia funkcjonowały bez protestów. Złożenie nowej mapy do ONZ może być efektem napięć politycznych w kraju. Kuwejt opowiada się za pełnym wyznaczeniem granicy w zgodzie z prawem międzynarodowym.