Turcja i Somalia. Nowe porozumienie w sprawie poszukiwania ropy i gazu na morzu

Turcja i Somalia podpisały rozszerzone porozumienie dotyczące eksploracji ropy naftowej i gazu ziemnego na wodach terytorialnych Somalii. Według źródeł zbliżonych do rządu w Mogadiszu, nowe ustalenia mają na celu intensyfikację badań sejsmicznych i przygotowania do wierceń w offshore.

Porozumienie opiera się na wcześniejszych umowach z 2024 i 2025 roku, w tym memorandach o współpracy w sektorze węglowodorów oraz kontraktach przyznających tureckiej państwowej spółce Turkish Petroleum Corporation (TPAO) prawa do eksploracji zarówno onshore, jak i offshore. Turecki statek badawczy Oruç Reis, który przeprowadził badania sejsmiczne w somalijskich wodach w 2025 roku pod eskortą tureckiej marynarki wojennej, odegrał kluczową rolę w identyfikacji potencjalnych złóż. Szacuje się, że somalijskie zasoby to nawet  30 miliardów baryłek ekwiwalentu ropy i gazu, co czyni ten region atrakcyjnym dla inwestycji.

Nowe porozumienie podkreśla podział dochodów, w którym Turcja ma prawo do odzyskania kosztów eksploracji (do 90% w początkowej fazie) oraz znaczącej części zysków, co budzi dyskusje na temat równowagi korzyści dla Somalii. Somalijscy urzędnicy podkreślają jednak, że współpraca przynosi transfer technologii, szkolenia oraz ochronę infrastruktury energetycznej bez obciążania budżetu państwa.

To najnowsze porozumienie energetyczne wpisuje się w długoterminową strategiczną partnerstwo Turcji i Somalii, zapoczątkowane intensywną pomocą humanitarną Ankary w 2011 roku i wzmocnione w ostatnich latach w wymiarze wojskowym. Kluczowym elementem jest 10-letnia umowa o współpracy obronnej i gospodarczej podpisana w lutym 2024 roku, która obejmuje pomoc Turcji w budowie i szkoleniu somalijskich sił morskich, ochronę wód terytorialnych przed piractwem, terroryzmem oraz nielegalnym rybołówstwem. 

Turcja zobowiązała się do dostarczenia sprzętu, szkolenia marynarzy oraz wspólnych patroli, co umożliwia ochronę operacji energetycznych, w tym eskorty statków badawczych przez tureckie okręty wojenne. Turcja utrzymuje w Mogadiszu swoją największą zagraniczną bazę wojskową (TURKSOM, otwarta w 2017 roku), gdzie wyszkoliła ponad 15 tysięcy somalijskich żołnierzy. Ankara zarządza również portem i lotniskiem w stolicy Somalii, co wzmacnia jej pozycję ekonomiczną i logistyczną w Rogu Afryki.

Współpraca ta ma również wymiar geopolityczny. Somalia postrzega tureckie wsparcie morskie jako przeciwwagę dla napięć z Etiopią po porozumieniu Addis Abeby z Somalilandem w sprawie dostępu do morza. Turcja konsekwentnie popiera integralność terytorialną Somalii. Eksperci oceniają, że partnerstwo Turcji i Somalii przyczynia się do stabilizacji regionu, choć budzi pytania o zależności Somalii od zagranicznego wsparcia. Dla Ankary to okazja do projekcji siły morskiej w strategicznym obszarze Zatoki Adeńskiej i Morza Czerwonego oraz dywersyfikacji źródeł energii.

Oba kraje zapowiadają dalsze projekty, w tym potencjalną współpracę w sektorze rybołówstwa i minerałów, co może przynieść Somalii nowe źródła dochodów.