Pierwsza w 2025 roku wizyta atomowego okrętu podwodnego w Australii

Do bazy sił morskich HMAS Stirling w Zachodniej Australii przybył 26 lutego okręt podwodny typu Virginia, należący do US Navy. Obecność posiadającego napęd jądrowy USS Minnesota (SSN-783) ma związek z zapewnianiem wsparcia ochrony australijskiej domeny morskiej, wpisując się w partnerstwo AUKUS.

Wejście do portu wojennego amerykańskiego okrętu podwodnego z napędem jądrowym jest pierwszym z dwóch przewidzianych w 2025 roku. Jest to element zawiązanego we wrześniu 2023 roku partnerstwa rządów Australii, Wielkiej Brytanii i USA partnerstwa AUKUS (nazwa pochodząca od pierwszych liter Australia, United Kingdom i United States), które w ramach Optymalnej Ścieżki (Optimal Pathway) dążą do zwiększenia bezpieczeństwa oraz ochrony własnych interesów, szczególnie w rejonie Indo-Pacyfiku i rosnącą presją ze strony Chin. Dodatkowo USA mają też sprzedać na potrzeby Royal Australian Navy trzy okręty podwodne z napędem jądrowym typu Virginia, z możliwością rozszerzenia zakupu o dwa kolejne. Stąd wizyta jednego z nich  budzi takie emocje i jest też okazją dla marynarzy, władz oraz mieszkańców do zapoznania się z jednostką, która może być wzorem dla sił morskich Australii.

Faza pierwsza "Ścieżki" obejmuje wzmożone wizyty w portach okrętów z napędem atomowym, mające na celu poszerzenie wiedzy Australii na ich temat przed utworzeniem w 2027 roku Podwodnych Rotacyjnych Sił Zachodnich (Submarine Rotational Force-West, SRF-W) już w 2027 roku. W ramach tego przewidziano obecność do czterech amerykańskich okrętów podwodnych typu Virginia oraz przynajmniej jednego brytyjskiego typu Astute, które mają stacjonować w bazie we wspomnianej bazie HMAS Stirling.
Faza druga rozpocznie się na początku lat 2030-tych, w oczekiwaniu na zatwierdzenie przez Kongres USA sprzedaży trzech okrętów podwodnych typu Virginia, z możliwością zwiększenia oferty o dwa kolejne jeśli zajdzie taka potrzeba.

Faza trzecia zakłada połączenie podstawowego projektu brytyjskiego okrętu podwodnego z zaawansowaną technologią Stanów Zjednoczonych w celu dostarczenia SSN-AUKUS, czyli przyszłego okrętu podwodnego zarówno dla Australii, jak i Wielkiej Brytanii. Do służby w morskim rodzaju sił zbrojnych pierwszego z tych państw ma wejść w 2040 roku. Obecnie Australia użytkuje jednostki z napędem konwencjonalnym typu Collins, które mają opinię niezbyt udanych, w dodatku źle znoszących eksploatację. Przejście na okręty zakupione od USA ma pomóc przygotować infrastrukturę portów pod obsługę tego typu jednostek oraz pozwolić na intensywne szkolenie marynarskich kadr, nim "przesiądą się" na zaplanowane okręty.

USS Minnesota (SSN-783) jest dziesiątym z zaplanowanych 66 atomowych okrętów podwodnych typu Virginia, znajdującym się w służbie od 2013 roku. Należy do drugiej podserii tych jednostek, oznaczonych jako Block II. Został zbudowany w stoczni Newport News Shipbuilding (NNS), należącej do zbrojeniowego giganta Huntington Ingalls Industries (HII), który odpowiada za dostarczenie amerykańskiej flocie m.in. atomowych lotniskowców. Ma 114,9 metra długości, 10,3 metra szerokości i 7 800 ton wyporności w położeniu nawodnym i 7 925 w położeniu podwodnym. Załoga liczy 134 osób. Podawana jako testowa głębokość zanurzenia jednostki wynosi 244 metrów, w rzeczywistości może zejść znacznie głębiej. Pod wodą osiąga prędkość do 25 węzłów. Napęd stanowią reaktor jądrowy reaktor jądrowy S9G PWR o mocy 210 MW, dwie turbiny parowe o mocy 30 MW, jednowałowy pędnik wodnoodrzutowy i silnik napędu wtórnego.

W swoim wyposażeniu okręt posiada m.in. radar AN/BPS-16(V)4, sferyczną antenę pasywno-aktywną, system paneli antenowych (Lightweight Wide Aperture Array), antenę holowaną TB-29A, akustyczny system COTS AN/BQQ-10(V4), akustyczny system przechwytywania celu AN/WLY-1 i dwa maszty fotoniczne. Posiada cztery wyrzutnie torpedowe 533 mm i 12 wyrzutni pionowego startu (Vertical Launch System, VLS). Uzbrojenie stanowią ciężkie torpedy z konwencjonalną głowicą bojową do zwalczania celów podwodnych i nawodnych Mk 48 ADCAP Mod 6, taktyczne pociski manewrujące Tomahawk SLCM, naprowadzane torpedy do zwalczania celów podwodnych Mark 60 Captor i przeciwokrętowe pociski manewrujące Harpoon.

Jako pierwszy, jeszcze w sierpniu 2023 roku, do HMAS Stirling przybył USS North Carolina (SSN 777), co symbolicznie rozpoczęło "wstręt do atomu" w Australii, której władze od dekad znane były do niechęci do napędów jądrowych oraz rozwoju energetyki atomowej. Zmiana polityki spowodowana świadomością zagrożeń oraz potrzebą zwiększenia zdolności obronnych kraju, wywołała wiele reakcji. Zawarciu porozumienia w ramach AUKUS oraz momentowi przybycia okrętu podwodnego z napędem jądrowym na australijskie wody towarzyszyły protesty aktywistów sprzeciwiających się inwestycjom w atom. Obecnie władze w Canberrze kontynuują kierunek polityki coraz bardziej otwierającej się na rozwiązania związane z jego wykorzystaniem. Trwa także przysposabianie infrastruktury portowej i stoczniowej do obsługi tego rodzaju okrętów podwodnych, a także szkolenia kadr morskich, mających tworzyć przyszłe załogi.