Gigantyczny korytarz energetyczny pod Morzem Czarnym coraz bardziej realny. UE wesprze projekt

Komisja Europejska oficjalnie przyznała w grudniu 2025 r. projektowi budowy połączenia energetycznego pod Morzem Czarnym status "Projektu Wzajemnego Zainteresowania (PMI)". Gigantyczna inwestycja obejmuje położenia kabla energetycznego od długości niemal 1200 km, w większości pod Morzem Czarnym.

Uzyskany status ułatwia uzyskanie pozwoleń i potencjalne finansowanie w ramach instrumentu "Łącząc Europę". Projekt Green Energy Corridor (GEC), czyli podmorski kabel energetyczny przez Morze Czarne, jest obecnie w fazie intensywnych prac przygotowawczych.

Technicznie wykonalne

Projekt przewiduje budowę podmorskiego korytarza energetycznego o długości około 1195 kilometrów i docelowej mocy przesyłowej do 4 GW, choć moc początkowa może być mniejsza - pierwszy kabel ma mieć zdolność przesyłu rzędu 1,3 GW. Korytarz energetyczny połączy systemy energetyczne Gruzji i Rumunii, a docelowo całe Południowy Kaukaz z Unią Europejską. Głównym celem jest przesyłanie zielonej energii elektrycznej z odnawialnych źródeł (głównie wiatrowych i słonecznych) z Azerbejdżanu i Gruzji do Europy, co ma zwiększyć bezpieczeństwo energetyczne UE i pomóc w dywersyfikacji źródeł energii, zmniejszając zależność od rosyjskich surowców.

Konsorcjum, w skład którego wchodzą Azerbejdżan, Gruzja, Rumunia i Węgry, podpisało strategiczne porozumienie o partnerstwie w grudniu 2022 r. Utworzono już spółkę joint venture (GECO) do zarządzania projektem, a Bułgaria również wyraziła zainteresowanie dołączeniem do projektu. Włoska firma konsultingowa CESI prowadzi obecnie studium wykonalności projektu, czyli analizę opłacalności, trasy i źródła finansowania. Projekt, którego szacowany koszt wynosi około 3,6 mld euro, uzyskał już obietnice wsparcia finansowego od Komisji Europejskiej i pożyczkę w wysokości 35 mln dolarów od Banku Światowego. Oczekuje się, że studium to zostanie ukończone na początku 2026 roku. Wstępne wyniki potwierdziły, że projekt jest technicznie wykonalny. Po zakończeniu studium wykonalności planowane są geotechniczne i geofizyczne badania dna morskiego, które miałyby zostać przeprowadzone do 2027 roku.

Przewidywana data oddania połączenia energetycznego do użytku to rok 2030.

Część większej całości

Projekt kabla podmorskiego przez Morze Czarne (GEC) jest kluczowym elementem większej, strategicznej inicjatywy o nazwie Transkaspijski Korytarz Zielonej Energii (TCEC), która ma na celu także docelowe połączenie systemów energetycznych Kazachstanu i Uzbekistanu z Azerbejdżanem poprzez podmorski kabel przez Morze Kaspijskie. Porozumienie o realizacji tego projektu podpisano w 2023 r. W efekcie inwestycji energia odnawialna wytwarzana w Kazachstanie i Uzbekistanie miałaby być przesyłana do Azerbejdżanu kablem transkaspijskim. Po dotarciu do Azerbejdżanu, "zielona energia" zostałaby przesłana do Gruzji, a stamtąd - kablem podmorskim przez Morze Czarne - do Rumunii i dalej do Europy Środkowej.

Projekt postrzegany jest także w kontekście polityki. Zdaniem analityków może się on przyczynić do deeskalacji napięcia między Azerbejdżanem a Armenią. Zmieni także układ wpływów gospodarczych w regionie. Gruzja i Azerbejdżan mogą stać się nie tylko wiodącymi wytwórcami energii z OZE, ale też ważnymi krajami tranzytowymi.