• <

Morskie aspekty w strategii bezpieczeństwa narodowego państwa. Co zawiera nowy dokument BBN? (analiza)

05.07.2024 22:25 Źródło: Biuro Bezpieczeństwa Narodowego
Strona główna Marynarka Wojenna, Bezpieczeństwo Morskie, Ratownictwo Morskie aspekty w strategii bezpieczeństwa narodowego państwa. Co zawiera nowy dokument BBN? (analiza)

Partnerzy portalu

Fot. GospodarkaMorska.pl

W opublikowanym 4 lipca dokumencie Biura Bezpieczeństwa Narodowego pt. "Rekomendacje do strategii bezpieczeństwa narodowego Rzeczpospolitej Polskiej" znalazły się najbardziej aktualne dane i sugestie dotyczące wzmocnienia ochrony państwa, jego obywateli i interesów. Wiele miejsca poświęcono w nim sprawom morskim, co wskazuje na wzrost świadomości dotyczącej roli morza, infrastruktury krytycznej oraz marynarki wojennej w systemie funkcjonowania kraju. Przedstawiamy wybrane aspekty z tej publikacji, dostępnej na stronie BBN.

Szef Biura Bezpieczeństwa Narodowego Jacek Siewiera podkreślił, że podane informacje powinny uświadomić, na co powinno iść nawet 4% budżetu państwa w zakresie obronności. Dodał tu, że "nie ma miejsca na krok wstecz", prawdopodobnie także odnosząc się do tez o rzekomych planach władz odnośnie ograniczania wydatków w tym zakresie w kolejnych latach, które to zostały zdementowane przez resort obrony. Mimo to sugestia mogła wskazywać, że nie ma mowy o cofaniu się do poprzedniego stylu myślenia, w tym właśnie cięciu kosztów na obronę państwa i jego obywateli. 

Dokument mający prawie 60 stron porusza różnorodne aspekty związane z szeroko pojętym bezpieczeństwem, wśród których są założenia organizacyjne, interesy państwa, cele strategiczne, a także rekomendacje form działania. W tym ostatnim przypadku dotyczy to choćby tworzenia form ochrony mieszkańców kraju, obecności Polski w systemie bezpieczeństwa międzynarodowego, czy też aspektu rozwoju gospodarczego. Nie zabrakło tu miejsca dla kwestii ochrony środowiska, która także ma tutaj znaczenie, szczególnie z myślą o przyszłości.

Domena morska racją stanu


W zakresie ochrony państwa wskazano, co wiąże się z bezpieczeństwem morskim. Wymieniono tu m.in. swobodę żeglugi w obszarach istotnych z punktu widzenia interesów morskich Polski oraz bezpieczeństwo podwodnej infrastruktury krytycznej, co warunkuje nie tylko rozwój gospodarki morskiej, ale zapewnia również niezależność energetyczną kraju oraz rozszerza możliwości dostarczenia wsparcia sojuszniczego na wypadek zagrożenia. Dokument podaje, że "rozszerzenie NATO o Szwecję i Finlandię umożliwia podejmowanie nowych form współpracy w regionie Morza Bałtyckiego i przeciwstawienie się realizowaniu na tym obszarze interesów rosyjskich, w tym działaniom o charakterze hybrydowym".

Wyraźnie wskazano, że istotne dla utrzymania domeny morskiej jest rozwijanie morskiego rodzaju sił zbrojnych, z wyszczególnieniem programu nabycia okrętów podwodnych wramach programu "Orka", o czym szef BBN Jacek Siewiera wspominał wielokrotnie choćby przy okazji uroczystości państwowych i wydarzeń takich jak wcielenie do służby nowych jednostek morskich. Tu można dodać choćby prowadzone programy, jak "Miecznik" (fregaty), "Delfin" (okręty rozpoznania), a także dalsza budowa okrętów typu Kormoran II. Te zakupy mają zwiększyć zdolności operacyjne marynarki wojennej, w tym do współdowodzenia siłami sojuszniczymi na Bałtyku oraz realizacji zadań z zakresu ochrony morskiej infrastruktury krytycznej. Oprócz tego "strategicznym celem dla Polski pozostaje zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego, w tym bezpiecznych i niezakłóconych dostaw surowców energetycznych realizowanych drogą lądową i morską. Poważnym wyzwaniem są również obserwowane (praktycznie w całej Unii Europejskiej) drastyczne wahania rynkowych cen energii oraz uprawnień do emisji dwutlenku węgla, a także brak stabilności na globalnym rynku surowców energetycznych". Tekst podaje także potrzebę transformacji systemu wytwarzania, przesyłu i dystrybucji energii elektrycznej, połączona z realizacją kluczowych inwestycji, jakimi są budowa systemu energetyki jądrowej, lądowej i morskiej energetyki odnawialnej, zachowując przy tym konkurencyjność gospodarki państwa i ukierunkowanie jej na budowę mocy bezemisyjnych oraz modernizację istniejących sieci elektroenergetycznych. 

Co też istotne, rozwój ma wiązać się z wykorzystaniem potencjału z racji na nadmorskie położenie kraju. To oznacza, że "należy podjąć działania na rzecz rozwijania projektów budowy morskich terminali przeładunkowych wraz całym łańcuchem systemu transportowego morskiego oraz lądowego". Poświęcono także uwagę rozbudowie infrastruktury krytycznej i komunikacyjnej, w tym wybudowaniu Centralnego Portu Komunikacyjnego wraz z  z dochodzącymi do niego liniami kolejowymi. Z racji na potrzebę szybkiego przerzutu wojsk drogą powietrzną i morską połączenie z CPK najważniejszych aglomeracji miejskich i ośrodków przemysłowo-gospodarczych kraju siecią kolejową będzie nie tylko zastrzykiem dla gospodarki, ale też wkładem w bezpieczeństwo, gdy mobilność oraz szybkość działania mają znaczenie kluczowe.

Marynarka wojenna musi być rozwijana


Podrozdział opisany jako 4.4.6. i mający tytuł "Bezpieczeństwo morskie" wymienia wszystkie zarówno militarne, jak i pozamilitarne aspekty związane z zapewnieniem ochrony polskiej domeny morskiej, tak w kwestii politycznej, jak i gospodarczej. Wskazano, że należy zapewnić bezpieczeństwo żeglugi morskiej na Bałtyku zgodnie z interesami narodowymi, a realizacja tego postulatu jest kluczowa dla bezpieczeństwa ekonomicznego i militarnego państwa, w tym zapewnienia zdolności do przerzutu "sojuszniczych sił wzmocnienia". W przypadku tych ostatnich komentując to chodzi o transport żołnierzy i techniki wojskowej, który będzie realizowany drogą morską, umożliwiając przeprowadzenie go względnie najskuteczniej, dostarczając też największą ilość potrzebnego sprzętu. W przypadku dostaw choćby w Niemczech spowoduje wydłużenie czasu przybycia, wcale nie wpływając na większą ochronę takich transportów, dlatego konieczne jest zachowanie w kraju zdolności do przyjmowania w portach ładunków militarnych.

Dalej dokument wskazuje na potrzebę zwiększenia możliwości przeładunkowe portów o znaczeniu strategicznym, co oznacza dostosowanie przepustowości portów do potrzeb gospodarczych i wojskowych, w tym zabezpieczeniu przeładunków i transportu multimodalnego. Zapewnić ma także realizację operacji przeładunkowych dla wszystkich typów ładunków, odpowiednich miejsc składowania i dystrybucji (drogi i linie kolejowe). Jako priorytetowe wskazuje budowę i rozbudowę terminali kontenerowych w Świnoujściu, Gdańsku i portu zewnętrznego w Gdyni. Jednocześnie ma zostać zorganizowany skuteczny system ochrony morskiej infrastruktury krytycznej, dotyczący "obiektów liniowych", czyli rurociągów do transportu ropy i gazu, światłowodów, kabli energetycznych oraz infrastruktury nawodnej, w tym platform wiertniczych i morskich farm wiatrowych. Co istotne, dokument wskazuje także na potrzebę rozbudowy sieci tzw. "portów pomocniczych", czyli mniejszych obiektów, które w razie konieczności mogą przejąć na siebie pewien ciężar związany z branżą przeładunkową, a potencjalnie też celami militarnymi. W tekście wskazano port w Elblągu jako "port o podstawowym znaczeniu dla gospodarki narodowej", a także wskazano potrzebę rozbudowę portów na środkowym wybrzeżu. Może tu chodzić choćby o Kołobrzeg i Ustkę, które są obecnie modernizowane, a w przypadku tej ostatniej pojawiły się ostatnio informacje o modernizacji jej infrastruktury morskiej także dla celów militarnych. Z kolei Kołobrzeg posiada punkt bazowania marynarki wojennej, pozostałość po dawnym Porcie Wojennym Kołobrzeg, rozformowany w 2006 roku i obecnie podlegający pod Komendę Portu Wojennego Świnoujście. Potencjalnie więc ten obiekt mógłby odzyskać dawne, militarne znaczenie, choćby w związku z częstszymi zawinięciami i obsługą okrętów zarówno polskiej Marynarki Wojennej, jak i państw sojuszniczych i partnerskich.

Obok rozbudowy sił morskich w postaci okrętów dokument wskazuje że w obliczu preferowanego przez Federację Rosyjską typu "wojny na wyniszczenie" oraz jej przewagę liczebną i zdolności mobilizacyjne, należy też rozwijać powietrzne, morskie i lądowe platformy bezzałogowe, a poza tym także system zabezpieczenia logistycznego, co wiąże się z tworzeniem niezbędnej infrastruktury. Jak wskazano w akapicie wcześniej dotyczy to także morskiej.

Ekologiczny aspekt bezpieczeństwa


Kolejny podrozdział, oznaczony jako 4.4.7., pod tytułem "Ochrona środowiska naturalnego i klimatu" wskazuje na potrzebę stworzenia legislacji łączącej interesy ochrony środowiska z interesami gospodarczymi państwa, co oznacza podjęcie działań tworzących skuteczne prawodawstwo na rzecz ochrony środowiska, realizując też cele strategii zrównoważonego rozwoju oraz strategii zrównoważonego łowiectwa, zmierzając do podtrzymania wysokiego tempa rozwoju gospodarczego oraz ekonomicznego państwa i zapewnienia realizacji infrastrukturalnych inwestycji liniowych. Dotyczy to choćby "stworzenia spójnej polityki ochrony i odbudowy zasobów wodnych z uwzględnieniem bezpieczeństwa żywnościowego, a także kontynuować działania na rzecz łagodzenia skutków zmian klimatu i adaptacji do nich, ze szczególnym uwzględnieniem ograniczenia ryzyka powodziowego i łagodzenia skutków suszy".

W tekście zaznaczono, że" wzrost intensywności i częstotliwości występowania ekstremalnych zjawisk pogodowych, a także inne skutki globalnego ocieplenia klimatu, niosą za sobą negatywne konsekwencje dla gospodarki i społeczeństwa". Konieczne ma więc podjęcie takich działań, które zapewnią dostosowanie polityki energetycznej i klimatycznej w ramach działań na rzecz ochrony środowiska. To wiązać się może choćby z dekarbonizacją różnych sektorów gospodarki, jak choćby morskiej, co oznacza konieczne inwestycje w konieczną infrastrukturę, a zarazem dążyć do redukcji kosztów ekonomiczno-społecznych zarówno występowania gwałtownych zjawisk klimatycznych i pogodowych, jak i wpływu na funkcjonowanie społeczności w związku z wdrażaniem zmian w gospodarkę. Oznacza to choćby likwidację kopalń i elektrowni węglowych, czy też stawianie nowej infrastruktury w postaci wiatraków i farm fotowoltaicznych.

Inne wskazane aspekty to zintensyfikowanie działań na rzecz walki ze smogiem, usprawnienie gospodarki odpadami, rozwijanie elektromobilności, paliw alternatywnych, wspierania rozwoju odnawialnych źródeł energii, technologii zeroemisyjnych, produkcji i wykorzystania wodoru, a także zwiększać efektywność energetyczną. Według autorów należy wspierać rozwój technologii magazynowania energii elektrycznej i cieplnej. Realizacja postulatów wiąże się z krajowym planu w dziedzinie energii i klimatu do 2030 roku oraz polityki ekologicznej państwa 2030.

Znaczenie międzynarodowe


Autorzy "Rekomendacji..." podają, że "istotnym czynnikiem budowania odporności państwa na istniejące zagrożenie konfliktem zbrojnym jest doskonalenie mechanizmów i procedur oraz sukcesywne wzmacnianie lądowej, powietrznej i morskiej infrastruktury komunikacyjnej na potrzeby obronności państwa, w ramach tzw. Military Mobility". Wskazują na wiele luk prawnych, jako że nie wypracowano dotąd procedur związanych choćby z sprawnym przyjmowaniem "sojuszniczych sił wzmocnienia" na terytorium Polski i zapewnienia "niezakłóconego systemu zabezpieczenia logistycznego w czasie działań zbrojnych". Co istotne, celem strategicznym dla kraju ma być zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego w postaci chronionych i stałych dostaw surowców takich jak gaz i ropa, realizowanych drogą lądową i morską. Ma to istotne znaczenie w drugim przypadku z racji na to, że obecnie transporty LNG docierają do kraju właściwie wyłącznie w ten sposób, stąd pojawia się wyzwanie choćby zwiększania ochrony terminali gazowych, a także naftoportu. Wojna na Ukrainie, a przez to nałożenie na Rosję sankcji i zerwanie z nią współpracy gospodarczej choćby w zakresie zakupu surowców energetycznych przypomniało o potrzebie tworzenia niezależności w tym zakresie i szukania bezpiecznych źródeł dostaw, jak i tworzenia alternatyw w postaci energii odnawialnej. Do tego dochodzi zapewnienie odpowiedniej ochrony infrastruktury energetycznej oraz ciepłowniczej przed jej uszkodzeniem lub zniszczeniem na skutek działań celowych oraz wypadków. Uszkodzenie gazociągów Nord Stream oraz Balticconenctor unaoczniło, jak ważne jest monitorowanie i ochrona infrastruktury krytycznej.

Podsumowanie


"Rekomendacje do strategii bezpieczeństwa narodowego Rzeczpospolitej Polskiej" to dokument który stara się naświetlić potrzeby państwa obecnie oraz w przyszłości, aby zapewnić mu dalej bezpieczny rozwój. Choć wiele zagadnień jest pozbawionych szczegółów znanych osobom obeznanym z tematem, to próbą zawarcia tematu "w pigułce" może zwiększyć zainteresowanie tematem. Tym bardziej, że są to rekomendacje do bardziej rozbudowanych planów. Poświęcono wiele uwagi infrastrukturze i gospodarce morskiej, wskazując że osoby odpowiedzialne za państwo muszą dbać o nie, zapewniając tym samym rozwój kraju. Autorzy dokumentu podkreślają znaczenie prac prowadzonych przez Radę Ministrów nad przyjęciem projektu nowej Strategii Bezpieczeństwa Narodowego RP i przekazaniem jej do zatwierdzenia Prezydentowi RP. Zatwierdzenie ma nastąpić przed trzecią rocznicą agresji na Ukrainę, tj. przed 24 lutego 2025 roku.

Partnerzy portalu

Dziękujemy za wysłane grafiki.