Siły morskie NATO ćwiczą zwalczanie celów powietrznych podczas „Formidable Shield 2025”

Fregata sił morskich Belgii BNS Louise-Marie (F931) wyruszyła na międzynarodowe ćwiczenia pk. „Formidable Shield” odbywające się pod egidą NATO co dwa lata na północnych wodach. W związku z udziałem w tak dużym przedsięwzięciu załoga okrętu 15 maja przećwiczyła również prowadzenie działań w ramach pojedynczej jednostki, co wiązało się także z sprawdzeniem systemów i prowadzeniem ostrzału rakietowego.

Tegoroczna edycja ćwiczenia „Formidable Shield” odbywa się w dniach 1-31 maja na wodach brytyjskich i norweskich. Ich głównym celem jest sprawdzenie sił morskich w zakresie prowadzenia zintegrowanej obrony przeciwlotniczej i przeciwrakietowej (live-fire integrated air and missile defence, IAMD). To największe tego rodzaju ćwiczenia morskie w Europie, koncentruje się na morskiej interoperacyjności operacyjnej i taktycznej między uczestniczącymi sojusznikami. Scenariusze obejmują szereg złożonych misji obrony przeciwrakietowej (Ballistic Missile Defence, BMD) i obrony powietrznej (Air Defence, AD) w złożonym środowisku operacyjnym.

W ćwiczeniu bierze udział dziewięć państw, do którego zaangażowały jednostki morskie, powietrzne oraz lądowe. Wśród nich są fregaty, norweskie samoloty F-35 i brytyjskie myśliwce Eurofighter, a także morskie samoloty patrolowe. Co istotne, zaangażowane w to siły używają ostrej amunicji. Ćwiczenie, skoncentrowane na IAMD, będzie wykorzystywać systemy dowodzenia i kontroli NATO. Uczestnicy dzielą się także danymi taktycznymi, angażując się w planowanie na poziomie NATO i ćwicząc skoordynowane reakcje na złożone scenariusze, jeszcze bardziej zwiększając integrację i interoperacyjność między sojusznikami w wielodomenowym środowisku zagrożeń.

Pierwsza faza ćwiczeń odbyła się na poligonie Andøya w Norwegii, a następnie na poligonie Hebrides Range w Szkocji w Wielkiej Brytanii. Samoloty NATO Airborne Warning and Control System (AWACS) zostały wysłane do Ørland w Norwegii w celu zapewnienia zdolności dowodzenia i kontroli podczas ćwiczeń.  Dwa samoloty KC-135 Stratotanker z Gwardii Narodowej Stanów Zjednoczonych również zostały wysłane do Ørland, aby zapewnić wsparcie w zakresie tankowania. AWACS przeprowadzi także loty szkoleniowe dla kursantów przydzielonych do Eskadry Szkoleniowej Załóg Powietrznych Komponentu E-3A.

Kolejne epizody ćwiczebne wiązały się z wykrywaniem celów powietrznych w postaci samolotów, pocisków, rakiet i bezzałogowych pojazdów latających. Szczególną rolę pełniły tu okręty, które w ten sposób sprawdzały swoje systemy łączności i wykrywania celów, a także przeprowadzając najbardziej efektowne w tym wszystkim strzelanie. Jak informuje belgijski resort obrony, wchodząca w skład Morskiego Komponentu Belgii (Marinecomponent/Composante marine) fregata typu Karel Doorman BNS Louise-Marie (F931) ćwiczyła interoperacyjność z dziewięcioma innymi okrętami, samolotami i jednostkami obrony powietrznej na lądzie. Była to okazja sprawdzić pełną siłę ognia okrętu, gdyż armata morska wchodząca w skład podstawowego uzbrojenia oddało około stu strzałów w kierunku celów na lądzie, niewidocznych dla okrętu. Dodatkowo załoga ćwiczyła obronę przed nadlatującymi dronami za pomocą rakiet Sea Sparrow i wystrzeliła pocisk Harpoon, przeznaczony do atakowania celów morskich, ale nadający się również do zwalczania celów na lądzie.

Do niedawna Belgia należała do tych państw Europy Zachodniej, które raczej cięły wydatki na obronność niźli rozwijały swój potencjał w tym zakresie. Zmieniło się to wraz z rosyjską inwazją na Ukrainę w lutym 2022 roku, gdy władze jak i społeczeństwo wyraziły zrozumienie dla roli sił zbrojnych w tworzeniu systemu bezpieczeństwa tak narodowego, jak i międzynarodowego. Z racji na więzi kulturowe, historyczne i polityczne, ściśle w tym względzie współpracuje z Holandią, rozwijając partnerstwo istniejące od dekad. Obecnie trwają prace nad nowymi fregatami przeznaczonymi do zwalczania celów powietrznych (AAW, Anti-Aircraft Warfare), które mają zastąpić w przyszłości okręty typu Karel Doorman. Na ten moment Belgia zamówiła dwa okręty nowej serii, natomiast Holandia zwiększyła swoje do czterech. Oprócz tego, przy współpracy z Francją, oba państwa mają otrzymać nowe okręty przeciwminowe serii City, po sześć dla każdego z nich.

Udział w tak dużym i trudnym ćwiczeniu jak „Formidable Shield” ma być, zdaniem belgijskiego resortu obrony, sygnałem, że siły morskie państwa są w stanie działać w awangardzie sojuszu i przyczyniać się do budowania bezpieczeństwa w ramach NATO. Także mniejsze państwa członkowskie mają wnosić „konkretny i widoczny wkład w zbiorowe odstraszanie”.

W ramach rozwijania i utrwalania zdolności w zakresie obrony na morzu co roku morskie dowództwa NATO organizują duże ćwiczenia morskie skupiające się na określonym typie działań. Przykładowo na Północnym Atlantyku, Morzu Śródziemnym i od niedawna też Morzu Bałtyckim odbywają się cyklicznie przedsięwzięcia związane z zagadnieniem zwalczania okrętów podwodnych (ASW, Anti-Submarine Warfare). W każdym przypadku celem jest, aby w środowisku i scenariuszach jak najbardziej zbliżonych do prawdziwych operacji floty państw członkowskich sojuszu mogły sprawdzić się, wyciągać wnioski i zwiększać kooperatywność. Od 28 kwietnia do 9 maja na Północnym Atlantyku odbywało się ćwiczenie pk. „Dynamic Mongoose 2025”, gdzie jednym z uczestników była polska fregata rakietowa typu Oliver Hazard Perry, ORP Gen. K. Pułaski.