Raport OSW: potrzebne unikanie proliferacji nowych platform współpracy w regionie Morza Bałtyckiego

Z uwagi na gęstą sieć platform współpracy w regionie Morza Bałtyckiego, potrzebne jest unikanie proliferacji nowych i konsolidacja tych już istniejących – podkreślają autorzy najnowszego raportu Ośrodka Studiów Wschodnich. Według nich koordynatorem działań tych formatów mogłaby być Rada Państw Morza Bałtyckiego.

W Sopocie odbywa się sesja ministerialna Rady Państw Morza Bałtyckiego (CBSS), wieńcząca polską prezydencję, z udziałem ministrów spraw zagranicznych państw regionu.

Opublikowany w piątek przez OSW raport skupia się na formatach współpracy w regionie Morza Bałtyckiego; powstał z inicjatywy polskiego resortu dyplomacji przy wsparciu CBSS.

Autorzy raportu wskazują, że region Morza Bałtyckiego stał się od pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę obszarem o najmniej przewidywalnym środowisku bezpieczeństwa w Europie, a jednocześnie najbardziej spójnym pod względem postrzegania zagrożeń.

W dokumencie wskazano Sojusz Północnoatlantycki jako „główną organizację zapewniającą bezpieczeństwo regionu Morza Bałtyckiego”, wzmocnioną w ostatnich latach akcesją Finlandii i Szwecji.

Dokument podkreśla wagę Rady Państw Morza Bałtyckiego, wskazując CBSS jako jedyne forum wysokiego szczebla skupiające wszystkie demokratyczne państwa regionu — Danię, Estonię, Finlandię, Niemcy, Islandię, Łotwę, Litwę, Norwegię, Polskę i Szwecję wraz z Unią Europejską — i zarazem jedyny format łączący dwa największe państwa regionu, Polskę i Niemcy.

CBSS zestawione zostało z pozostałymi formatami zrzeszającymi kraje bałtyckie i nordyckie – od Bukareszteńskiej Dziewiątki i Straż Wschodniej Flanki w wymiarze bezpieczeństwa, przez NB8, NB6 i E-PINE w polityce zagranicznej, po wyspecjalizowane formaty sektorowe takie jak BEMIP w energetyce, BSRBCC w bezpieczeństwie wewnętrznym, HELCOM w sprawach środowiskowych Morza Bałtyckiego czy SUCBAS w monitorowaniu obszarów morskich.

Zdaniem autorów raportu „ta różnorodność struktur stanowi o sile regionu i odzwierciedla wspólną tożsamość oraz interesy”, lecz utrzymanie wielu form współpracy jest dla zainteresowanych stron zadaniem wymagającym i pochłaniającym znaczne zasoby, a także wymaga lepszej koordynacji i ukierunkowania działań. „Współpraca napotyka ciągłe trudności związane z wymianą informacji, świadomością sytuacyjną oraz jasnym podziałem obowiązków” – wskazuje OSW.

W raporcie wskazano, że to właśnie CBSS — dzięki temu, że obejmuje wszystkie demokratyczne państwa regionu — mógłby odgrywać rolę instytucji integrującej i koordynującej rozproszone działania, kierując się zasadą „jakości, nie ilości" i unikając proliferacji kolejnych formatów na rzecz konsolidacji już istniejących.

W krótkiej perspektywie autorzy raportu zalecają przywrócenie szczytów przywódców CBSS co najmniej raz na dwa lata czy wprowadzenie corocznych spotkań ministrów spraw wewnętrznych. Z kolei takie kwestie jak flota cieni czy „nieregularna migracja” i związana z nią presja na granicy UE – zdaniem autorów – powinny zostać włączone do pracy Rady.

Jeżeli chodzi zaś o perspektywę średnio- i długoterminową, autorzy opracowania wskazują na potrzebę zabiegania o unijny fundusz na usuwanie broni chemicznej i amunicji z dna Bałtyku, wzmocnienie współpracy agencji rezerw strategicznych, rozszerzenie nordyckiej współpracy radiologicznej na cały region czy opracowanie wspólnego planu masowej ewakuacji ludności.

Rada Państw Morza Bałtyckiego powstała w 1992 r. Polska znalazła się w gronie współzałożycieli organizacji. Głównym zadaniem Rady jest wspieranie dialogu politycznego i współpracy, ustalanie priorytetów strategicznych i kierunków inicjatyw regionalnych zgodnych z długoterminowymi priorytetami organizacji, do których należą: Tożsamość regionalna, Zrównoważony i dobrze prosperujący region, Bezpieczny i stabilny region. Państwami członkowskimi są obecnie: Dania, Estonia, Finlandia, Islandia, Litwa, Łotwa, Niemcy, Norwegia, Polska i Szwecja, a także UE.(PAP)

from/ rbk/