I Konferencja Pomorskiej Sieci Współpracy. Rozmowy biznesu, nauki i samorządu

Regionalni przedstawiciele samorządu, przedsiębiorców i nauki spotkali się 24 lutego na I Konferencji Pomorskiej Sieci Współpracy w gdańskim AmberExpo. Wtorkowe dyskusje mają pomóc tym podmiotom w zacieśnianiu partnerstwa, które pozwoli na jeszcze dynamiczniejszy rozwój gospodarki Pomorza. Jak mówił otwierający Konferencję marszałek Województwa Pomorskiego Mieczysław Struk, to początek procesu, którego podstawą jest wspólna odpowiedzialność za przyszłość regionu.

Organizowana przez Województwo Pomorskie i marszałka Mieczysława Struka Pomorska Siec Współpracy ma być narzędziem do połączenia biznesu, edukacji i instytucji publicznych, aby wspólnie mogły reagować na potrzeby gospodarki Pomorza. Chodzi m.in. o odpowiedni dobór ukierunkowanych programów nauczaniach w szkołach zawodowych i uczelniach wyższych tak, aby ich absolwenci posiadali konkretne kompetencje potrzebne pracodawcom w regionie. Nauka nie może opierać jedynie na zagadnieniach teoretycznych, a przede wszystkim zdobywaniu wiedzy i doświadczenia dostosowanych do realiów na rynku pracy.

Na zakończenie części plenarnej I Konferencji Pomorskiej Sieci Współpracy odbyła się debata przedstawicieli edukacji i biznesu pt. "Partnerstwo – piękne słowo, trudna praktyka", który poprawił Stanisław Szultka. Udział w niej wzięli: Mateusz Kowalewski - prezes Forum Pracodawców Gospodarki Morskiej, Małgorzata Wokacz-Zaborowska - dyrektorka Pomorskiej Izby Rzemieślniczej Małych i Średnich Przedsiębiorstw, dr hab. Joanna Mytnik - dyrektorka Centrum Nowoczesnej Edukacji Politechniki Gdańskiej, Teresa Szakiel - zastępca dyrektora Departamentu ds. Edukacji Urzędu Marszałkowskiego Województwa Pomorskiego; starosta bytowski Leszek Waszkiewicz.

Powstanie PSW bardzo pozytywnie ocenił Mateusz Kowalewski:

– Pomorska Sieć Współpracy, to bardzo ważna inicjatywa z perspektywy całego sektora gospodarki morskiej, jak i z perspektywy Forum Pracodawców Gospodarki Morskiej. Dzisiaj kompetentne kadry to kluczowa potrzeba jeśli chodzi o pracodawców w województwach pomorskim i zachodniopomorskim. Takie sektory, jak przemysł stoczniowy mają ogromną potrzebę, jeśli chodzi o wykształconych specjalistów i kadry zawodowe. Myślę, że Pomorska Sieć Współpracy to wielka odpowiedzialność, z którą mierzą się zarówno samorządy, jak i pracodawcy. To największa potrzeba ostatnich czasów i wszystko wskazuje na to, że te braki kadrowe będą się pogłębiać. Odpowiedzią na nie powinna być strategia oparta o współpracę pomiędzy samorządami, urzędami miast, sektorem edukacji i pracodawcami. Bardzo się cieszę, że Forum Pracodawców Gospodarki Morskiej zostało zaproszone do tej inicjatywy. Ważnym aspektem tej sieci współpracy będzie wspólne skoordynowane działanie i wysłuchanie się w głos pracodawców, którzy mają olbrzymie doświadczenie i realne potrzeby, na które realnie reaguje rynek. Myślę, że zaangażowanie naszej organizacji w tę inicjatywę wniesie dużą wartość dodaną. Będziemy robić wszystko, żeby to właśnie praktyka zawodowa i specjalizacja były tematem dominującym, jeśli chodzi o rozwój kształcenia i rozwój kompetencji kadr w najbliższym czasie – podkreślił prezes Forum Pracodawców Gospodarki Morskiej.

Marszałek Mieczysław Struk podkreślał wagę współpracy szczególnie na rzecz rozwoju nowoczesnej energetyki w regionie – pierwszej w Polsce elektrowni jądrowej oraz farmy wiatrowych offshore.

– Istotą tej konferencji jest rozpoczęcie procesu koordynacji działań w wielu elementach infrastrukturalnych. Potrzeba przygotowania zawodowego uczniów, dla następnych pokoleń i budowy pewnej świadomości społecznej. To również koordynacja przedsięwzięć uczelni wyższych przez działania biznesowe, bo chcielibyśmy, żeby w ramach local content mogli skorzystać także przedsiębiorcy z terenu Województwa Pomorskiego. Dlatego żeby budować elektrownię jądrową trzeba przygotować ich w procesie certyfikacji, a to wymaga dialogu. Musimy w jakimś momencie usiąść i wyraźnie powiedzieć, co jest naszym celem, co chcemy tak naprawdę wspólnie osiągnąć. Nie narzucając własnych koncepcji, ale podejmując dialog, bo wtedy rośnie poczucie identyfikacji z celami i rośnie poczucie uczestnictwa w wielkich projektach, które zmieniają cały region – powiedział marszałek Mieczysław Struk.

Wystąpienia

Panel dyskusyjny poprzedziły trzy wystąpienia. Mówili: Radosław Kotarski dziennikarz i twórca kanału Polimaty w serwisie YouTube,; Dr hab. Hanna Solarczyk, profesor Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, germanistka, pedagog i andragog (specjalistka kształcenia dorosłych), która mówiła o teorii LLL – Lifelong Learning, czyli uczenia się i pozyskiwania nowych kompetencji przez całe życie;  Stanisław Szultka, dyrektor Departamentu Rozwoju Gospodarczego w Urzędzie Marszałkowskim Województwa Pomorskiego. Ekonomista z Wydziału Ekonomicznego Uniwersytetu Gdańskiego oraz ekspert w dziedzinie innowacyjności i konkurencyjności przedsiębiorstw, trendów w rozwoju technologii i polityki rozwoju.

Radosław Kotarski mówił o ewolucyjnych i historycznych podstawach kooperacji między ludźmi, wskazując na silne zakorzenienie pracy i zawodu w polskiej kulturze – widoczne choćby w nazwiskach rzemieślniczych. Podkreślał znaczenie zaufania, reputacji i rekomendacji przy podejmowaniu współpracy gospodarczej, zaznaczając, że rozwój wymaga cierpliwości, konsekwencji i długofalowego myślenia.

Dr hab. Hanna Solarczyk skoncentrowała się na koncepcji Lifelong Learning, wskazując na niedobory kompetencyjne obecne zarówno wśród młodych, jak i doświadczonych pracowników. Szczególnie widoczny jest deficyt kompetencji miękkich – komunikacji, odporności psychicznej, samoorganizacji i zdolności interpersonalnych. Choć większość pracodawców inwestuje w rozwój kadr, znaczna część pracowników nie podejmuje samodzielnej nauki, jako powód deklarując najczęściej braku czasu. Wskazywała, że w ujęciu polskiej koncepcji LLL potrzebna jest zmiana podejścia – większy nacisk na rozwój obywatelski, sens kształcenia i budowanie sieci współpracy, partnerstwa oraz wzajemnego uczenia się jako podstawy, które mogą posłużyć do tworzenia „Pomorskich Kompetencji Jutra”.

Stanisław Szultka zwrócił uwagę na szerszy kontekst gospodarczy: luki kompetencyjne pogłębiane przez kryzys demograficzny, starzenie się społeczeństwa i spadek podaży pracy. Wskazał na niedostateczne przygotowanie praktyczne uczniów i studentów, braki w kompetencjach cyfrowych, analitycznych oraz w zakresie odpowiedzialności i samodzielności. Postulował wypracowanie wspólnych, ponadbranżowych standardów kształcenia i certyfikacji, rozwój cyfryzacji i mentoringu oraz ściślejszą współpracę nauki z biznesem, przy jednoczesnym uwzględnieniu barier po stronie rynku, takich jak brak mentorów, presja płacowa i ograniczona gotowość dorosłych do dalszego kształcenia.

Debata przedstawicieli biznesu, edukacji i samorządu

Goście zaproszeni do udziału w panelu dyskusyjnym odpowiadali na pytania dotyczące największych problemów rynku pracy Pomorza, tego jakich kompetencji najbardziej potrzeba i jak na te wyzwania powinna odpowiedzieć edukacja zawodowa i wyższa.

Prezes Forum Pracodawców Gospodarki Morskiej Mateusz Kowalewski wskazywał, że zwiększenie liczby osób z wykształceniem wyższym zbiegł się ze spadkiem liczby osób wykształconych zawodowo, gotowych do pracy w gałęziach gospodarki morskiej. Podkreślił, że w produkcji, terminalach przeładunkowych i stoczniach zdecydowana większość zatrudnionych to pracownicy fizyczni. Jednocześnie w tej branży obserwowane są widoczne braku. Zakłady poszukują spawaczy, monterów, czy elektryków, a tych na rynku brakuje. 

Mateusz Kowalewski mówił też o wizerunku pracowników fizycznych, których warunki pracy znaczącą się zmieniają. Obsługa dźwigu w porcie dużo bardziej przypomina dziś obsługę komputera. Zdaniem prezes Forum Pracodawców Gospodarki Morskiej niezbędna jest zmiana postrzegania zawodów fizycznych, ponieważ wśród młodych ludzi nie ma przekonania, że to opłacalna ścieżka kariery. Przypominał, że wielu obecnych dyrektorów firm pomorskich firm wywodzi się z tych zawodów. Mateusz Kowalewski mówił, że pracodawcy mają świadomość potrzeb pracowników i są gotowi, aby tworzyć kampanie rekrutacyjne, oferować pakiety socjalne, współpracować z nauką, ponosić koszty szkoleń i współpracować z samorządem. 

Starosta bytowski Leszek Waszkiewicz również wskazywał na problemu edukacji zawodowej i postrzegania zawodów fizycznych. Powiedział, że 49% procent absolwentów szkół branżowych I stopnia nie podejmuje pracy, ale weekendowo podchodzą do nauki II stopnia, tracą czas na rozwój. Pomimo dobrze rozwiniętych przemysłów drzewnego i metalowego w powiecie brak jest chętnych do pracy, którzy mogą nie być świadomi pozytywnych zmian, które nastąpiły w zakładach. Jednocześnie młodzi wyjeżdżają do większych miast, w których łatwiej im jest zaspokoić swoje potrzeby kulturalne, czy rekreacyjne. 

Samorząd stara się zapewnić finansowanie sprzętu dydaktycznego, praktyki i staże. Szkoły zawodowe nie oferują jednak nauki niektórych potrzebnych zawodów takich, jak spawacz. Istnieją też problemy z transportem publicznym. 

Małgorzata Wokacz-Zaborowska, dyrektorka Pomorskiej Izby Rzemieślniczej Małych i Średnich Przedsiębiorstw, mówiła, że największe deficyty kompetencyjne dotyczą dziś zarówno umiejętności twardych – znajomości materiałów, technologii i standardów branżowych – jak i miękkich, takich jak odpowiedzialność, samodzielność, komunikacja czy gotowość do ciągłego uczenia się. Edukacja powinna być procesem nieprzerwanym i realizowanym we współpracy z pracodawcami, a nie ograniczonym do murów szkoły czy uczelni. W obszarze rzemiosła potrzebne są większa elastyczność systemu oraz wzmocnienie certyfikacji – w tym wprowadzenie obowiązkowego potwierdzania kwalifikacji w wybranych zawodach, przy jednoczesnym wykorzystaniu potencjału izb i cechów rzemieślniczych.

Teresa Szekiel, zastępca dyrektora Departamentu ds. Edukacji UMWP podkreślała, że szkolnictwo zawodowe mierzy się z problemami systemowymi: niedostatecznym doradztwem zawodowym, brakiem przygotowanych nauczycieli oraz utrwalonym, negatywnym wizerunkiem tej ścieżki kształcenia. Konieczne są dalsze inwestycje w infrastrukturę, poprawa warunków nauki oraz aktywna promocja edukacji zawodowej jako realnej drogi kariery. Kluczową rolę powinni odegrać pracodawcy – jako partnerzy szkół i uczelni, inicjatorzy współpracy, a zarazem ambasadorzy zmian, m.in. poprzez udział w radach przedsiębiorczości czy delegowanie specjalistów do pracy z uczniami.

Dr hab. Joanna Mytnik, Politechnika Gdańska dyrektorka Centrum Nowoczesnej Edukacji Politechniki Gdańskiej, podkreślała, że dyplom przestaje być gwarancją kompetencji; przyszłość należy do umiejętności metapoznawczych, tolerancji niepewności oraz zdolności łączenia świata technologii z potrzebami człowieka. System szkolnictwa wyższego wymaga jej zdaniem głębokiej reformy: większej elastyczności programowej, odejścia od modelu wykładowego na rzecz pracy projektowej, rozwoju mikrocertyfikatów i interdyscyplinarności. Bez ścisłej współpracy z biznesem oraz odejścia od XIX-wiecznego modelu transmisji wiedzy formalna edukacja nie będzie w stanie sprostać wyzwaniom nowoczesnej gospodarki.