Sygnały tankowca-zombie i wycieczkowca z Japonii na Bałtyku. Chaos w AIS

Na serwisach transmitujących informacje o pozycji statków bazującą na systemie AIS trwa dziś chaos. Na Bałtyku, w okolicy Zatoki Gdańskiej, pojawiają się statki, których nie może tu być. Może to oznaczać kolejne zakłócenia systemów satelitarnych lub świadome fałszowanie danych AIS w celu ukrycia jednostek.

Według jednego z najpopularniejszych systemów do sprawdzania lokacji statków w oparciu o AIS, VesselFinder, na Bałtyku, około 15 mil morskich na wschód od Jastarni, znajdował się statek wycieczkowy Seabourn Encore. Około godziny 12:30 system wyświetlał informację, że pobrał jego dane AIS około 3 godziny wcześniej, co bez wątpienia oznacza, że w tej chwili statek wciąż powinien być na Bałtyku. Obecność 211-metrowego wycieczkowca na naszym morzu nie byłaby niczym szczególnym, gdyby nie fakt, że według danych wyświetlanych przez ten sam portal, również pochodzących z AIS, statek jest w trakcie podróży między japońskimi portami Tokio i Kochi. Z Tokio miał wypłynąć wczoraj, zaś w Kochi spodziewany jest dziś w nocy. Nie ma zatem absolutnie żadnej możliwości, żeby po drodze zabłądził na Bałtyk.

Według innego popularnego portalu MarineTraffic, korzystającego z tego samego systemu pobierania danych, Seabourn Encore płynie właśnie wzdłuż południowo-wschodniego wybrzeża Japonii, co ma bez wątpienia większy sens. Potwierdza to też baza Equasis, a także VesselTracker.

Sprawdziliśmy zatem na MarineTraffic czy jakiś statek wyświetla się w miejscu,, w którym wycieczkowiec pokazuje w tym samym czasie VesselFinder. Choć w pobliżu tej lokacji MarineTraffic nie pokazuje żadnej jednostki, która mogłaby korzystać z danych Seabourn Encore, to portal ten wskazuje inną zagadkę – około 16 i pół godziny wcześniej (stan na 12:30) nieco na południowy wschód od Helu zidentyfikował sygnał tankowca Nabiin (IMO: 9251585). Jednostka ta miała jednak jako port wypłynięcia wpisany ALTAGRACIA (VE), co oznacza najpewniej wenezuelskie miasto Altagracia nad Cieśniną Maracaibo. Sęk w tym, że portale AIS często jako Altagracia określa znajdujący się w bezpośrednim sąsiedztwie miasta port Miranda, główny port naftowy w Wenezueli, największy w Ameryce Południowej. 

Nabiin w MarineTraffic w sekcji destynacji wpisane ma hasło „HISEA”, co ma oznaczać, że kieruje się po prostu na pełne morze. Według portalu ten 243-metrowy tankowiec do przewozu surowej ropy naftowej pływa pod banderą Liberii. Jednakże wspomniany VesselFinder pod tym samym numerem IMO listuje statek pod nazwą Nature Heart (choć w innej sekcji wciąż widnieje nazwa Nabiin, co może oznaczać niedawną zmianę), pływający pod flagą Mozambiku. Tutaj znajdziemy także informację, że ostatni raz portal odebrał sygnał AIS statku 26 grudnia u wybrzeży Malezji. Co jednak ważne i zaskakujące, VesselFinder zaznacza, że statek jest od 2021 roku wycofany z eksploatacji. Tę informację potwierdza także Equasis, który precyzuje, że od 30 kwietnia 2021 roku status jednostki to „broken up”, czyli zepsuty. Jednakże również ta sama baza, opierając się na MarineTraffic, VesselTracker i AXS Marine wskazuje, że w listopadzie jego sygnał odbierany był na południu Afryki oraz Azji Południowo-Wschodniej, na Morzu Jawajskim. 

Baza Equasis nie podaje żadnych informacji o statku Nature Heart. MarineTraffic po wpisaniu nazwy Nature Heart przekierowuje do płynącego w okolicy Singapuru tankowca o nazwie... Nabiin, o numerze IMO 9251585, czyli dokładnie tym samym, którego wedle tego samego portalu używa Nabiin na Bałtyku, pływający jednak pod inną flagą. Bałtycki Nabiin ma bowiem wskazaną flagę Liberii, zaś ten w Azji – Mozambiku. Oba statki Nabiin baza MarineTraffic określa jako „dead”. 

W bazie Equasis historia tankowca Nabiin kończy się około 2020 roku, kiedy to zmienił rejestr i nazwę. 1 listopada 2020 roku statek jest znany właśnie jako Nabiin. Na dzień 2 listopada 2020 roku datowane jest wpisanie jednostki jako własności firmy Sagitta Maritime oraz jego nowy armator: Muhit Maritime z siedzibą w Dubaju. Wcześniej, od 2017 roku statek pływał jako Euroforce, wtedy też został zarejestrowany w rejestrze Liberii. Przez chwilę miał też nazwę Shin Ei i pływał pod flagą Panamy. Zaś od momentu budowy aż do września 2016 nazywał się Shinsei Maru i był zarejestrowany w Japonii.

Nabiin/Nature Heart to tzw. „statek-zombie” – inna jednostka, która przejęła nielegalnie dane oryginalnego tankowca, lub dokładnie ten sam statek, którego armator lub operator fałszywie zgłosił wycofanie z eksploatacji, by ukryć jego ruchy. Bardzo prawdopodobne, że jest to kolejny statek floty cieni zamieszany w eksport wenezuelskiej ropy, który jednak w związku z ostatnimi przejęciami sankcjonowanych tankowców przez USA próbuje skuteczniej ukryć się na wodach przez fałszowanie sygnału AIS przez spoofing, czyli wysyłanie nieprawdziwych danych pozycji do innych jednostek lub stacji brzegowej. 

Statek ten już w 2020 roku wymieniany był jako jeden z tankowców, który przewozi wenezuelską ropę już po nałożeniu na nią sankcji przez administrację USA. Na samą jednostkę Amerykanie zresztą też nałożyli już wtedy sankcje. Według Lloyd's List Euroforce został usunięty z rejestru 2 lipca 2020 roku i przemianowany na Nabiin, teoretycznie zmienił także właściciela (wcześniej Lloyd's List wskazywało, że był własnością Eurotankers rodziny greckich potentatów żeglugowych Gotsis). Pod nową nazwą i numerem IMO, nieobciążony ograniczeniami, jednak wrócił od razu do transportu wenezuelskiego surowca i wygląda na to, że trudnił się tym do niedawna. Według wenezuelskiego oddziału Transparency International, działającego na emigracji, Nabiin jeszcze w tym roku brał udział w odbywających się nocą u wybrzeżu Wenezueli transferów ropy ship-to-ship. Podobną taktykę stosują obecnie również objęci sankcjami Rosjanie, transportując ze swoich terminali ropę i transferując ją na nieobjęte ograniczeniami jednostki na pełnym morzu, często także fałszując dokumenty ładunku podające wtedy, że surowiec pochodzi z innych, legalnych źródeł. 

Transparency International zidentyfikowała w lipcu 2025 aż piętnaście tankowców, biorących udział w tego typu operacjach. Wiele z nich było wcześniej listowane jako zezłomowane lub nieaktywne, podobnie jak Nabiin. Był to między innymi aframax Cape Balder, który w systemach AIS również pojawia się obecnie w różnych częściach świata.