Ogólnopolska Konferencja Prawa Morskiego o bezpieczeństwie portów i żeglugi

Tegoroczna edycja Ogólnopolskiej Konferencji Prawa Morskiego poświęcona była zagadnieniu, które wszystkim związanym z żeglugą i portami morskimi spędza od dłuższego czasu sen z powiek: bezpieczeństwu.

„Ochrona portów i żeglugi morskiej” to temat przewodni tegorocznej XIV Ogólnopolskiej Konferencji Prawa Morskiego, która odbyła się w zeszłym tygodniu na Uniwersytecie Gdańskim. Wydarzenie, za którego organizację odpowiadają Katedra Prawa Morskiego Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Gdańskiego oraz Europejskie Stowarzyszenie Studentów Prawa ELSA Gdańsk pozwoliło na pochylenie się nad prawnymi aspektami zapewnienia bezpieczeństwa – różnie rozumianego – statkom, portom, a przede wszystkim ludziom morza.

Ludzi morza nie brakowało pośród panelistów. Na sali znaleźli się m.in. odpowiedzialni za kwestie bezpieczeństwa pracownicy portów morskich, terminali przeładunkowych i przedsiębiorstw żeglugowych. Nie zabrakło także dyrektorów Urzędów Morskich oraz praktyków prawa.

– Od samego początku, od pierwszej konferencji przyświecało nam, żeby łączyć środowisko. Chcieliśmy, żeby to nie były tylko konferencje, gdzie się spotykają teoretycy prawa, ale żeby zapraszać praktyków, prawników z kancelarii, wszystkich tych, którzy w zależności od tematu, w danym poszczególnym roku realizacji naszych zamierzeń konferencyjnych reprezentują polską gospodarkę morską – tłumaczy dr. hab. Dorota Pyć, prof. UG, Kierownik Katedry Prawa Morskiego na UG, a zarazem prezes Zarządu Morskiego Portu Gdańsk, zaangażowana w organizację konferencji. 

Dobór tematyki tegorocznej Ogólnopolskiej Konferencji Prawa Morskiego nie był przypadkowy.

– Rozmawiamy o bezpiecznej żegludze w kontekście chociażby turbulencji geopolitycznych, kwestii związanych z użyciem nowych technologii, atakami hybrydowymi. W trzech panelach tematycznych rozmawiamy o środowisku bezpieczeństwa, o instrumentach prawnych w zakresie właśnie zarówno ochrony portów morskich, jak i żeglugi morskiej – mówi Jakub Puszkarski z Katedry Prawa Morskiego Wydziału Prawa i Administracji UG, jeden z organizatorów wydarzenia.

Agenda wydarzenia podzielona była na trzy sekcje tematyczne. Pierwsza, zatytułowana „Środowisko bezpieczeństwa” miała za zadanie rozrysować tło, podstawowe zagrożenia oraz podział na role w budowaniu bezpieczeństwa morza i wybrzeża. Wstępem do tych rozmów było wystąpienie dr. hab. Doroty Pyć. Jej wypowiedź odnosiła podstawowe zagadnienia prawa morskiego do obecnej niestabilności geopolitycznej i działań o charakterze wojennym, również na morzach i oceanach. Wojciech Zdanowicz, dyrektor Urzędu Morskiego w Szczecinie, opowiedział o tym, jak administracja państwowa i morska działa, by odpowiedzieć na zagrożenia przede wszystkim o charakterze hybrydowym. Jednym z najgorętszych tematów w sferze bezpieczeństwa na Bałtyku jest tzw. „flota cieni” – jednostki nielegalnie transportujące objęte sankcjami towary, przede wszystkim surowce energetyczne. O tym, dlaczego jest to zagrożenie, mówił prof. dr hab. inż. Andrzej Makowski z Wydziału Dowodzenia i Operacji Morskich Akademii Marynarki Wojennej. Z kolei kmdr por. Straży Granicznej Małgorzata Frygier-Łukanowska z Morskiego Oddziału Straży Granicznej opowiedziała o powstaniu Centrum Bezpieczeństwa Morskiego, które ma odpowiadać na zagrożenia m.in. dla infrastruktury krytycznej na morzu. 

Druga sekcja konferencji poświęcona była zastosowaniu prawa w ochronie portów morskich. Ciekawą prezentację na temat współpracy między licznymi organizacjami funkcjonującymi w porcie przedstawił kpt. ż.w. Paweł Perkowski, Kapitan Portu Gdańsk. Bogdan Ołdakowski, Sekretarz Generalny Organizacji Portów Bałtyckich natomiast przybliżył najważniejsze zagadnienia, jakie muszą podjąć porty na Bałtyku, w odpowiedzi na współczesne wyzwania związane z bezpieczeństwem. Swoiste case study zabezpieczenia portu przedstawił Krzysztof Walczak z Zarządu Morskiego Portu Gdańsk, który mówił o zdolnościach operacyjnych portu w kontekście zidentyfikowanych zagrożeń. Dr Alicja Mrozowska z Wydziału Dowodzenia i Operacji Morskich Akademii Marynarki Wojennej podjęła natomiast równie aktualny temat zabezpieczenia rozrastającej się infrastruktury offshore na Morzu Bałtyckim. Jej zdaniem kluczowe jest porozumienie między wszystkimi interesariuszami inwestycji offshore. 

– To kwestia współpracy, wymiany informacji i tego, żebyśmy zrozumieli tę potrzebę dialogu. Jest to trudne, ponieważ jest wielu interesariuszy z różnymi kompetencjami, którzy muszą sobie określić wspólny cel: ochrona morskiej infrastruktury, i tej, która już jest, i tej, która będzie budowana. Docelowy model musi być szczelny przed agresorem – powiedziała Gospodarce Morskiej dr. Mrozowska. 

Trzeci segment konferencji poświęcony był żegludze. Jako pierwsza wystąpiła dr Zuzanna Pepłowska-Dąbrowska z Katedry Prawa Handlowego i Morskiego na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, która streściła podejście Międzynarodowej Organizacji Morskiej do nowych niebezpieczeństw w żegludze. Bardziej technicznie o bezpieczeństwie statku w żegludze światowej mówił kpt. ż.w. Dariusz Terech z Zarządu Morskiego Portu Gdańsk, zaś dr Barbara Stępień z Katedry Prawa Międzynarodowego Publicznego Uniwersytetu Jagiellońskiego poświęciła swoje wystąpienie zagadnieniom ochrony żeglugi autonomicznej, z którym prawodawcom już przyszło się mierzyć. Na zakończenie o zarządzaniu bezpieczną eksploatacją statku mówiła dr Dominika Wetoszka z Katedry Prawa Morskiego UG. 

Jednym z celów Ogólnopolskiej Konferencji Prawa Morskiego jest możliwie jak najbardziej kompleksowe zaktualizowanie informacji o bieżącej sytuacji w tej dziedzinie. A ta zmienia się równie dynamicznie, jak zachodzą zmiany na rynkach czy w geopolityce. Dr hab. Dorota Pyć nie ukrywa, że nadążenie ze zmianami to trudne zadanie. 

– Zwłaszcza teraz, kiedy mamy bardzo skomplikowaną sytuację geopolityczną, w czasach, w których tak naprawdę determinuje ona myślenie o rozwoju. My w takich czasach nigdy nie byliśmy – mówi Dorota Pyć. – Mówimy, że to jest czas turbulencji, zmian, ale też podejmowania bardzo trudnych decyzji, kiedy mamy mnóstwo różnych czynników. One są często absolutnie rozbieżne ze sobą – dodaje.

Jednocześnie Dorota Pyć zauważa, że to właśnie takie momenty najbardziej wymagają decyzyjności. Podaje przykład Portu Gdańsk, którym zarządza.

– My się absolutnie nie będziemy kierować takim wpływem psychologicznym, który jest łatwy do wywierania chociażby przez takie działania jakie tzw. rosyjska flota cieni wykonuje w regionie Morza Bałtyckiego. Musimy rozwijać nasz potencjał, infrastrukturę i budować odporność.

Ale aby infrastruktura była odpowiednio rozwijana i przygotowywana, potrzebne jest odpowiednie prawo i regulacje, które za jej rozwojem i potencjalnymi zagrożeniami nadążą. Jednym z przykładów budowania prawa na potrzeby zupełnie nowej dziedziny jest rozwijająca się morska energetyka wiatrowa. Dr Alicja Mrozowska zaznacza, że pomagają w tym takie wydarzenia, jak Ogólnopolska Konferencja Prawa Morskiego. 

– Spotkania, konferencje, wymiana doświadczeń różnych grup branżystów, i teoretyków, i praktyków, i administracji, i służb są po to, żeby przygotwać te przepisy, które będą spójne i użyteczne, żeby osiągnąć ten wspólny cel, jakim jest zapewnienie bezpieczeństwa i bezpieczeństwa energetycznego kraju, a nawet regionu Morza Bałtyckiego – zaznacza Mrozowska.