Koniec USS Enterprise. Rozpoczyna się złomowanie pierwszego lotniskowca z napędem jądrowym

Departament Obrony USA potwierdził 30 maja, że przyznano kontrakt na demontaż byłego lotniskowca USS Enterprise (CVN-65), pierwszego w swojej klasie posiadającego napęd jądrowy. Kończy to trwające od 2012 roku swoiste zawieszenie losów jednostki po jej wycofaniu ze służby.

Wykonawcą trudnego zlecenia związanego z demontażem okrętu będzie spółka NorthStar Maritime Dismantlement Services, w której skład wchodzą stocznia NorthStar Group Services, a także zakład Modern American Recycling and Radiological Services (MARRS). Prace zostaną wykonane w Mobile w Alabamie i mają zostać ukończone do listopada 2029 roku. Wartość kontraktu to blisko 536 mln dolarów, tyle co za nowy okręt podwodny z napędem konwencjonalnym lub fregatę. Władze podkreśliły, że wybór zakładu, który podejmie się tego niełatwego zadania wynikał z chęci utrzymania przestrzeni i zdolności przerobowych w stoczniach realizujących zlecenia związane z budową nowych okrętów.

Przypomnijmy, po zakończeniu trwającej blisko pół wieku aktywnej służby lotniskowca w 2012 roku, rozpoczęto przeprowadzono złożony proces wygaszania reaktorów jądrowych, a także usunięcia paliwa, co trwało do 2018 roku. Stąd demontaż okrętu pozostaje procesem rozłożonym w czasie. W związku z usunięciem znacznej części wyposażenia ex-lotniskowiec znajdował się w Hampton Roads. Usunięcie większości wyposażenia rozpoczęto w 2022 roku, dekadę po wycofaniu ze służby. Na pokładzie nadal znajdują się jednak groźne odpady radiologiczne, a wspomniany zakład MARRS ma zająć się rozbiórką i utylizacją ośmiu okrętowych siłowni jądrowych, tworzących dawny napęd lotniskowca. Władze zapewniają, że tak jak inne elementy okrętu zostaną odpowiednio poddane recyklingowi lub zutylizowane.

Z racji na to, że ex-USS Enterprise jest pierwszym lotniskowcem z napędem jądrowym, który jest poddawany procesowi demontażu i złomowania, zdobyte w ten sposób doświadczenie zostanie wykorzystane także w przypadku lotniskowców typu Nimitz, które w przyszłości również będą wycofywane ze służby z racji na osiągnięcie 50 lat służby i zastępowania ich przez nowe jednostki typu Gerard R. Ford. To dotyczy choćby pierwszego z tej serii USS Nimitz (CVN-68), który pod gwieździstym sztandarem służy od 1975 roku.

USS Enterprise (CVN-65) był pierwszym lotniskowcem o napędzie atomowym w US Navy. Zbudowano go w latach 1958–1961. Miał 342 metry długości i 90 tys. ton maksymalnej wyporności, co czyniło go jednym z największych w historii sił morskich USA, będąc też symbolem potęgi państwa w czasie wyścigu zbrojeń podczas Zimnej Wojny. Dowodził, jak bardzo Zachód wyprzedza w tym względzie Blok Wschodni, stanowiąc potężną siłę bojową. Uczestniczył w wielu ważnych momentach historii najnowszej po 1945 roku, w tym blokadzie Kuby podczas kryzysu kubańskiego, obsłudze misji bojowych samolotów w trakcie wojny wietnamskiej, ewakuacji ambasady USA podczas ataku Wietnamu Północnego na Sajgon, czy też walkach z Al-Kaidą po 11 września 2001 roku w trakcie operacji Enduring Freedom. Aktywną służbę zakończył w 2012 roku, pozostając do 2017 roku w rezerwie, po czym nastąpiła decyzja o jego zezłomowaniu.

Podkreślając aspekt recyklingu Departament Obrony wskazał, że uzyskany z demontażu materiał zostanie wykorzystany przy… budowie kolejnego, atomowego lotniskowca USS Enterprise (CVN-80), okrętu typu Gerard R. Ford, znajdującego się w budowie od 2022 roku. Co istotne, jego przekazanie do służby zaplanowano na 2029 rok, wtedy gdy zakończy się złomowanie jego słynnego poprzednika, co nadaje całemu przedsięwzięciu niejako symbolicznego znaczenia.