Bezpieczeństwo, geopolityka i kobiecy głos w branży morskiej. III Konwencja INSPIRA w Gdyni

W poniedziałek, 18 maja w Auli im. Tadeusza Meissnera na Uniwersytecie Morskim w Gdyni odbyła się III Konwencja Kobiet Branży Morskiej „Bezpiecznie w Żegludze”, organizowana przez Stowarzyszenie Kobiet Branży Morskiej INSPIRA. Wydarzenie wpisało się w obchody Międzynarodowego Dnia Kobiet w Branży Morskiej, ustanowionego przez Międzynarodową Organizację Morską (IMO).

Stowarzyszenie INSPIRA powstało w 2023 roku i od początku swojej działalności koncentruje się na wspieraniu kobiet związanych z branżą morską – zarówno tych, które już w niej pracują, jak i tych, które dopiero rozpoczynają swoją drogę zawodową. Organizacja stawia na integrację środowiska, wymianę doświadczeń oraz tworzenie przestrzeni do rozwoju kompetencji i budowania sieci kontaktów, regularnie organizując spotkania, warsztaty i konferencje.

Tegoroczna, trzecia edycja konwencji została poświęcona szeroko rozumianemu bezpieczeństwu i uczestniczyli w niej przedstawiciele biznesu morskiego, administracji publicznej, organizacji branżowych oraz środowisk wspierających rozwój zawodowy kobiet w sektorze, obejmował prelekcje eksperckie, panel dyskusyjny, warsztaty oraz networking. 

– Bezpieczeństwo jest dziś niezwykle ważne. Jeśli człowiek czuje się bezpiecznie, podejmuje dobre decyzje, a wtedy również cała branża staje się bezpieczniejsza – podkreśliła w rozmowie z GospodarkąMorską.pl Izabela Klonowska-Hincka, prezeska zarządu SKBM INSPIRA.

Jak zaznaczyła, bezpieczeństwo w sektorze morskim nie jest pojęciem jednowymiarowym. Obejmuje także czynniki psychologiczne, ekonomiczne i systemowe, które w praktyce decydują o odporności całego ekosystemu branży.

Jedno z pierwszych wystąpień poświęcono geopolityce, konfliktom zbrojnym oraz transformacji energetycznej i ich wpływowi na funkcjonowanie portów, stoczni i globalnych łańcuchów dostaw. Wykład „Shipping w turbulentnych czasach” wygłosił Jakub Walenkiewicz, dyrektor ds. rynków morskich i handlu w DNV.

– Moją rolą nie jest mówić, co wydarzy się jutro, tylko co jest bardziej prawdopodobne – zaznaczył na początku.

Ekspert wyjaśniał, że świat znajduje się w okresie zmian i przejścia do nowego porządku. Takie zmiany – jak mówił – trwają zwykle bardzo długo i są związane z napięciami oraz konfliktami.

– Cykl geopolityczny trwa zwykle od stu do dwustu lat. Żeby powstał nowy porządek, potrzebne są dekady zmian i przebudowy relacji między krajami – mówił.

Zwrócił też uwagę, że rola Europy na świecie słabnie. 

Shipping zarabia na kryzysach

Walenkiewicz mówił również o tym, że kryzysy na świecie często – mimo wszystko – zwiększają zyski w branży morskiej, głównie jeśli chodzi o armatorów i operatorów statków. Dzieje się tak dlatego, że statki muszą płynąć dłuższymi trasami, a transport staje się droższy.

– W naszym biznesie wszystko to oznacza duże pieniądze – powiedział.

Jako przykład podał pandemię COVID-19.

– Osiem największych linii kontenerowych zarobiło w 36 miesięcy około 300 miliardów dolarów. To były rekordowe wyniki.

Wspomniał też o wojnie w Ukrainie, sytuacji na Morzu Czerwonym i problemach na głównych szlakach handlowych.

– Tankowce, które wcześniej płynęły krótszymi trasami, dziś muszą opływać kontynenty. Statki są dłużej w drodze, a ceny rosną.

Dużym problemem jest także starzejąca się światowa flota handlowa. 

– Statki, które powinny być już zezłomowane, nadal pływają. Mają po 25, 30, a nawet 40 lat – mówił Walenkiewicz. – Choć firmy inwestują w bardziej ekologiczne napędy, jak LNG czy metanol, zmiany zachodzą powoli. Wszyscy mówią o zielonej transformacji, ale na końcu liczą się koszty. Jeśli statek zarabia, trudno go wycofać – dodał.

Bezpieczeństwo morskie w erze zmian

W panelu dyskusyjnym poświęconym bezpieczeństwu w ujęciu holistycznym – obejmującemu człowieka, środowisko morskie oraz wszystkie kluczowe wymiary funkcjonowania sektora udział wzięli: Ewelina Brzykca – broker ubezpieczeniowy i ekspert w zakresie likwidacji szkód transportowych i morskich, Małgorzata Buszyńska – specjalistka ds. prawa i polityki morskiej, była przedstawicielka RP przy IMO, kmdr por. SG Małgorzata Frygier-Łukanowska ze Straży Granicznej, Paweł Grobelny – inspektor i audytor DNV, ekspert ds. certyfikacji, jakości oraz transformacji cyfrowej i dekarbonizacji, kpt. ż.w. Dariusz Jellonnek – doświadczony kapitan i przedstawiciel środowiska armatorskiego oraz akademickiego i Iwona Paterka – menedżerka sektora ship management, specjalistka w obszarze zarządzania i operacji morskich.

Paneliści podkreślali, że współczesne bezpieczeństwo stało się przestrzenią, w której spotykają się człowiek, armator, państwo, technologia, odpowiedzialność finansowa oraz środowisko. Już na początku rozmowy wybrzmiało kluczowe pytanie: czym dziś jest bezpieczeństwo morskie i jak zmieniło się ono w ostatnich latach?

Eksperci zgodnie wskazywali, że w ostatniej dekadzie nastąpiła fundamentalna zmiana definicji. Jeszcze kilka lat temu dominowało podejście techniczne – skoncentrowane na statku, jego wyposażeniu i zgodności z regulacjami. Dziś bezpieczeństwo jest coraz częściej rozumiane jako element bezpieczeństwa strategicznego państwa.

Zmiana ta wynika przede wszystkim z dynamicznej sytuacji geopolitycznej: pandemii, wojny w Ukrainie, napięć na Morzu Czerwonym czy rosnącej liczby incydentów o charakterze hybrydowym. Jak podkreślano, wydarzenia te sprawiają, że środowisko morskie przestało być wyłącznie przestrzenią transportową – stało się elementem systemu bezpieczeństwa narodowego i międzynarodowego.

Cyberbezpieczeństwo

Jednym z tematów debaty było cyberbezpieczeństwo. Eksperci wskazywali, że w branży morskiej stało się ono jednym z kluczowych wyzwań ostatnich lat.

Podkreślono, że liczba cyberataków rośnie dynamicznie, a ich skutki mogą być poważne – szczególnie w przypadku statków przewożących niebezpieczne substancje lub funkcjonujących w systemach zależnych od precyzyjnej nawigacji i łączności. Wskazywano również na przypadki zakłóceń systemów GPS, które mogą prowadzić do realnych zagrożeń operacyjnych.

Istotnym problemem pozostaje fakt, że cyberataki są często niewidoczne. W przeciwieństwie do awarii fizycznych ich skutki mogą ujawniać się dopiero po czasie, co utrudnia reakcję i diagnozę.

Informacja jako fundament

Jednym z wątków debaty była także rola informacji, na której opiera się współczesne bezpieczeństwo – na jej przepływie i integracji.

Właśnie w tym kontekście omówiono planowane Centrum Bezpieczeństwa Morskiego, które ma pełnić funkcję "morskiego 112". Ma zbierać, analizować i dystrybuować informacje z różnych źródeł – od służb państwowych, przez operatorów infrastruktury krytycznej, aż po jednostki znajdujące się na morzu.

Centrum ma powstać jeszcze w tym roku i będzie działać całodobowo. 

Organizatorki Konwencji Kobiet w Branży Morskiej zapowiedziały kontynuację inicjatywy i kolejne wydarzenia, które mają łączyć sektor morski z innymi branżami gospodarki.