Polacy znów staną na czele Stałego Zespołu Okrętów Przeciwminowych NATO

Od stycznia 2026 roku polscy marynarze po raz szósty w historii staną na czele jednego z czterech stałych zespołów okrętów NATO. Pod ich dowództwem znajdzie się międzynarodowy zespół okrętów tworzących sojuszniczą "Tarczą Przeciwminową". Wchodzące w jego skład okręty będą przez pół roku wzmacniać operacje państw sojuszu i partnerskie w zakresie zapewniania bezpieczeństwa żeglugi na północnych akwenach Europy.

Decyzja w tej sprawie została potwierdzona przez prezydenta RP, zwierzchnika sił zbrojnych Karola Nawrockiego, który 16 grudnia podpisał postanowienie o użyciu Polskiego Kontyngentu Wojskowego w składzie Grupy Zadaniowej Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego na Morzu Bałtyckim, Morzu Norweskim, Morzu Północnym i Oceanie Atlantyckim. Oficerowie, podoficerowie i marynarze wydzieleni z jednostek 8. Flotylli Obrony Wybrzeża będą tworzyć przez okres od 1 stycznia do 15 sierpnia Polski Kontyngent Wojskowy Czernicki 2026. Jego głównym zadaniem będzie dowodzenie Stałym Zespołem Sił Obrony Przeciwminowej NATO Grupa 1 (ang. Standing NATO Mine Countermeasures Group 1, SNMCMG1).

NATO utrzymuje w stałej rotacyjnej służbie cztery zespoły okrętów. Dwa z nich to zespoły uderzeniowych jednostek nawodnych, głównie niszczycieli i fregat rakietowych wspieranych często przez jednostkę zaopatrzeniową, czyli Standing NATO Maritime Group 1 i 2. Dwa kolejne to zespoły okrętów przeciwminowych z wielozadaniowym okrętem dowodzenia, czyli Standing NATO Mine Countermeasures Group 1 i 2. W obu przypadkach Grupa 1 operuje na wodach północnej i zachodniej Europy, natomiast Grupa 2 na wodach Morza Śródziemnego i niekiedy też Morza Czarnego.

Służby Prasowe 8. FOW podkreślają, że już szósty raz w historii międzynarodowym zespołem SNMCMG-1 będzie dowodził polski oficer. Zostanie nim kmdr por. Kacper Sterne, który w trakcie swojej służby wojskowej dowodził niszczycielem min ORP Kormoran (601). Rolę okrętu flagowego zespołu przejmie okręt dowodzenia obroną przeciwminową, ORP Kontradmirał Xawery Czernicki na co dzień wchodzący w skład 2. Dywizjonu Okrętów Transportowo-Minowych 8. FOW. Na ten moment służby prasowe nie podały, jakie inne będą działać wraz z nim.

Polska Marynarka Wojenna od lat angażuje się w działania poszczególnych zespołów okrętów sojuszu zarówno wyznaczając oficerów na prestiżowe stanowisko dowódcy zespołu, a także formując sztab kierujący działaniami, jak i wydzielając okręty 8. FOW. Przez lata przede wszystkim niszczyciele min z 13. Dywizjonu Trałowców od 2002 roku do 2015 roku cyklicznie, kilkunastokrotnie, wchodziły w skład SNMCMG-1. Również ORP Kadm. X. Czernicki z 2 Dywizjonu Okrętów Transportowo – Minowych czterokrotnie był jednostką flagową tego zespołu (w 2010, 2011, 2013 i 2023 roku) oraz przez połowę 2017 roku w SNMCMG2 na Morzu Śródziemnym, Egejskim i Morzu Czarnym. W przeszłości Marynarka Wojenna kierowała także trałowce do udziału w natowskim zespole. Po raz pierwszy w ramach PKW Czernicki w 2023 roku, w skład kontyngentu wchodziły wówczas ORP Drużno oraz ORP Hańcza. Aktualnie trwa jeszcze półroczny dyżur PKW Noteć 2025, w ramach którego służbę pełni ORP Necko.

Ogólny zakres zadań PKW będzie obejmował utrzymywanie bezpieczeństwa żeglugi sojuszniczej przez poszukiwanie, patrolowanie i niszczenie niebezpiecznych obiektów podwodnych, głównie groźnego dla żeglugi arsenału zatopionego podczas obu wojen światowych, jak również oczyszczanie z min i innych niebezpiecznych obiektów podwodnych podejść do portów, akwenów ścieśnionych i szlaków żeglugowych, budowanie świadomości operacyjnej przez patrolowanie szlaków oraz prezentację obecności, jedności i determinacji NATO w swojej domenie. Rejonem działania PKW Czernicki 2026 będą Morze Bałtyckie, Morze Północne, Morze Norweskie oraz wschodnia część Oceanu Atlantyckiego.

Działania te wpisują się również w szerszy kontekst sojuszniczych inicjatyw bezpieczeństwa morskiego, takich jak Baltic Sentry, ukierunkowanych na odstraszanie i zapewnienie swobody żeglugi na całym obszarze Morza Bałtyckiego. Siły okrętowe mogą być także skierowane do wsparcia operacji antyterrorystycznych, akcji ratowania życia oraz reagowania w sytuacjach kryzysowych.

Zespoły okrętowe należą do najbardziej efektywnych elementów tzw. Sił Reagowania (NRF – NATO Response Force). Większość czasu zespoły te spędzają na morzu, między innymi zgrywając współdziałanie wchodzących w ich skład okrętów oraz uczestnicząc w manewrach z siłami morskimi państw członkowskich i partnerskich NATO.