95 lat temu "Dar Pomorza" wpłynął do portu w Gdyni

19 czerwca 1930 r. trójmasztowy żaglowiec Dar Pomorza po raz pierwszy wpłynął na redę portu w Gdyni. Od lat 30. do lat 80. XX w. służył Polskiej Marynarce Handlowej jako jednostka szkoleniowa dla studentów Szkoły Morskiej. Dziś jest obiektem muzealnym i cumuje przy gdyńskim skwerze Kościuszki.

Żaglowiec został zbudowany w 1909 r. w stoczni w Hamburgu. Otrzymał wówczas nazwę Prinzess Eitel Friedrich i przez kolejne lata służył niemieckiemu armatorowi. Po I wojnie światowej – postanowieniem traktatu wersalskiego – został przekazany Francji w ramach reparacji wojennych. Od 1922 roku, już jako własność Francuzów, statek był nieużywany. W 1927 roku wystawiono go na sprzedaż. Latem 1929 roku zakupił go polski Komitet Floty Narodowej, dzięki znaczącemu wsparciu finansowemu pochodzącemu ze zbiórek wśród mieszkańców Pomorza. Ten fakt zadecydował o nadaniu mu nazwy.

Po zakupie żaglowiec Dar Pomorza wymagał remontu i modernizacji. W ramach tych prac, przeprowadzonych w duńskiej stoczni Nakskov, zamontowano między innymi silnik spalinowy. Gotowy do służby statek wpłynął na redę portu w Gdyni 19 czerwca 1930 roku.

Dar Pomorza miał zastąpić mocno już wyeksploatowany żaglowiec szkolny Lwów, zbudowany w 1868 roku. Lwów był pierwszym statkiem szkolnym, który rozpoczął służbę pod polską banderą w 1921 roku. Jednym z jego kapitanów był Mamert Stankiewicz, znany z książki Karola Olgierda Borchardta „Znaczy kapitan”.

13 lipca 1930 roku odbyła się uroczystość chrztu Daru Pomorza. Jego „rodzicami chrzestnymi” zostali ówczesny minister przemysłu i handlu Eugeniusz Kwiatkowski oraz Maria Janta-Połczyńska, żona ministra rolnictwa i dóbr państwowych. Tydzień później żaglowiec wypłynął w swój pierwszy rejs szkolny.

Jego rejs dookoła świata rozpoczął się 16 września 1934 roku. Przez kolejne 352 dni przepłynął 38 746 mil morskich, czterokrotnie przecinając równik i zawijając do 23 portów. Do Gdyni powrócił 3 września 1935 roku. Był to pierwszy w historii polskiej żeglugi rejs szkoleniowy o tak szerokim zasięgu - miał duże znaczenie polityczne i społeczne dla promocji odrodzonej Polski na arenie międzynarodowej. Załoga, dowodzona przez kapitana Konstantego Maciejewskiego, liczyła 106 osób, z czego większość stanowili kadeci.

Od września 1939 roku do października 1945 roku żaglowiec był internowany w Szwecji. Po powrocie do Polski kontynuował służbę jako statek szkolny. Pod polską banderą Dar Pomorza odbył 102 rejsy szkolne, przepłynął pół miliona mil morskich, zasłynął jako pierwszy statek w historii polskiej floty handlowej, który opłynął świat - oraz wyszkolił 13 384 studentów. Swój ostatni rejs (do Finlandii) odbył we wrześniu 1981 roku.

W maju 1983 roku Dar Pomorza, cumujący w Gdyni przy skwerze Kościuszki, został przekształcony w muzeum. Od ponad 40 lat imponująca sylwetka żaglowca jest stałym elementem miejskiego krajobrazu Gdyni. Zwiedzając statek, można z bliska poznać warunki życia i pracy polskich marynarzy. W zabytkowych wnętrzach, takich jak salon, mesa, szpital, stanowiska sterowe czy maszynownia, zachowano artefakty dokumentujące historię żaglowca i jego załóg.

Tomasz Szczerbicki

szt/ miś/ jpn/